A. Wagenaar

Officiële brief / aanmaning.

* **Doel van de brief:** Dit is een officiële aanmaning aan een marktkoopman (de heer Wagenaar) die zijn marktgeld voor zijn vaste staanplaats op de Ten Katemarkt al meer dan drie weken niet heeft betaald. * **Sanctie:** De brief stelt een strikt ultimatum. Indien er niet vóór 10 december 1939 wordt betaald, wordt de vaste staanplaats op basis van het Marktreglement (artikel 11) per direct ingetrokken. * **Uitzonderingen:** De tekst toont een zekere mate van sociale overweging door te vermelden dat intrekking voorkomen kan worden als er sprake is van overmacht, zoals ziekte (hospitalisatie) of armoede (het ontvangen van "steun"). * **Administratieve details:** De brief bevat een typefout in het adres die handmatig met de typemachine is gecorrigeerd (van Transvaalstraat naar Transvaalkade). De handgeschreven notitie "Verzonden 7/12-39" bevestigt de administratieve afhandeling. ---

Proces-verbaal (politierapport)

* **Taalgebruik:** Het document is opgesteld in de formele, ambtelijke stijl van de vroege 20e eeuw (bijv. "onbezoldigd veldwachter", "hiertoe termen aanwezig", "na voorlezing en volharding"). De spelling volgt de vooroorlogse conventies (bijv. "teeken", "medegedeeld"). * **Inhoud:** Het betreft een aangifte van grootschalige diefstal van groenten. De diefstal vond plaats in de nacht van 31 oktober op 1 november 1940. Opvallend is de gedetailleerde lijst van goederen en de specifieke merken op de zakken ("A.W. 50" en "Leo"), wat essentieel was voor de bewijsvoering. * **De dader:** Leendert van Wijk wordt direct als verdachte aangemerkt op basis van getuigenverklaringen van "aardappelenverwerkers" die hem kort na sluitingstijd met een zwaarbeladen handkar hebben gezien bij de specifieke kraampjes (plaats 18 en 19). * **Financiële waarde:** De schade van f 60,- en f 16,- was voor die tijd aanzienlijk; ter vergelijking, een gemiddeld weekloon lag toen rond de f 20,- à f 30,-. ---

Getypt rapport met handgeschreven kenmerken en handtekeningen.

Dit rapport betreft een onderzoek naar de bedrijfsactiviteiten en de noodzaak van de handel van ene **A. Klaasen-Bos** in Amsterdam-Noord. De kernpunten zijn: 1. **Toewijzing:** Klaasen-Bos ontvangt 16 hectoliter (H.L.) aardappelen per week via de stichting "Centraal Belang". Dit wordt door de controlerende instantie als een "vrij behoorlijke" hoeveelheid beschouwd in vergelijking met andere handelaren. 2. **Verificatie:** De controleur heeft navraag gedaan bij grossiers (Traast en Wagenaar) om de handelsactiviteiten te bevestigen. 3. **Klantenbestand:** Hoewel het onderwerp claimt 70 vaste klanten te hebben, kan hij dit niet staven met een klantenboekje. De controleur gelooft hem wel op zijn woord, maar zet vraagtekens bij de economische noodzaak van zijn wijkbediening. 4. **Conclusie:** De controleur merkt kritisch op dat er in het betreffende gebied (Amsterdam-Noord) al voldoende aanbod is van andere venters en winkeliers, wat suggereert dat de handel van Klaasen-Bos mogelijk niet essentieel is voor de voedselvoorziening ter plaatse.

Ambtelijk rapport/verslag.

Dit rapport documenteert de overgang van A. Wagenaar van loonwerker (knecht) naar zelfstandig ondernemer (kleinhandelaar). De tekst bevat enkele typische kenmerken: * **Administratieve controle:** De Controleur van het Marktwezen controleert het arbeidsverleden van Wagenaar via de eigen administratie en stelt een onregelmatigheid vast: Wagenaar werkt al als zelfstandige maar beschikt nog over een personeelskaart in plaats van de vereiste "kooperskaart". * **Locaties:** Wagenaar woont in Sint Pancras, maar drijft handel in Amsterdam aan de Lindengracht (zowel in een pand op nummer 207 als op de dagmarkt). * **Taalfouten:** De tekst bevat enkele typfouten (erke nnigg, adminitsratie) en handmatige doorhalingen, wat gebruikelijk was bij op typmachines vervaardigde documenten. * **Besluitvorming:** De handgeschreven notities onderaan tonen de snelle ambtelijke verwerking: op 16 oktober opgesteld en akkoord bevonden, op 17 oktober doorgezonden naar Den Haag voor verdere afhandeling.

Brief op briefpapier met handgeschreven kanttekeningen en rapportage.

In deze brief van 11 november 1942 verzoekt de groentehandelaar A. Wagenaar om zijn vaste marktplaats aan de Lindengracht (nummer 227) in Amsterdam te mogen behouden, ook al kan hij er momenteel niet staan. Hij voert als reden aan dat hij "zonder personeel zit". De reactie van de ambtenaren (waarschijnlijk van de Afdeling Marktwezen van de gemeente Amsterdam) is onverbiddelijk. In de rapportage van 17 november wordt gesteld dat het gebrek aan personeel geen geldig excuus is; de regel is dat de vergunninghouder zelf op de markt aanwezig moet zijn. Omdat Wagenaar de plek momenteel niet bezet, luidt het advies om de marktplaatsvergunning per direct in te trekken. De uiteindelijke beslissing, bovenaan het document genoteerd, bevestigt dit: het verzoek is afgewezen. ---

Getypte lijst (doorslag of origineel op dun papier).

Dit document is een administratieve lijst van de gemeente Amsterdam, waarschijnlijk afkomstig van de Dienst der Markten of een gerelateerde afdeling. De lijst bevat persoonsgegevens van marktkooplieden of bezoekers die een vergunning kregen voor specifieke markten in 1942. Opvallend is de concentratie van adressen in de Transvaalbuurt (zoals de Joubertstraat, Retiefstraat, en Ben Viljoenstraat) en de Oosterparkbuurt. Veel van de genoemde namen zijn van Joodse origine. De markten die het meest genoemd worden — de Gaaspstraat, de Joubertstraat en delen van de Albert Cuypstraat — waren in 1942 aangewezen als zogeheten "Joodse markten". De data in de laatste kolom (grotendeels april 1942) komen exact overeen met het moment waarop de Duitse bezetter de segregatie op markten strikt begon af te dwingen. Per 1 november 1941 was het Joden al verboden op niet-Joodse markten te staan of te kopen; begin 1942 werd dit administratief volledig vastgelegd.

Document

In deze brief verzoekt A. Wagenaar de autoriteiten (waarschijnlijk de marktmeester of een gemeentelijke afdeling) om zijn voormalige vaste staanplaats op de Lindengracht-markt terug te krijgen. De schrijver schetst zijn loopbaan: 1. In 1941 begon hij met een 'losse' (tijdelijke) plaats. 2. In 1942 kreeg hij een vaste plaats voor de verkoop van aardappelen, groenten en fruit. 3. In september 1942 waagde hij de stap naar een fysieke winkel door de zaak van een zekere heer J. de Keuver aan de Gouverneurkade over te nemen. Het probleem is ontstaan doordat hij zijn marktplaats moest opgeven voor deze winkel, maar de bureaucreatie hem dwarsboomt. Ondanks dat hij lid is van de Kamer van Koophandel en over de benodigde vakdiploma's ("erkenningen") beschikt, krijgt hij de officiële winkelvergunning niet op zijn naam. Omdat de exploitatie van de winkel zonder vergunning onmogelijk is, probeert hij nu zijn oude broodwinning op de markt veilig te stellen. De toon van de brief is formeel en dringend.

Document

* **Onderwerp**: Het document betreft de toewijzing van een marktplaats (vergunning) aan een individu genaamd A. Wagenaar. * **Administratieve gang**: De notitie toont het besluitvormingsproces. Wagenaar had in 1942 een plek op de Prinsengracht. Voor het nieuwe seizoen van 1943 wordt geadviseerd ("m.i. geen bezwaar") en uiteindelijk akkoord gegaan ("m.i. acc.") voor een nieuwe plek op de Lindengracht per 19 april 1943. * **Functionarissen**: De naam 'de Haan' verschijnt tweemaal, waarvan één keer onder de stempel "GEZIEN DE INSPECTEUR". Dit duidt erop dat De Haan de verantwoordelijke inspecteur was voor de Amsterdamse marktwezen-administratie. * **Correcties**: Er zijn twee woorden doorgehaald: "opgeroepen" en "opbergen". Dit suggereert dat het dossier tussentijds werd bijgesteld voordat de definitieve toewijzing en archivering plaatsvond.

Officiële brief/verzoek om inlichtingen.

* **Inhoud:** De Commissie van Advies vraagt aan het bestuur van de Centrale Markt in Amsterdam om te verifiëren of Andries Wagenaar inderdaad als kleinhandelaar actief is geweest op die markt in de periode mei 1940 - september 1942. * **Doel:** Deze informatie is noodzakelijk voor het opstellen van een advies over de toekenning van een vestigingsvergunning voor de handel in aardappelen, groenten en fruit (AGF). * **Persoonsgegevens:** De betrokkene is Andries Wagenaar, wonende aan de Kinkerstraat 234-III in Amsterdam. * **Administratieve details:** Het briefhoofd toont een adreswijziging (van Lange Voorhout naar Riouwstraat), wat typerend is voor de verplaatsing van overheidsinstellingen tijdens de bezettingsjaren.

Officieel rapport / ambtelijke correspondentie.

Dit document is een ambtelijk rapport over de bedrijfsactiviteiten van een zekere A. Wagenaar, een Amsterdamse groenteboer. De kern van het rapport is het verifiëren of Wagenaar voldoet aan de eisen voor een bedrijfsvergunning. Opvallend is de vermelding dat hij sinds 1940 toegang heeft tot de Centrale Markt en winkels heeft gehad aan de Lindengracht en de Potgieterstraat. De controleur merkt specifiek op dat er **geen bewijs** is gevonden dat Wagenaar ook in aardappelen handelde. In de context van distributie- en vergunningswetgeving was het cruciaal in welke productgroepen men precies handelde; voor aardappelen golden vaak aparte of strengere regels dan voor algemene groenten en fruit. Het document bevat diverse administratieve kenmerken: 1. **Verwijzingen naar wetgeving:** Het Bedrijfsvergunningbesluit 1941 en het vestigingsverbod kleinbedrijf 1941. 2. **Referentienummers:** Registraties bij de Vakgroepcentrale-Detaillisten. 3. **Correcties:** De typefout "vogende" (volgende) en de handgeschreven verduidelijking "bij mijne dienst". ---

Getypte brief (doorslag/kopie).

Deze brief dient als een officieel bewijsstuk of inlichtingenrapport over de bedrijfsactiviteiten van de heer A. Wagenaar. De hoofddoelstelling is het bevestigen van zijn status als erkend kleinhandelaar in groenten en fruit. Belangrijke punten in de brief: * **Status:** Wagenaar heeft sinds januari 1940 toegang tot de Centrale Markt. * **Vergunningen:** Er wordt melding gemaakt van specifieke registratienummers (K. 59098 en Vakgroep-Detaillisten No. 16876), wat wijst op een strikte administratieve controle op de handel. * **Locaties:** De brief bevestigt een verhuizing of uitbreiding van de Lindengracht naar de Potgieterstraat (beide gelegen in Amsterdam). * **Beperking:** De dienst kan niet bevestigen dat Wagenaar in aardappelen handelt, wat suggereert dat voor verschillende productgroepen aparte toestemmingen of bewijzen van historische handel nodig waren.

Administratief register (waarschijnlijk een marktregister of vergunningenlijst).

* **Structuur:** Het document is strikt ingedeeld in personen die aan de lijst zijn toegevoegd ("Opgevoerd") en personen die van de lijst zijn geschrapt ("Afgevoerd"). Dit duidt op een mutatieregister van marktkooplieden. * **Terminologie:** * *a. g. f.*: Afkorting voor aardappelen, groenten en fruit. * *2e h. art.*: Tweedehands artikelen. * *cons. ijs*: Consumptie-ijs. * *alc. vr. dr.*: Alcoholvrije dranken. * *verdeelvisch*: Waarschijnlijk vis die onder het distributiestelsel viel. * **Locaties:** De genoemde markten (Nieuwmarkt, Lindengracht, Jan Evertsenstraat, Albert Cuypstraat, Mosplein) bevestigen dat dit een Amsterdams register is. * **Handschrift:** Helder, administratief cursief handschrift uit het midden van de 20e eeuw.

Getypte lijst met handgeschreven en doorgestreepte correcties.

* **Administratieve structuur:** De lijst is een officieel register van marktkooplieden in Amsterdam. "Upgevoerd" betekent dat iemand een vergunning kreeg of naar een andere markt verplaatste; "Afgevoerd" betekent het intrekken of beëindigen van de standplaatsvergunning. * **Terminologie:** Opvallend is het woord "verdeelvisch". Dit verwijst naar de distributie van vis onder het distributiestelsel (op de bon) tijdens de oorlogsjaren. * **Geografie:** De genoemde markten (Dapperstraat, Lindengracht, Waterlooplein, Gaaspstraat, Nieuwmarkt) zijn de traditionele Amsterdamse dagmarkten. De Gaaspstraat-markt was in de oorlog specifiek aangewezen als een markt voor Joodse burgers. * **Opmerkelijke namen:** Er staan diverse Joodse achternamen op de lijst (o.a. Acohen, Agsteribbe, Blits-Vischjager, Drukker, Elzas). Sommige personen verschijnen in beide kolommen, wat duidt op een verplaatsing tussen markten (bijv. H. Blits-Vischjager wordt afgevoerd van de Gaaspstraat en opgevoerd op het Waterlooplein). ---

Getypte lijst (doorslag) met administratieve wijzigingen van marktkooplieden in Amsterdam.

* **Structuur:** Het document is een administratief overzicht verdeeld in twee secties: "OPGEVOERD" (nieuw geregistreerde marktkooplieden of standplaatsen) en "AFGEVOERD" (beëindigde registraties). * **Locaties:** De genoemde markten zijn bekende Amsterdamse markten: Nieuwmarkt, Waterlooplein, Dapperstraat, Lindengracht en de specifieke markten in de Gaaspstraat en Joubertstraat. * **Handel:** Er is een sterke nadruk op levensmiddelen, met name "verdeelvisch" (vis onderhevig aan de distributieregeling) en mosselen. Daarnaast worden textiel (manufacturen, lingerie, gordijnen), bloemen en koek vermeld. * **Persoonsgegevens:** De lijst bevat volledige namen, geboortedata en woonadressen (inclusief verdiepingen zoals 'hs' voor huis of 'I', 'II' voor etages), wat typerend is voor de nauwkeurige bevolkingsadministratie in Amsterdam tijdens deze periode.

# TRANSCRIPTIE A. Wagenaar, geb. 27-2-'19 had van 20 April tot 26 October 1942 een vaste plaats op Prinsengracht. J. 30/3 '43 m.i. geen bezwaar. 30-3 '43 de Haan Vaste plaats verstrekt op Lindengracht per 19/4 '43. HS. m.i. acc. J 6/4 '43 ~~opgeroepen~~ en onze dagen J 8/4 '43 ~~opbergen~~ [onleesbare handtekening] 14/4 '43 GEZIEN DE INSPECTEUR de Haan

# DOCUMENT INFO * **Type document**: Handgeschreven ambtelijke notitie op gelinieerd papier. * **Datum**: Maart en april 1943. * **Persoon**: A. Wagenaar, geboren op 27 februari 1919. * **Locatie**: Amsterdam (Prinsengracht en Lindengracht). * **Kenmerken**: Bevat diverse ambtelijke parafen, correcties (doorhalingen) en een paars stempel van de inspectie.

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven brief (verzoekschrift). * **Afzender:** E. Wagenaar. * **Adres afzender:** Ben Viljoenstraat 14, Amsterdam (Oost). * **Datering:** 13 oktober 1940. * **Kenmerk:** Nº 27/93/M. 1940 K/W (stempel/archiefnotatie).

# DOCUMENT INFO * **Soort document:** Handgeschreven brief (verzoekschrift). * **Datum:** 26 maart 1943. * **Afzender:** A. Wagenaar, wonende aan de Vinkenstraat 234 III, Amsterdam. * **Kenmerken:** Bevat diverse administratieve stempels en aantekeningen in de marge ("No. 28/6/1, M. 1943", "628", "28"). * **Taal:** Nederlands (verouderde spelling).

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven brief (verzoekschrift). * **Afzender:** W.A. Wagenaar. * **Adres:** Lange Niezel 23, Amsterdam. * **Datum:** 15 november 1940 (ontvangststempel: 16 november 1940). * **Kenmerk:** Nº 31/56/I M. 1940 (stempel), No 289 (handgeschreven).