Jacob Turk

Administratieve lijst van marktkooplieden.

* **Structuur:** De lijst is opgedeeld in drie kolommen. Hoewel de eerste kolom redelijk oplopend is (van 21 naar 147), verspringen de nummers in de tweede kolom aanzienlijk (van 159 naar 306 en terug naar 2), wat duidt op een administratieve groepering in plaats van een strikt geografische volgorde op straat. * **Demografie:** Een opvallend groot aandeel van de namen is van Joodse oorsprong (bijv. Melhado, Morpurgo, Heilbron, Boas, Sigaar, Speyer). Dit weerspiegelt de historische bevolkingssamenstelling van de Amsterdamse Dapperbuurt en de sterke vertegenwoordiging van de Joodse gemeenschap in de markthandel van die tijd. * **Bijzonderheden:** * Er wordt onderscheid gemaakt tussen de "vaste plaatshouders" die de hele week staan en deze groep die specifiek alleen op **zaterdag** komt. * Vrouwen worden soms vermeld met hun eigen achternaam of als "wed:" (weduwe), zoals *wed: Casserus*. * Dubbele namen zoals *de Jong-Gerritsen* en *Clarenburg-Hijmans* komen voor.

Handgeschreven administratieve lijst met kolommen voor naam, (geboorte)datum, adres, locatie van tewerkstelling/project, datum van afvoer en de reden daarvan.

* **Redenen voor afvoer:** De meest voorkomende reden is "wanbetaling", wat duidt op een verplichting (zoals huur of contributie voor een fonds) die niet is nagekomen. De term "Heeft pl. v/d G." of "v/h Min. pl." betekent waarschijnlijk "Heeft plaatsing van de Gemeente" of "Ministerie-plaatsing", wat wijst op een overgang naar een andere vorm van (werk)verschaffing. "Bedanken" staat voor vrijwillige opzegging. * **M. Gombault:** Dit was waarschijnlijk een functionaris bij de Gemeentelijke Dienst voor Maatschappelijk Hulpbetoon of een gelieerde instelling die toezicht hield op deze personen. * **Terminologie:** "R.W.H." staat mogelijk voor "Rijks-Werk-Inrichting" of "Rust- en Werkhuis", instellingen waar armen of werklozen werden ondergebracht.

Administratief register of lijst op gelinieerd papier.

* **Structuur:** De lijst is verdeeld in twee secties. De bovenste sectie bevat zes namen, de onderste sectie onder de kop "Opvoeringen" (mogelijk in de zin van 'toevoegingen' of 'vermeldingen') bevat twee namen. * **Kolommen:** De kolommen volgen een standaard administratieve indeling: Naam, geboortedatum, huidig woonadres (vaak met verdieping aangeduid in Romeinse cijfers), een secundaire straatnaam (mogelijk de plek van een incident of controle), een datum (dag/maand), en een kolom voor de status of reden van opname in de lijst. * **Terminologie:** * **R.W.R.:** Mogelijk een afkorting voor Rijkswerkinrichting of een vergelijkbare instantie voor sociale werkvoorziening of tuchtrecht. * **Wanbetaling:** Verwijst naar het niet nakomen van financiële verplichtingen (huur, contributie of terugbetaling van steun). * **Geniet steun:** De persoon ontvangt een sociale uitkering of armenzorg. * **Opvoeringen:** In deze context waarschijnlijk nieuwe gevallen die aan een lopend dossier of onderzoek zijn toegevoegd. * **Dagkaarten:** Administratieve kaarten waarop dagelijkse verrichtingen, presentie of verstrekkingen werden bijgehouden.

Handgeschreven register of logboekpagina op gelinieerd papier.

* **Namen:** Veel van de vermelde namen (zoals Goudketting en Sikkelsberg) zijn typisch Joods-Nederlandse achternamen. * **Adressen:** De adressen in de derde kolom bevinden zich verspreid over Amsterdam (o.a. De Pijp, Transvaalbuurt en de Dapperbuurt). De adressen in de vierde kolom wijzen op een concentratie in de Transvaalbuurt (met name de Joubertstraat), die tijdens de bezetting werd aangewezen als onderdeel van de Joodse wijken. * **Notaties:** De Romeinse cijfers ($^I$, $^{II}$) achter de huisnummers duiden op de verdieping (één-hoog, twee-hoog). De aanhalingstekens (") in de vierde kolom dienen als herhalingsteken voor "Joubertstraat". * **Kop "Opvoeringen":** De term "Opvoeringen" midden op de pagina is opmerkelijk. Hoewel dit letterlijk "performances" betekent, zou het in deze administratieve context kunnen verwijzen naar personen die via de Hollandsche Schouwburg (waar theateruitvoeringen plaatsvonden terwijl het als verzamelplaats voor deportatie diende) werden geregistreerd of daarheen werden overgebracht.

Document

* **Geografie:** De adressen concentreren zich sterk in de Amsterdamse Jodenbuurt en de omliggende wijken (Jodenbreestraat, Waterlooplein, Rapenburg, St. Anthoniesbreestraat). * **Economie:** Het document geeft een gedetailleerd beeld van de kleine middenstand en markthandel in die tijd. Veelvoorkomende artikelen zijn "ongeregeld" (diverse/tweedehands goederen), "visch", "fruit", "textiel" en "garen en band". * **Demografie:** De namen wijzen op een uitsluitend Joodse populatie, met zowel Asjkenazische als Sefardische namen (zoals Montesinos). De geboortedata lopen uiteen van de jaren 1860 tot 1913, wat duidt op een mix van gevestigde handelaren en jongere ondernemers.

Handgeschreven brief (verzoekschrift).

In deze brief verzoekt J. Turk, een marktkoopman in "garen en band" (fournituren), om zijn standplaats te mogen verplaatsen van het Waterlooplein naar de Joubertstraat in Amsterdam. De schrijver voert twee redenen aan voor dit verzoek: 1. **Fysieke beperking:** Hij is invalide en heeft grote moeite met lopen. 2. **Vervoersverbod:** Hij kan geen gebruik meer maken van de tram. Het verzoek is ingegeven door de noodzaak om dichter bij huis te kunnen werken, aangezien de Joubertstraat "vlak bij" zijn woning in de Reitzstraat ligt. De toon van de brief is uiterst beleefd en formeel, passend bij een officieel verzoek aan een gemeentelijke instantie in die tijd.

Doorslag van een officiële brief/beschikking.

* **Vorm en Toon:** Het document is een uiterst kort en bureaucratisch schrijven. De toon is zakelijk en afwijzend. Het ontbreken van een specifieke reden voor de afwijzing is kenmerkend voor formele administratieve correspondentie uit deze periode. * **Annotaties:** * De notitie "Muider 30/7-42" verwijst mogelijk naar een administratieve verwerking op die datum, wellicht gerelateerd aan de Muiderschans of een specifiek bureau in die omgeving. * "Inr. m. de kaart" (Inrichting met de kaart) suggereert dat deze informatie is verwerkt in een kaartsysteem, zoals het bevolkingsregister of een specifieke administratie van de bezetter. * "Wijk 20" duidt de administratieve indeling van Amsterdam aan (de Transvaalbuurt viel hieronder). * **Identificatie:** De initialen "VD/HB" staan waarschijnlijk voor de opsteller en de typist van de brief. De ondertekening geschiedde door de waarnemend ("wnd.") directeur.

Document

* **Inhoud:** De heer J. Turk verzoekt om de overplaatsing van zijn marktstandplaats. Hij wil niet langer op het Waterlooplein staan, maar in de Joubertstraat (nabij zijn woning). * **Argumentatie:** De afzender voert medische redenen aan. Hij is invalide aan zijn rechterbeen, wat lopen bemoeilijkt. Om zijn verzoek kracht bij te zetten, heeft hij een doktersverklaring (attest) bijgevoegd. Hij benadrukt dat het geen "onwil" is maar "onmacht". * **Taalgebruik:** Het document is geschreven in een beleefde, enigszins formele stijl die gebruikelijk was voor verzoekschriften aan de overheid in die tijd ("Wel Edele Heer", "ondergetekende"). De spelling bevat enkele fouten ("invaliede", "atest", "docter"), wat wijst op een schrijver uit de arbeidersklasse of iemand voor wie formeel schrijven geen dagelijkse kost was.

Medisch attest / Verklaring van een arts.

Het document is een medische verklaring, geschreven op briefpapier van de Amsterdamse arts Elias Leisen. De tekst bevestigt de invalide status van een zekere heer J. Turk. De arts somt de fysieke beperkingen op: Turk loopt moeilijk, maakt gebruik van orthopedisch schoeisel en een steunapparaat, en volgt een behandeling bij een massage-inrichting. De stijl is zakelijk en bondig, bedoeld als officieel bewijsstuk van fysieke ongeschiktheid. De afkortingen aan de linkerzijde verwijzen naar diverse Amsterdamse ziekenfondsen uit die tijd (zoals de Algemeene Ziekenfonds-Amsterdam, A.Z.A.).

Document

- **Structuur**: De lijst is alfabetisch geordend op achternaam. Het bevat persoonlijke basisgegevens en een categorisering middels cijfers ("1") in specifieke kolommen. - **Gegevensvelden**: - **Naam**: Achternaam en initialen. "Wed." staat voor weduwe. - **Geb. datum**: Dag-maand-jaar. - **Adres**: Straatnaam met huisnummer en verdieping (I, II, III, hs = huis). "inw." staat voor inwonend. - **Markt (G, J, W, M)**: Deze kolommen representeren waarschijnlijk vergunningscategorieën voor marktkooplieden. In de context van de bezettingsjaren duidde 'J' vaak op de speciale "Joodse markten" die vanaf 1941 werden ingesteld. De overige letters staan waarschijnlijk voor productcategorieën (G = Groenten, W = Waren/Manufacturen, M = Melk/Vlees).

Getypte lijst met namen, adressen, geboortedata en handelsartikelen.

Het document is een administratieve lijst van marktkooplieden ("standhouders") die werkzaam waren op de Dapperstraat-markt in Amsterdam. De term "Losse plaatsen" duidt erop dat het hier gaat om kooplieden zonder vaste jaarplaats, of die op tijdelijke basis een plek kregen toegewezen. De lijst bevat gedetailleerde sociaaleconomische informatie: 1. **Demografie:** De kooplieden zijn geboren tussen 1877 en 1923. 2. **Geografie:** De woonadressen concentreren zich sterk in de Amsterdamse Jodenbuurt (Weesperstraat, Waterlooplein, Rapenburgerstraat) en de Transvaalbuurt (Reitzstraat, Tilanusstraat). 3. **Handelswaar:** De artikelen variëren van etenswaren (kaas, consumptie-ijs, koek) tot textiel (kousen, manufacturen) en luxe goederen (bijouteriën, grammofoons). 4. **Mutaties:** De rode doorhalingen wijzen op een administratieve sanering. Namen die zijn doorgehaald, mochten hun beroep waarschijnlijk niet langer uitoefenen of waren niet langer aanwezig.

# TRANSCRIPTIE [Linksboven:] M. A. J a c o b s geboren 31-12-1913 Ruijschstraat 20-I Amsterdam. — plaats no.73 markt Gaaspstr. Wollen en zijden stoffen. [Stempel/Aantekening midden-links:] № 103/64/1 M. 1942 18/7 [Rechtsboven:] Amsterdam, 17 J u l i 1942. Aan den Heer Directeur v a n h e t Marktwezen te A m s t e r d a m. [Handgeschreven aantekening rechts:] mw. [?] spoor [?] Weledele Heer, ...

# TRANSCRIPTIE **MARKTWEZEN AMSTERDAM** **No. 1064** **Dienst Marktwezen** Ondergeteekende **J. Turk** houder(ster) van een vaste plaats(en) No. **32** op de Markt **Dapperstraat** wenscht met ingang van **10 - 2 - 41** van deze plaats(en) geen verder gebruik te maken. AMSTERDAM, **7 - 2 - 1941** HANDTEEKENING: **J Turk** M.W. 67 1000-12-'40 __________________________________________________...

# TRANSCRIPTIE [Briefhoofd, links:] NEDERLANDSCH-ISRAËLIETISCH ZIEKENHUIS TE AMSTERDAM TELEFOON 53810-50588-50589 **GD** Verzoeke bij de beantwoording den datum en het nummer van dezen brief aan te halen. [Handgeschreven aantekening rechtsboven:] *Westermarkt en* *Lindengracht.* [Rechts:] AMSTERDAM-C., **5 Maart** 19 **40** N. KEIZERSGRACHT 110 [Kenmerk, paars gestempeld met handgeschreven toev...

# TRANSCRIPTIE **Nº 2 B/54/N. 1939 8/4** **R A P P O R T.** J.C.Beck, oud 26 jaar, wonende Houtrykstraat 128 verzoe kt erkenning als kleinhandelaar met groenten en fruit. Hy is reeds jaren zelfstandig handelaar en dryft een zaak gevestigd Haarlemmerplein No 7. Oorspronkelyk trad hy op als filiaalhouder van zyn vader, toch reeds geruimen tyd is hy eigenaar van deze zaak. Vanaf de opening van de ...

# TRANSCRIPTIE No.18/3/4 M.1942. AFSCHRIFT. Amsterdam, 9 Januari 1942. H. de Winter & Zoon. In lompen en textielafvallen. Ondergeteekende verklaart, dat Jacob Hilversum, wonende Vrolikstraat 273 I vanaf 28 Maart 1941 bij mij werkzaam is, als lompensorteerder. H.de Winter & Zn. w.g. H. de Winter.