Leendert Barmhartigheid

Administratieve lijst (handgeschreven).

* **Geografie:** De lijst bevat uitsluitend Amsterdamse adressen, verspreid over diverse wijken zoals de Jodenbuurt (Jodenbreestraat, Rapenburg), de Pijp (Gerard Doustraat, Albert Cuypstraat), de Jordaan (Anjeliersstraat, Goudsbloemdwarsstraat) en Oost (Tugelaweg, Vrolikstraat). * **Personen:** De namenlijst bevat diverse namen van Joodse origine (zoals Bromet, Elzas, Kopinsky, Bleekrode), wat consistent is met de genoemde adressen in de Joodse buurt van Amsterdam. * **Administratieve tekens:** De "x" tekens voor de data en de aanduiding "ms" (mogelijk voor 'mejuffrouw' of een specifieke administratieve status) suggereren een controlelijst, bijvoorbeeld voor de inning van contributie, het uitdelen van steun, of een ledenregister van een vereniging. * **Tijdsgeest:** De lijst stopt begin 1940, vlak voor de Duitse inval in mei 1940. Dit maakt het document historisch relevant voor onderzoek naar de Amsterdamse bevolking in de directe vooroorlogse periode.

Handgeschreven register/lijst van marktkooplieden.

* **Administratieve structuur:** De lijst is strak georganiseerd in twee kolommen. De linkerzijde betreft non-food (textiel en kleding), de rechterzijde betreft voedingsmiddelen. De nummers in de linkerkolommen verwijzen naar marktplaatsen of vergunningsnummers. * **Goederen:** Het assortiment weerspiegelt de dagelijkse behoeften van die tijd: van basisbehoeften zoals ondergoederen, dekens en aardappelen tot luxe-artikelen zoals koek, chocolade en 'japons' (jurken). 'Ger: visch' staat voor gerookte vis. * **Naamkunde:** De lijst bevat een grote hoeveelheid namen die typerend zijn voor de Joodse gemeenschap in Amsterdam (o.a. Morpurgo, Meljado, Polak, Markus, Elzas, Boas, Franschman). Dit bevestigt de centrale rol van de Joodse bevolking in de handel op het Waterlooplein. * **Kwantiteit:** Aan de onderzijde van de kolommen staan teltotalen (20/17 en 32+3), waarschijnlijk gebruikt voor dagelijkse controle of belastinginning door de marktmeester. ---

Handgeschreven brief/bericht.

Het document is een zakelijke correspondentie, waarschijnlijk geschreven door een gezinslid of zakenpartner van de heer L. Barmhartigheid (gezien de ondertekening met dezelfde achternaam). De schrijver reageert op een brief van 23 oktober ("23 dezer") over een openstaande zaak, vermoedelijk een financiële schuld of administratieve kwestie ("vereffend worden"). De kern van de mededeling is dat de heer L. Barmhartigheid op dat moment reeds vier weken gevangen zit in het Huis van Bewaring te Scheveningen. Het handschrift is een verzorgd, schuin lopend cursief dat kenmerkend is voor het onderwijs in de eerste helft van de 20e eeuw.

Briefkaart (adreszijde)

De voorzijde van deze briefkaart toont een zakelijke adressering aan de gemeentelijke dienst 'Marktwezen' in Amsterdam, destijds gevestigd bij de Centrale Markthallen. De kaart is verzonden vanuit de Rapenburg 101 in Amsterdam, een adres in de oude Jodenbuurt. Opvallend is de administratieve annotatie bovenaan de kaart: "No 86/30/ M. 1041 27/10". De 'M' staat zeer waarschijnlijk voor 'Marktwezen' en '27/10' voor de datum van ontvangst of verwerking (twee dagen na verzending). Het handschrift is een duidelijk leesbaar, klassiek Nederlands cursief. De kaart bevat de standaard instructies voor het volledig adresseren, die in oorlogstijd strikt werden gehandhaafd voor een efficiënte postbezorging.

Administratieve notitie/intern memo (waarschijnlijk van de Gemeente Amsterdam, Afdeling Marktwezen).

Dit document is een schrijnend voorbeeld van de bureaucratische afhandeling van de uitsluiting van Joodse burgers tijdens de Duitse bezetting. De kern van de notitie is dat de heer Barmhartigheid, een marktkoopman van het Waterlooplein, op 3 november 1941 is "afgevoerd" van de reguliere dag- en weekmarkten vanwege de "arisering" (het proces waarbij Joden uit het economische leven werden verdreven). Hij heeft op dat moment nog een schuld van 3 gulden openstaan bij de marktininstantie. De inspecteur (Smit?) stelt voor deze kleine schuld kwijt te schelden, aangezien de man gedwongen is te stoppen en zich eventueel kan inschrijven voor een van de speciaal aangewezen "Joodsche markten". Opvallend is ook de notitie aan de rechterkant, die vermeldt dat Barmhartigheid is "ontslagen uit Scheveningen". Dit verwijst zeer waarschijnlijk naar de strafgevangenis in Scheveningen (het Oranjehotel), waar hij mogelijk gevangen had gezeten voordat hij werd vrijgelaten (of gedeporteerd). De data op het document laten zien dat de administratieve afhandeling van deze 3 gulden schuld doorliep tot in april 1942.

Handgeschreven brief (zakelijke correspondentie).

De brief is een reactie op een schrijven van een officiële instantie (waarschijnlijk een gemeentelijke afdeling belast met marktwezen of vergunningen) van 22 januari 1942. De schrijver deelt mede dat de heer L. Barmhartigheid niet aan een verzoek (vermoedelijk het inleveren of tonen van een vergunning) kan voldoen. De reden hiervoor is aangrijpend: de heer Barmhartigheid bevindt zich op dat moment in de gevangenis van Scheveningen. Bovendien heeft hij zijn 'ventvergunning' (de vergunning om goederen op straat te verkopen) fysiek bij zich in de gevangenis, waardoor de familie er niet over kan beschikken. De brief is zakelijk van toon maar getuigt van de bureaucratische realiteit waarin vervolgde burgers zich bevonden.

Handgeschreven administratieve lijst.

Dit document is een typisch voorbeeld van de bureaucratische vervolging tijdens de Duitse bezetting van Nederland. Het betreft een lijst van personen die hun "ventvergunning" (toestemming om goederen op straat te verkopen) nog niet hadden ingeleverd. Opvallend is dat een zeer groot deel van de namen op deze lijst Joods is (bijv. Espinosa, Fles, Glasbeek, Kat, Papegaai, Peereboom, Roodveld, Wijnschenk). Ook de adressen wijzen sterk in de richting van de toenmalige Joodse buurten in Amsterdam (Jodenbreestraat, Rapenburg, de Transvaalbuurt met de Retiefstraat en Dan. Theronstraat). De doorgehaalde namen duiden waarschijnlijk op personen die in de tussenliggende dagen hun vergunning alsnog hadden ingeleverd of die administratief waren verwerkt.

Registerblad / Administratieve lijst (waarschijnlijk afkomstig uit een inventarisatie van de Joodse Raad of een roofinstantie zoals de Lippmann, Rosenthal & Co. bank).

* **Namen:** De lijst bevat uitsluitend Joodse namen (zoals Porcelijn, Beugeltas, Brilleslijper, Bolle). * **Geografie:** De adressen concentreren zich in de toenmalige Joodse wijken van Amsterdam, zoals de Jodenbuurt (Waterlooplein, Rapenburg, Zwanenburgwal) en de Transvaalbuurt (Tugelaweg, Retiefstraat, President Brandstraat). * **Annotaties:** De kolom "Datum Inlevering" bevat cruciale informatie. Veel data liggen rond 26 en 27 januari 1942. De opmerkingen "Sicherheitspol" (Sicherheitspolizei), "gevangenis scheveningen" (het Oranjehotel) en "V.V. bij M.S." (vermoedelijk Vrijwillige Vertrek bij Maatschappelijk Steun, een eufemisme voor deportatie of ontruiming) duiden op actieve vervolging. * **Administratieve tekens:** Er staan kruisjes (x) voor sommige regels, wat kan duiden op een controle of een afwijkende status van die specifieke personen. De Romeinse cijfers achter de huisnummers geven de verdieping aan (hs = huis/begane grond).

# TRANSCRIPTIE [Bovenaan] Otto 23/5 PM [Turflijst] <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> | | | [Midden] Averwijzing 150...

# TRANSCRIPTIE **Eene heilzame Besparing.**

## Rechterpagina

# TRANSCRIPTIE [Links bovenin een klein merkje, mogelijk een 'i' of vinkje] Molenaar 'B <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> 16/12 '43 Markt Dapperstraat B [onderstreept]

# TRANSCRIPTIE [In de linkerbovenhoek:] Christiaan