Esther Blits

Administratieve notitie / ambtelijk memorandum.

Dit document is een interne ambtelijke correspondentie betreffende een verzoek van een zekere Mejuffrouw E. Blits. Uit de tekst blijkt een duidelijke sfeer van wantrouwen vanuit de instantie: "Chef Reisz" trekt de opgave van ziekte door de betrokkene expliciet in twijfel. Hierom wordt de procedure opgeschort totdat er een officieel medisch bewijsstuk (doktersverklaring) is overlegd. De opeenvolging van data (15, 21, 23 en 28 augustus) toont de bureaucratische gang van het dossier door verschillende handen, waarbij het dossiernummer onderaan wordt bijgewerkt naar een opvolgend nummer (van 26/45/1 naar 26/45/2).

Briefkaart (adreszijde).

* **Formele kenmerken:** De kaart is een officieel correspondentiemiddel binnen de gemeente Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het grote paarse nummer (26/45/2 M. 139) is een registratienummer van het archief of de betreffende dienst (Marktwezen). * **Locaties:** De Jan van Galenstraat 14 was het adres van de Centrale Markthallen in Amsterdam-West. De afzendster woonde in de Dapperbuurt (Oost), een wijk die tijdens de bezetting zwaar getroffen werd door wegvoeringen. * **Postale details:** De postzegel met de "V" en de vogelvleugels is typerend voor de periode 1941-1944 onder Duits bestuur. Het propagandastempel tegen bosbranden was in die tijd een standaard middel om de bevolking te manen tot voorzichtigheid met schaarse middelen en natuur.

Brief (doorslag of origineel op officieel papier).

De brief is een formeel, bureaucratisch antwoord aan Mej. E. Blits. Uit de tekst valt op te maken dat zij een verzoek heeft ingediend om ontheven te worden van haar plicht om persoonlijk op de markt aanwezig te zijn, waarschijnlijk vanwege gezondheidsredenen. De toon van de brief is autoritair en onverbiddelijk. De directeur stelt een strikt ultimatum: zonder een onmiddellijk toegezonden doktersverklaring ("per omgaande") wordt het verzoek zonder meer afgewezen. De passage "is U verplicht zelf ter markt te komen" onderstreept de strikte regelgeving waaraan marktkooplieden in Amsterdam onderworpen waren; persoonlijke aanwezigheid was een harde vereiste voor het behoud van een marktplaats.

Officiële brief/kennisgeving (doorslag van een getypt origineel).

* **Inhoud:** De brief is een reactie op een verzoek van Mej. Blits (gedateerd 14 augustus 1939). Zij heeft waarschijnlijk verzocht om ontheffing van de plicht om persoonlijk op de markt aanwezig te zijn bij haar kraam. De directeur stelt een strikte voorwaarde: zij moet onmiddellijk ("per omgaande") een doktersverklaring overleggen die aantoont dat haar gezondheid haar belet om op de markt te staan. * **Toon:** De toon is formeel, bureaucratisch en dwingend. De deadline ("ten spoedigste", "per omgaande") en de directe consequentie (afwijzing en verplichting tot aanwezigheid) laten weinig ruimte voor discussie. * **Administratieve context:** De vermelding "Wijk 18" en de specifieke referentiecodes wijzen op een strak georganiseerd gemeentelijk apparaat dat toezicht hield op de marktkooplieden in Amsterdam.

Doorslag van een getypte brief (officieel schrijven).

In deze zakelijke brief reageert de directeur van een Amsterdamse overheidsdienst (waarschijnlijk de Marktdienst) op een verzoek van Mej. Blits. Zij heeft op 14 augustus 1939 een brief gestuurd, vermoedelijk met het verzoek om wegens gezondheidsredenen niet persoonlijk op de markt te hoeven staan. De toon van de brief is formeel en dwingend. De directeur stelt een harde voorwaarde: er moet onmiddellijk ("ten spoedigste", "per omgaande") een doktersverklaring worden overlegd. Gebeurt dit niet, dan wordt het verzoek afgewezen en wordt zij gedwongen haar marktplaats persoonlijk in te nemen. Dit duidt op strikte handhaving van de reglementen voor marktkooplieden in die tijd.

Brief / Ambtelijke correspondentie

* **Inhoud:** De brief dient als officiële melding van een ongeval van een marktkoopvrouw, Mej. E. Blits. Zij heeft een standplaats op de Dappermarkt in Amsterdam, maar kan deze momenteel niet bemannen vanwege gekneusde ribben. De schrijver verzoekt om toestemming zodat haar zuster de honneurs kan waarnemen. * **Schrijfstijl:** Formeel en zakelijk, passend bij correspondentie met een gemeentelijke instantie in die tijd. * **Details:** * **Persoon:** Mej. E. Blits. * **Adres:** 1e van Swindenstraat 72 I (Amsterdam). * **Locatie standplaats:** Dapperstraat (Dappermarkt). * **Opmerking:** Op de achtergrond is vage tekst zichtbaar ("U voorloopig dankend voor deze verblijv ik"), wat de achterzijde van het document betreft die door het papier heen schijnt.

Marktregister / Administratief kasboek van standplaatshouders.

* **Structuur:** Het document is een strak vormgegeven administratief overzicht. Er zijn kolommen voor standplaatsnummer, naam, handelswaar en een sectie voor de dagen van de week (M, D, W, D, V, Z) om de aanwezigheid bij te houden. * **Inhoud:** Het aanbod is zeer divers: van versproducten (groenten, fruit, vis, kaas) tot textiel (manufacturen, kousen, schorten) en specialistische artikelen zoals "ansichtkaarten", "gummi hakken" en "2e hands boeken". * **Opmerkelijke details:** * Veel namen wijzen op een Joodse achtergrond (o.a. Blits, Isaac, Lakmaker, Naarden, Boas), wat typerend is voor de markten in grote steden als Amsterdam (bijv. de Waterloopleinmarkt of Albert Cuypmarkt) in deze periode. * Bij nummer 200 (L. Keizer) staat een interessante aantekening: *"te lang in steun om het nog te controleeren"*, wat impliceert dat deze persoon een uitkering ("steun") ontving en mogelijk daardoor niet meer actief was op de markt. * De kolom "Bijzonderheden" bevat diverse korte notities zoals "vrouw", "man", "werkt als knecht" of "maakt zelf sigaren".

Handgeschreven verzoekschrift aan een gemeentelijke instantie (waarschijnlijk de Marktwezen-afdeling).

* **Kernboodschap:** De 68-jarige R. Blits verzoekt de gemeente om de marktstandplaats van haar zuster Esther Blits over te mogen nemen. * **Aanleiding:** Haar zuster Esther is op 4 september 1942 tijdens een razzia opgepakt en "naar Duitschland doorgezonden" (gedeporteerd). R. Blits wil de achtergebleven voorraad textiel verkopen om in haar eigen levensonderhoud te kunnen voorzien. * **Toon:** Formeel, beleefd en enigszins wanhopig. De schrijfster benadrukt haar hoge leeftijd en financiële afhankelijkheid. * **Besluitvorming:** De ambtenaar die het verzoek beoordeelt, adviseert negatief ("niet worden ingewilligd"). De definitieve afwijzing onderaan bevestigt dat het verzoek is afgewezen zonder opgave van verdere redenen in de tekst zelf.

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Brief / Verzoekschrift aan de overheid. * **Afzender:** Rebecca Blits (geboren 7 december 1873 te Amsterdam). * **Ontvanger:** De Directeur van het Marktwezen, Amsterdam. * **Datum:** 14 oktober 1942. * **Kenmerken:** Handgeschreven op gelinieerd papier; voorzien van administratieve stempels en archiefnummers (M. 1942 / No 103/144/1).

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Administratieve notitie / ambtelijk memorandum. * **Datum:** Augustus 1939 (notities variërend van 15 t/m 28 augustus). * **Betrokkene:** Mej. E. Blits (ook gespeld als Blitz). * **Kenmerken:** Bevat een stempel van een bijblad, handgeschreven tekst in inkt en potlood, en een latere aantekening in rode pen.

# TRANSCRIPTIE **[Pagina 1]** bescheiden voet doorzetten sa- men met mijn zuster Esther Blits, eveneens marktkoopvrouw standplaats Gaaspstraat. Genoemde zuster is bij een raz- zia dato 4 Sept. j.l. naar Duitsch- land doorgezonden. Om dien reden verzoek ik U mij in de gelegenheid te stellen haar vaste standpl. markt Gaaspstraat te mogen bezetten, om de in voorraad gebleven goederen (kleine tex- ti...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Administratief bijblad / dossierkaart (Algemene Zaken Model No. 14). * **Instantie:** Gemeente Amsterdam, waarschijnlijk afdeling Marktwezen. * **Betrokkene:** H. Blits. * **Locatie:** Vinkenstraat 72 I (woonadres), Albert Cuypstraat (marktlocatie). * **Datering:** December 1940 – januari 1941. * **Referentienummer:** 25/267/1 en 25/267/2 M.

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Medische verklaring (attest). * **Afzender:** M. A. Souget, Arts. * **Adres afzender:** Gelderschekade 75, Amsterdam. * **Datum:** 4 juli 1942. * **Betreft:** Mevr. Blits - Visjager, Ceintuurstraat 78, Amsterdam. * **Kenmerken:** Handgeschreven op voorbedrukt briefpapier; voorzien van een paars stempel van de medische inspectie en diverse parafen/a...