Izaac Smit

Proces-verbaal / Rapport van diefstal.

Het document beschrijft een geval van kleine criminaliteit op de Amsterdamse Centrale Markt. De dader, de 63-jarige K.A.I. Smit, wordt op heterdaad betrapt door controleur Schiermeier terwijl hij een lege houten kist steelt van een stapel bij Hal 20. De verklaring van de dader is opmerkelijk: hij beweert dat hij de kist nodig had omdat hij een zak tekortkwam voor zijn aardappelen. Hij bekent eerlijk dat hij niet van plan was de kist terug te brengen. Zijn morele rechtvaardiging is een vorm van "eigen rechter spelen" of compensatie; omdat er eerder twee kisten van hém gestolen waren, vond hij het geoorloofd er nu zelf een toe te eigenen. Uit de handgeschreven kanttekeningen blijkt de administratieve afhandeling: de kist is teruggegeven aan de rechtmatige eigenaar (de huurder van Hal 24) en er is een officieel proces-verbaal opgemaakt.

Ambtelijk rapport (getypt met handgeschreven toevoegingen).

Het document is een ambtelijk rapport van de Amsterdamse Dienst van het Marktwezen betreffende een vergunningsaanvraag. Mejuffrouw G. Smit wenst de groenten- en fruitzaak van haar vader (K.A.I. Smit) aan de Admiraal de Ruyterweg 164 officieel over te nemen. Ze werkt al sinds haar 13e in de zaak (25 jaar ervaring). De tekst is in eerste instantie positief of neutraal van toon: de controleur bevestigt haar werkervaring en de juistheid van haar verklaringen. Er wordt vermeld dat zij "nimmer toegang heeft gehad tot de Centrale Markt", wat in de getypte context suggereert dat zij nog niet eerder als zelfstandig ondernemer daar inkopen mocht doen. Echter, de handgeschreven toevoeging onderaan werpt een heel ander licht op de zaak. Hierin wordt gesteld dat Smit (het is onduidelijk of dit op de dochter of de vader slaat, maar het heeft direct invloed op de aanvraag) de toegang tot de Centrale Markt (C.M.) is ontzegd vanwege "herhaalde diefstallen". Dit was in die tijd een zwaarwegende reden om een erkenning als kleinhandelaar te weigeren.

Document

* **Geografie:** De adressen concentreren zich sterk in de Amsterdamse Jodenbuurt en de omliggende wijken (Jodenbreestraat, Waterlooplein, Rapenburg, St. Anthoniesbreestraat). * **Economie:** Het document geeft een gedetailleerd beeld van de kleine middenstand en markthandel in die tijd. Veelvoorkomende artikelen zijn "ongeregeld" (diverse/tweedehands goederen), "visch", "fruit", "textiel" en "garen en band". * **Demografie:** De namen wijzen op een uitsluitend Joodse populatie, met zowel Asjkenazische als Sefardische namen (zoals Montesinos). De geboortedata lopen uiteen van de jaren 1860 tot 1913, wat duidt op een mix van gevestigde handelaren en jongere ondernemers.

Doorslag van een officiële brief/beschikking.

* **Inhoud:** Het document is een officiële goedkeuring aan de heer I. Smit om zich op zijn marktplaats op het Waterlooplein te laten bijstaan door een tweede persoon, de heer W. Smit. Er wordt expliciet benadrukt dat het hier gaat om *bijstand* en niet om *vervanging*; de vergunninghouder moet dus zelf aanwezig blijven. * **Vormgeving:** Het betreft een voorgedrukte of gestandaardiseerde tekst waarbij specifieke details (zoals de locatie "Waterlooplein" en de naam "W. Smit") later zijn ingetypt. De letters "xx" zijn gebruikt om de meervoudsuitgang "(en)" bij "markt" weg te strepen, wat duidt op een enkelvoudige marktlocatie. * **Bureaucreatie:** De aantekening "Impr 2x" wijst op het maken van twee doorslagen (impressies). De datum van verzending is met de hand genoteerd als een dag later dan de dagtekening van de brief.

Getypte administratieve lijst met uitgebreide handgeschreven annotaties in blauwe inkt.

* **Structuur:** Een getypte lijst die later is bijgewerkt. De kolommen tonen de sociaal-economische status van de personen: velen zijn "lompenkoopman" of "venter", beroepen die kenmerkend waren voor de armere Joodse bevolking in de Amsterdamse Jodenbuurt. * **Annotaties:** De handgeschreven blauwe inkt bevat cruciale informatie over de geldigheid van ventvergunningen. De letter 'E' verwijst waarschijnlijk naar een registratienummer of lokatie (zoals Waterlooplein of Nieuwmarkt). De letter 'G' gevolgd door een datum geeft aan wanneer een vergunning geldig was of is afgegeven. * **Taalgebruik:** De voetnoot gebruikt de term "de Jood", wat wijst op een document dat is opgesteld door of voor de Duitse bezettingsautoriteiten (mogelijk de *Zentralstelle* of de Joodse Raad onder dwang), waarbij een strikt onderscheid werd gemaakt op basis van etniciteit. * **Opvallende details:** * De aantekening "overl. Dec. 1942" bij A. Samson. * Veel "G"-data liggen in januari en september 1942, de periode waarin de Jodenvervolging in Amsterdam door deportaties intensiveerde. * De adressen (Uilenburgerstraat, Rapenburgerstraat, Joden Houttuinen) vormen het hart van de historische Joodse wijk.

van het vorenstaande hebben wij op de Centrale Markt voorloopig aangehouden een persoon die ons desgevraagd opgaf te zijn genaamd: **JACOB SMITS**, geboren te Essen (Duitschland) 11 Juli 1907, kleinhandelaar in groenten en fruit, wonende 2e Oosterparkstraat 153 te Amsterdam-Oost. Aanvankelijk beweerde Smits van het geval niets af te weten en trachtte het zijn knecht aan te rekenen, doch later bek...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Officiële brief / Kennisgeving van strafbeschikking. * **Instantie:** Inspectie voor de Prijsbeheersching, Amsterdam. * **Datum:** 9 juni 1944. * **Betreft:** Veroordeling en beroepsverbod voor groentenhandelaar J.C. Smit wegens overtreding van prijsvoorschriften. * **Ontvanger:** Centrale Markthallen, Jan van Galenstraat, Amsterdam. * **Kenmerken:...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Getypte ambtelijke brief / rapport. * **Datum:** 8 augustus 1941. * **Kenmerk:** 77/36/3 M, n 2. * **Betrokkene:** K.A.J. Smit, wonende Admiraal de Ruyterweg 164 huis, Amsterdam. * **Onderwerp:** Voorstel tot verzwaarde straf (marktverbod) wegens diefstal en poging tot beïnvloeding van getuigen op de Centrale Markt.

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Ambtsbericht / Rapport van het Marktwezen Amsterdam. * **Kenmerk:** No 2B/10/1 M. 1941 3/2. * **Datum:** 1 februari 1941. * **Betrokken personen:** J.J. Smit (aanvrager), S.P. Smit (vader/koopman), Controleur (ondertekenaar). * **Locatie:** Amsterdam (1e Oosterparkstraat 210). * **Onderwerp:** Aanvraag erkenning als kleinhandelaar in groenten en fr...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Politierapport / Verklaring van een opsporingsambtenaar. * **Datum:** 30 juli 1942. * **Locatie:** Amsterdam (A'dam). * **Betrokkenen:** Agent Chr. G. W. Smit (Stamboeknummer 4643), H. G. J. Vrees, J. C. Bosbaan en J. C. Bosbaan Jr. * **Onderwerp:** Verkoop van vis (aal) op de Lindengracht tijdens de bezetting.