Archief 745
Inventaris 745-394
Pagina 470
Dossier 29
Jaar 1942
Stadsarchief

Archiefdocument

4 augustus 1942 Van: J. Turk, Reitzstraat 34-oost, Amsterdam. Aan: Directeur van het Marktwezen (vermoedelijk, geadresseerd als "Wel Edele Heer Dir. m...").

Origineel

4 augustus 1942 J. Turk, Reitzstraat 34-oost, Amsterdam. Directeur van het Marktwezen (vermoedelijk, geadresseerd als "Wel Edele Heer Dir. m..."). $N^o$ 104/21/3
~~30/4771~~ M. 1942%

Amsterdam 4 Aug 1942.

Wel Edele Heer Dir. mi. h... [Marktzaken?]

Naar aanleiding van uw antwoord in een brief [(Is dit mogelijk)]
$N^o$ 104/21/2 dd. 30 Juli 1942 doet ondergetekende
J. Turk wonende Reitzstraat 34 oost nogmaals
een dro [dringend] beroep op u om overplaatsing van
standplaats Waterlooplein naar tuin
Joubertstraat daar ik invaliede ben aan
het rechterbeen en ik heel slecht kan loopen
en ik geen gebruik kan maken van de tram.

Hierbij stuur ik u Edele een atest van mijn
Docter daaraan kunt u zien dat het van
mij geen onwil is maar onmacht. Hopende
al dat u mijn verzoek zult gehoor geven
teeken ik met de meeste
Hoog Achting
JTurk Reitzstraat
34 Oost

N.B. Als het kan stuurt u mij het atest terug
bij voorbaat hartelijk dank * Inhoud: De heer J. Turk verzoekt om de overplaatsing van zijn marktstandplaats. Hij wil niet langer op het Waterlooplein staan, maar in de Joubertstraat (nabij zijn woning).
* Argumentatie: De afzender voert medische redenen aan. Hij is invalide aan zijn rechterbeen, wat lopen bemoeilijkt. Om zijn verzoek kracht bij te zetten, heeft hij een doktersverklaring (attest) bijgevoegd. Hij benadrukt dat het geen "onwil" is maar "onmacht".
* Taalgebruik: Het document is geschreven in een beleefde, enigszins formele stijl die gebruikelijk was voor verzoekschriften aan de overheid in die tijd ("Wel Edele Heer", "ondergetekende"). De spelling bevat enkele fouten ("invaliede", "atest", "docter"), wat wijst op een schrijver uit de arbeidersklasse of iemand voor wie formeel schrijven geen dagelijkse kost was. De brief dateert van 4 augustus 1942, een cruciale periode tijdens de Duitse bezetting van Nederland in de Tweede Wereldoorlog. De historische context geeft dit schrijven een extra laag:

  1. Joodse buurt: De Reitzstraat en de Joubertstraat liggen in de Transvaalbuurt in Amsterdam-Oost. In 1942 was dit een buurt waar de bezetter de Joodse bevolking concentreerde. Gezien de naam, de locatie en het beroep (marktkoopman) is het vrijwel zeker dat J. Turk een Joodse Amsterdammer was.
  2. Tramverbod: Turk schrijft dat hij "geen gebruik kan maken van de tram". Hoewel hij dit wijt aan zijn handicap, was het voor Joden sinds juni 1942 bij wet verboden om van de tram gebruik te maken. Voor een invalide man in de Transvaalbuurt was het Waterlooplein (ongeveer 3 kilometer verderop) zonder tram onbereikbaar geworden.
  3. Marktbeperkingen: In deze fase van de oorlog mochten Joodse marktkooplieden alleen nog op specifieke "Joodse markten" staan. In de Joubertstraat was zo'n markt ingericht. Zijn verzoek is dus een overlevingsstrategie: hij probeert zijn werk voort te zetten op een plek die hij fysiek en juridisch nog kan bereiken.
  4. Bureaucratie in oorlogstijd: De brief toont hoe de ambtelijke molen bleef doordraaien, zelfs terwijl de deportaties van Joden (die in juli 1942 waren begonnen) in volle gang waren. De term "onmacht" krijgt in het licht van de nakende Shoah een wrange, tragische betekenis. J. Turk N.B. Als Marktwezen

Samenvatting

  • Inhoud: De heer J. Turk verzoekt om de overplaatsing van zijn marktstandplaats. Hij wil niet langer op het Waterlooplein staan, maar in de Joubertstraat (nabij zijn woning).
  • Argumentatie: De afzender voert medische redenen aan. Hij is invalide aan zijn rechterbeen, wat lopen bemoeilijkt. Om zijn verzoek kracht bij te zetten, heeft hij een doktersverklaring (attest) bijgevoegd. Hij benadrukt dat het geen "onwil" is maar "onmacht".
  • Taalgebruik: Het document is geschreven in een beleefde, enigszins formele stijl die gebruikelijk was voor verzoekschriften aan de overheid in die tijd ("Wel Edele Heer", "ondergetekende"). De spelling bevat enkele fouten ("invaliede", "atest", "docter"), wat wijst op een schrijver uit de arbeidersklasse of iemand voor wie formeel schrijven geen dagelijkse kost was.

Historische Context

De brief dateert van 4 augustus 1942, een cruciale periode tijdens de Duitse bezetting van Nederland in de Tweede Wereldoorlog. De historische context geeft dit schrijven een extra laag:

  1. Joodse buurt: De Reitzstraat en de Joubertstraat liggen in de Transvaalbuurt in Amsterdam-Oost. In 1942 was dit een buurt waar de bezetter de Joodse bevolking concentreerde. Gezien de naam, de locatie en het beroep (marktkoopman) is het vrijwel zeker dat J. Turk een Joodse Amsterdammer was.
  2. Tramverbod: Turk schrijft dat hij "geen gebruik kan maken van de tram". Hoewel hij dit wijt aan zijn handicap, was het voor Joden sinds juni 1942 bij wet verboden om van de tram gebruik te maken. Voor een invalide man in de Transvaalbuurt was het Waterlooplein (ongeveer 3 kilometer verderop) zonder tram onbereikbaar geworden.
  3. Marktbeperkingen: In deze fase van de oorlog mochten Joodse marktkooplieden alleen nog op specifieke "Joodse markten" staan. In de Joubertstraat was zo'n markt ingericht. Zijn verzoek is dus een overlevingsstrategie: hij probeert zijn werk voort te zetten op een plek die hij fysiek en juridisch nog kan bereiken.
  4. Bureaucratie in oorlogstijd: De brief toont hoe de ambtelijke molen bleef doordraaien, zelfs terwijl de deportaties van Joden (die in juli 1942 waren begonnen) in volle gang waren. De term "onmacht" krijgt in het licht van de nakende Shoah een wrange, tragische betekenis.

Genoemde Personen 2

J. Turk N.B. Als

Locaties

Joubertstraat (Joodse Markt) Waterlooplein

Producten

Kruidenier (Droog): Meel Vis & Zee: Aal Vis & Zee: Vis Vleeswaren: Hart Vleeswaren: Vlees

Thema's

Jodenster/Maatregelen

Organisaties

Marktwezen

Kooplieden in dit dossier 100

Alicanten en Gros Maroc Waterlooplein " 80.00
Alicanten en Gros Maroc Waterlooplein " 76.00
Alicanten en Gros Maroc Waterlooplein " 72.--
Elisabeth Gobets - van Brink Waterlooplein " 14.40
ANDIJVIE (Glas). Waterlooplein " 24.00
ANDIJVIE (GLAS) Waterlooplein " 20.80
ANDIJVIE (GLAS). Waterlooplein " 26.40
B 51-200 gram ongewasschen Waterlooplein
BOSPEEN (GLAS). Waterlooplein " 24.00
GLASKOOLRABI (2-4 cm. Ø) Waterlooplein
GLASKOOLRABI. (2-4 cm. Ø) Waterlooplein
L. Blitz Waterlooplein " 24.--
J. Renz. Waterlooplein " 26.00
J. Renz. Waterlooplein " 25.00
J. Renz. Waterlooplein f. 31.--
J. Renz. Waterlooplein f. 35.50
J. Renz. Waterlooplein f.32.50
I boven 20 cm. over den kop gemeten Waterlooplein " 25.60
I boven 7 cm. ø Waterlooplein
I boven 7 cm. ø Waterlooplein
I boven 7 cm.ø Waterlooplein
I boven 7 cm. Ø Waterlooplein
II 51 - 200 gram, ongewasschen Waterlooplein
II 51 - 200 gram, ongewasschen Waterlooplein
II 51 - 200 gram, ongewasschen Waterlooplein
II 51 - 200 gram, ongewasschen Waterlooplein
II 51 - 200 gram, ongewasschen Waterlooplein
II 51-200 gram, ongewasschen Waterlooplein
III " 10-16 cm. over den kop gemeten Waterlooplein " 12.80
Alle 100 kooplieden →

Gerelateerde Documenten 6