M. Dresden
Bekijk Verhaal ➔AI-Synthese 34
M. Dresden was een marktkoopman die actief was op diverse markten, waaronder het Waterlooplein, de Dapperstraat, de Westerstraat en de Joubertstraat. Hij verkocht textielproducten zoals lappen en kousen. In 1939 kreeg zijn echtgenote vrijstelling van marktgeld voor de stand op het Waterlooplein. In 1940 kreeg hij meerdere waarschuwingen en uitstelregelingen voor het niet regelmatig bezetten van zijn standplaatsen op de Dapperstraat en Westerstraat wegens gebrek aan handelswaar (handschoenen) of werkloosheid. In 1942 was hij nog steeds ingeschreven op de Joubertstraat. Zijn zoon woonde bij hem en werd door hem onderhouden.
Lotgevallen
Relaties
Handel
Archiefdocumenten
Administratieve kennisgeving / Briefafschrift.
Dit document is een officiële administratieve mededeling gericht aan Mevrouw Dresden, woonachtig aan de Sarphatistraat 111-III te Amsterdam. De kern van de boodschap is dat zij per 15 januari 1939 is vrijgesteld van het betalen van marktgeld voor haar standplaats op het Waterlooplein. Uit de tekst valt op te maken dat er een financiële afwikkeling heeft plaatsgevonden: er is geconstateerd dat zij geen schuld heeft bij de betreffende instantie (waarschijnlijk de marktmeester of de gemeentelijke belastingdienst) en dat zij zelfs een bedrag van 2,70 gulden tegoed heeft. Dit suggereert dat zij mogelijk teveel heeft betaald of dat de vrijstelling met terugwerkende kracht is verleend. De handgeschreven notitie "Verzonden 7/2" bevestigt dat het een kopie of afschrift betreft voor het archief, nadat het origineel op de dag van datering is verstuurd.
Officiële brief / Aanmaning.
* **Toon en taalgebruik:** De brief is gesteld in een zakelijke, dwingende toon. Het taalgebruik is typisch voor de vooroorlogse bureaucratie, met archaïsche spelling zoals "hierby", "wys" en "onherroepelyk" (met een 'y' in plaats van 'ij'). * **Inhoud:** Het document betreft een laatste waarschuwing wegens een betalingsachterstand van meer dan drie weken voor een marktplaats op de Nieuwmarkt. De sanctie is zwaar: het definitief verliezen van de vaste staanplaats. * **Sociale context:** De brief biedt een ontsnappingsclausule voor mensen die "steun genieten" (werkloosheidsuitkering in de crisisjaren) of ziek zijn, wat duidt op een gereguleerd systeem van sociale voorzieningen waarbij armoede een erkende reden kon zijn voor uitstel van betaling. * **Administratieve details:** Het document is een voorgedrukt formulier (Model No. 8), wat wijst op een hoge mate van standaardisatie bij de Dienst van het Marktwezen in die tijd. De doorhaling van het woord "markt" en de typemachine-toevoeging "Nieuwmarkt" laat zien hoe formulieren werden aangepast aan specifieke locaties.
Administratieve kaart van de marktinspectie (waarschijnlijk Gemeente Amsterdam).
Dit document is een officiële kaart van de Amsterdamse marktinspectie uit de zomer van 1940. De heer M. Dresden, die een standplaats (nr. 60) had op de Dapperstraatmarkt, werd opgeroepen voor een gesprek omdat hij zijn plaats niet regelmatig bezette. Uit de aantekeningen van de inspecteur blijkt de persoonlijke situatie van Dresden: hij drijft feitelijk geen handel meer en ontvangt geen werkloosheidssteun omdat hij bij zijn zoon inwoont, die hem financieel onderhoudt. Zijn handel bestond voorheen uit 'manufacturen' (textiel/stoffen), maar dit gebeurde 'ongeregeld'. Dresden geeft aan een brief te zullen schrijven om uitstel te vragen, waarschijnlijk met betrekking tot het behoud of de opzegging van zijn vergunning. De kaart toont het administratieve proces: een waarschuwing in juli, een verhoor op 7 augustus, en de uiteindelijke beslissing om de zaak op 9 september 1940 op te bergen in het archief.
Handgeschreven ambtelijke notitie op een voorgedrukt bijblad (Model No. 14).
Dit document is een administratieve notitie betreffende een marktkoopman, M. Dresden, die een staanplaats (nummer 60) had op de Dappermarkt in Amsterdam. De kern van het document is een verzoek om uitstel van de verplichting om de marktplaats fysiek te bezetten. Dresden geeft als reden op dat hij momenteel geen handelswaar heeft. Hij specialiseert zich in de verkoop van handschoenen geïmporteerd uit Tsjecho-Slowakije en Duitsland. Door de oorlogsomstandigheden (augustus 1940, kort na de Duitse inval) zijn de aanvoerlijnen gestremd ("kan daar thans geen handel vandaan krijgen"). De behandelend ambtenaar adviseert positief op het verzoek: Dresden krijgt maximaal twee maanden uitstel van de bezettingsplicht, onder de strikte voorwaarde dat hij het verschuldigde marktgeld (het stageld) wel blijft doorbetalen. Dit wijst op een pragmatische houding van de marktmeester of de betreffende dienst: zolang de inkomsten voor de gemeente gewaarborgd blijven, krijgt de koopman de ruimte om zijn voorraadproblemen op te lossen.
Getypte brief (doorslag/archiefkopie) met handgeschreven notities.
In deze zakelijke correspondentie reageert de directeur van de betreffende gemeentelijke dienst op een verzoek van de heer M. Dresden. Dresden heeft op 7 augustus 1940 verzocht om tijdelijk niet aanwezig te hoeven zijn op zijn marktplaats aan de Dapperstraat in Amsterdam. De directeur verleent hiervoor toestemming voor een periode van maximaal twee maanden. De voorwaarde voor dit uitstel van de bezettingsplicht is dat het wekelijkse marktgeld (stageld) zonder onderbreking doorbetaald wordt. De handgeschreven aantekeningen wijzen op administratieve verwerking door het archief of de betreffende ambtenaar.
Doorslag van een officiële brief/beschikking.
* **Inhoud:** De brief is een officiële toestemming aan de heer M. Dresden om zijn marktplaats op de Dapperstraat gedurende maximaal twee maanden niet persoonlijk te bezetten. Aan dit uitstel is de strikte voorwaarde verbonden dat het wekelijkse marktgeld (de staangeldvergoeding) wel gewoon doorbetaald moet worden. * **Locatie:** De geadresseerde woonde in de Biesboschstraat (Rivierenbuurt), een wijk die in de jaren '30 en '40 een grote Joodse populatie kende. De werkplek betrof de Dappermarkt in Amsterdam-Oost. * **Administratieve context:** De code "Wijk 22B" en het referentienummer duiden op een strakke gemeentelijke administratie van de Amsterdamse markten.
Administratieve kaart/oproep van het Marktwezen.
Dit document is een administratieve vastlegging van een officiële waarschuwing aan een marktkopman, de heer M. Dresden. De reden voor de oproep was het "niet geregeld bezetten" van zijn toegewezen standplaats (nummer 14) op de markt in de Westerstraat in Amsterdam. Uit de aantekeningen blijkt dat er op 21 juli 1940 waarschijnlijk al een eerdere waarschuwing was gegeven. Op 11 september 1940 is de heer Dresden verschenen voor de inspecteur, waarbij hij heeft toegezegd zijn plaats voortaan weer trouw in te nemen. De kaart is ondertekend door de inspecteur (mogelijk "De Haes") en bevat diverse administratieve paraferingen en een eindstempel van 26 september 1940, wat de datum van administratieve afhandeling markeert.
Marktregister (vermoedelijk Amsterdam, gezien de familienamen).
Document
Het document is een administratieve lijst van marktkooplieden die een vaste plek hadden op de markt in de Joubertstraat in Amsterdam. De lijst bevat kolommen voor de naam, geboortedatum, het woonadres en het type product (artikel) dat verhandeld werd. Opvallende kenmerken: * **Correcties:** Bij de vermelding van J. v.d. Hoek is het artikel "visch" handgeschreven doorgehaald en vervangen door "groenten en fruit". * **Adressen:** De overgrote meerderheid van de adressen bevindt zich in de Transvaalbuurt en de Oosterparkbuurt (bijv. Retiefstraat, Tugelaweg, Reitzstraat), destijds wijken met een zeer grote Joodse populatie. * **Producten:** De handel varieert van primaire levensbehoeften (aardappelen, groente, fruit, vis) tot textielwaren (kousen, garen en band).
Archieflijst-vermeldingen
Marktregister (vermoedelijk Amsterdam, gezien de familienamen).
| 139 | M. Dresden | / | / | / | / | / | / | 1 | versche visch | |
Getypte lijst met namen, geboortedata, adressen en verhandelde artikelen.
| M.Dresden + | 21-8-86 | Sparrenweg 9 | lappen en kousen |
Administratieve lijst - Joubertstraat
| M. Dresden | 21-8-86 | Sparrenweg 9 | lappen en kousen |
Koopliedenlijsten
Waterlooplein — standplaats T
Uilenburg — standplaats lappen en kousen
Relevante Archieffragmenten
# TRANSCRIPTIE Den heer Inspecteur v.h. Marktwezen. alhier. Br: 26/59/B. m. '40. Rekening houdende met deze moeilijke tijd is m. i. tegen het verzoek van den heer Dresden om ongeveer twee maanden zijn plaats in de Dapperstraat niet te bezetten geen bezwaar, met die voorwaarde, dat hij op tijd zijn markt- geld betaald. Amsterdam 15 Aug. '40 [Handtekening, mogelijk T. Mol]
# DOCUMENT INFO * **Type document:** Typoscript (doorslag van een uitgaande brief op carbonpapier). * **Datum:** 24 december 1940. * **Afzender:** De Directeur (vermoedelijk van de Dienst der Marktwezen van de gemeente Amsterdam). Kenmerk: D/HG. en dossiernummer 30/73/2 H. * **Ontvanger:** De Secretaris van de Kooplieden- en Marktkramersbond "Mercurius", Nieuwe Achtergracht 101, Amsterdam...
# DOCUMENT INFO * **Type document:** Administratieve kaart/oproep van het Marktwezen. * **Datum:** 11 september 1940 (met verwerking op 26 september 1940). * **Betreft:** M. Dresden, wonende aan de Biesboschstraat 44, Amsterdam. * **Locatie:** Markt Westerstraat, Amsterdam. * **Kenmerk:** Nº 33/77/3 M. 1940.
# DOCUMENT INFO * **Type document:** Doorslag van een officiële brief/beschikking. * **Datering:** 29 augustus 1940. * **Afzender:** De Directeur (vermoedelijk van de Marktwezen-afdeling van de Gemeente Amsterdam). * **Geadresseerde:** Den Heer M. Dresden, Biesboschstraat 44, Amsterdam-Zuid. * **Referentienummer:** 26/59/9 M. en VP/HG. * **Kenmerken:** Getypt op grijsachtig papier; be...
# DOCUMENT INFO * **Type document:** Getypte brief (doorslag/archiefkopie) met handgeschreven notities. * **Datum:** 29 augustus 1940. * **Afzender:** De Directeur (vermoedelijk van de Dienst der Marktwezen, Amsterdam). * **Ontvanger:** Den Heer M. Dresden, Biesboschstraat 44, Amsterdam-Zuid. * **Kenmerk:** 26/59/9 M. / VP/HG. * **Taal:** Nederlands.