Joseph Nord

Ambtelijke brief / Geleidebrief

Dit document is een formele begeleidende brief (geleidebrief) van de directeur van een gemeentelijke instantie, zeer waarschijnlijk de Centrale Markt in Amsterdam. De kern van de brief is het verzoek aan de wethouder voor Levensmiddelen om een huurcontract te laten ondertekenen door de burgemeester. **Kernpunten:** * **Huurder:** Een zeker persoon genaamd J. Nord. * **Object:** Pakhuisafdeling no. D 25 op de Centrale Markt. * **Proces:** Het contract is in tweevoud (in duplo) opgesteld. Na ondertekening door de burgemeester moet het document teruggestuurd worden naar de directeur voor de definitieve registratie. * **Taalgebruik:** Formeel ambtelijk taalgebruik met de destijds geldende spelling (bijv. "onderteekening", "pakhuisafdeeling").

Ambtelijke correspondentie (begeleidend schrijven bij een contract).

* **Inhoud:** Het betreft een formeel verzoek aan de wethouder om een huurcontract voor een pakhuisruimte (D 25) op de Centrale Markt door de burgemeester te laten ondertekenen. Het contract is opgesteld ten name van een zekere J. Nord. * **Taalgebruik:** Het document is opgesteld in zeer formele, ambtelijke taal die kenmerkend is voor de vroege 20e eeuw ("dezes", "in duplo te doen geworden", "ik moge U beleefd verzoeken"). * **Administratief proces:** De brief illustreert de hiërarchische gang van zaken binnen het gemeentelijk apparaat, waarbij de burgemeester als hoogste autoriteit het contract moet bekrachtigen alvorens het geregistreerd kan worden.

Zakelijke correspondentie / Begeleidend schrijven bij een huurcontract.

* **Doel van de brief:** Het formeel overhandigen van een geregistreerd huurcontract en het expliciet wijzen op specifieke plichten en beperkingen van de huurder. * **Juridische verwijzingen:** De brief verwijst naar artikel 1619 van het (toenmalige) Burgerlijk Wetboek, dat de verantwoordelijkheid voor kleine reparaties bij de huurder legt. Ook wordt gewezen op artikel 8 van het specifieke huurcontract. * **Beperkingen:** Er wordt streng toegezien op de uiterlijke verschijning van de pakhuisafdeling; reclame-uitingen zijn verboden zonder schriftelijke toestemming van de directeur. * **Taalgebruik:** Formeel, ambtelijk Nederlands met de toen gebruikelijke spelling (zoals "bylage", "zyn", "reparatiën"). Opvallend is het gebruik van de "y" in plaats van "ij", wat vaker voorkwam in ambtelijke getypte stukken uit deze periode.

Ambtelijke brief/correspondentie.

De brief betreft een verzoek tot vroegtijdige beëindiging van een huurcontract op de Centrale Markt in Amsterdam. De huurder, de heer J. Nord, huurde een pakhuisruimte (D 25) voor de handel in bananen. De kern van het probleem is dat de aanvoer van bananen volledig is gestopt als gevolg van de "oorlogsomstandigheden". Hierdoor heeft de heer Nord geen inkomsten meer en kan hij de huur van 600 gulden per jaar niet langer opbrengen. De situatie is nijpend; Nord vraagt toestemming om als "overkruier" (een losse sjouwer of hulpje op de markt) te mogen werken om in zijn levensonderhoud te voorzien. De Directeur adviseert de Wethouder om akkoord te gaan met de ontbinding van het contract per 1 november 1939.

Doorslag van een officiële brief (met handgeschreven aantekeningen).

* **Inhoud:** De brief bevestigt de beëindiging van een huurcontract voor een pakhuisruimte (sectie D 25) op de Centrale Markt in Amsterdam. De huurder, de heer J. Nord, had hier zelf om verzocht in oktober 1939. * **Financieel:** Ondanks de opzegging per 1 november 1939, staat er nog een bedrag van 50 gulden open. Dit moet direct voldaan worden bij het hoofdkantoor van de betreffende gemeentelijke dienst. * **Administratief proces:** De brief is aangetekend verzonden, wat gebruikelijk is bij juridische wijzigingen in contracten. De handgeschreven opmerking onderaan ("Aant. maken in het boek") wijst op de toenmalige praktijk van het bijhouden van fysieke registers of grootboeken voor de administratie van de markt. * **Persoon:** De naam "Mr. Küfler" bovenaan duidt waarschijnlijk op de behandelend ambtenaar of jurist.

Administratieve beschikking / Betalingsherinnering.

* **Inhoud:** Het document is een formele aanzegging aan de heer J. Nord. Er wordt geconstateerd dat er bij de ontbinding van zijn contract nog een huurschuld openstond van 50 gulden. * **Sanctie:** De toegang tot de Centrale Markt wordt de heer Nord ontzegd totdat de schuld is voldaan of er een betalingsregeling is getroffen. Dit was een zware maatregel voor een handelaar, aangezien de markt essentieel was voor zijn broodwinning. * **Administratieve proces:** Er is zichtbaar overlegd over een betalingsregeling; de aantekening "f 1,- p week" is later doorgehaald, wat impliceert dat dit voorstel ofwel niet geaccepteerd is, ofwel vervangen door een andere afspraak. * **Schrift:** Het betreft een vlot maar duidelijk zakelijk handschrift, typerend voor de Nederlandse administratie uit het interbellum.

Briefkaart (voorzijde met adresgegevens).

* **Administratieve verwerking:** De kaart is voorzien van een prominent paars archiefstempel bovenaan, wat duidt op een formele registratie in de inkomende post van de gemeente Amsterdam (Directie Marktwezen). De handgeschreven datum "19/12" is de dag van ontvangst, één dag na verzending. * **Postzegel:** Er is gebruikgemaakt van een toeslagzegel ten bate van de stichting 'Voor het Kind'. Deze zegels werden traditiegetrouw in de decembermaand uitgegeven. * **Locatie:** De Jan van Galenstraat was de locatie van de Centrale Markthallen in Amsterdam, waar de Directie Marktwezen kantoor hield. De afzender, J. Nord, woonde in de Kerkstraat in het centrum van de stad. * **Handschrift:** Het adres is geschreven in een net, gevormd krulletter-handschrift dat typisch is voor de eerste helft van de 20e eeuw.

Getypte lijst van personen met bijbehorende persoonsgegevens en handelswaar.

De lijst bevat gegevens van handelaren die waarschijnlijk actief waren op de markt in de **Gaaspstraat** te Amsterdam. De gegevens zijn gestructureerd: * **Personalia:** Namen en geboortedata, veelal daterend uit het einde van de 19e en begin van de 20e eeuw. * **Geografie:** De adressen bevinden zich voornamelijk in de Amsterdamse wijken De Pijp, de Rivierenbuurt en de Transvaalbuurt. * **Handelswaar:** De kolom "Artikel" specificeert de aard van de nering, variërend van levensmiddelen (vis, groente, fruit, zuurwaren) tot textiel (stoffen, kousen, manufacturen) en huishoudelijke artikelen. * **Mutaties:** De handgeschreven doorstrepingen onderaan de lijst duiden op een administratieve actualisatie waarbij personen van de lijst zijn verwijderd.

Getypte lijst/staat van vorderingen.

Dit document is een administratieve lijst van openstaande vorderingen van het Gemeentelijk Marktwezen in Amsterdam, gedateerd augustus 1942. De lijst bevat achterstallige betalingen voor 'plaatsgeld' (marktgeld voor een standplaats) en 'pakhuisuur' (huur van opslagruimte). Wat opvalt is de kolom "Aanteekeningen", waarin bij een groot deel van de personen de term **"belasting heffing"** staat vermeld. In de context van 1942 is dit een eufemisme of een directe verwijzing naar de onteigening van Joodse burgers. Veel van de namen op de lijst (zoals Waterman, Gobits, Mok, Boeken, Kloots, Piller) en de adressen (Jodenbreestraat, Waterlooplein, Uilenburgerstraat) wijzen op Joodse marktpluimveehouders, groentenhandelaren of andere marktkooplieden. Wanneer er "belasting heffing" staat, betekende dit vaak dat de bezittingen van deze personen waren bevroren of geconfisqueerd door de Duitse bezetter (via de roofbank Lippmann, Rosenthal & Co.). De gemeente Amsterdam kon hierdoor haar eigen vorderingen niet meer innen, aangezien het vermogen van de schuldenaar niet langer voor hemzelf of voor reguliere schuldeisers beschikbaar was.

# TRANSCRIPTIE [Linksboven] **Naam van den dienst en code-no** No. 57 Marktwezen [Middenboven] **Lichte Dienst** [Rechtsboven] **Aan** **Dr. J.P. Hofstee** Controleerend gemeente-arts

# TRANSCRIPTIE [Linksboven] **Naam van den dienst en code-no:** No. 57 Marktwezen [Middenboven] **Lichte Dienst** [Rechtsboven] **Aan** **Dr. J.P. Hofstee** Controleerend gemeente-arts

# TRANSCRIPTIE **Naam van den dienst en code-no. $\rightarrow$:** No. 57 Marktwezen **Ziektegeval:** [blanco] **Verzonden aan:** Dr. J.P. Hofstee, Controleerend gemeente-arts

# TRANSCRIPTIE [Linksboven] Naam van den dienst en code-no **No. 57 Marktwezen** [Rechtsboven] Lichte Dienst Aan **Dr. J.P. HO[..]E** Controleerend gemeente-arts

[Midden boven] **COPIE** [Rechtsboven] Aanvang ziekte: **4 Januari 1941**