A. de Rooy
Bekijk Verhaal ➔AI-Synthese 44
A. de Rooy was marktkoopman actief op de Lindengracht, Nieuwmarkt en Westerstraat. In 1939 kreeg hij tijdelijke ontheffing van zijn plicht om aanwezig te zijn op standplaats 284 (Lindengracht) en 200 (Lindengracht) door ziekte. In 1940 ontving hij een formele waarschuwing wegens betalingsachterstand op de Nieuwmarkt en werd hij opgeroepen vanwege het niet regelmatig bezetten van standplaats 208 (Lindengracht), hoewel hij actief was in de Rijnstraat. Een vergunning voor standplaats 200 op de Lindengracht werd per 5 augustus 1940 ingetrokken. In 1942 werd hij op de Waterlooplein geassocieerd met de verkoop van knoopen en lappen. In 1941 werd hij opgenomen in een lijst van Joodse groothandelaars op de Centrale Markthallen in het kader van arisering. In 1939 werd zijn arbeidsongeschiktheid bevestigd door huisarts Barend Luza.
Lotgevallen
Handel
Archiefdocumenten
Medische verklaring / doktersbriefje op briefpapier van de arts.
Dit document is een officiële medische verklaring van huisarts Barend Luza. De brief is gericht aan een onbekende instantie (mogelijk een werkgever of verzekeraar) om te bevestigen dat de patiënt, A. de Rooy, onder actieve behandeling is. * **R.V.B.:** De afkorting staat voor de **Rijksverzekeringsbank**, de voorloper van de huidige Sociale Verzekeringsbank. De R.V.B. hield zich in die tijd bezig met de uitvoering van sociale verzekeringswetten, zoals de Ongevallenwet en de Invaliditeitswet. * **Medische context:** Het document bevestigt dat de patiënt de polikliniek van de R.V.B. in Amsterdam bezoekt. Dit suggereert dat het gaat om een keuring of behandeling in het kader van arbeidsongeschiktheid of een bedrijfsongeval. * **Schrift:** Het handschrift is een typisch medici-handschrift uit de jaren '30: vlot, enigszins slordig maar met herkenbare afkortingen (zoals de 'R' voor Recipe/recept of verklaring).
Administratief intern memorandum / adviesnota met stempel.
Dit document is een ambtelijk advies over een verzoek van een marktkraamhouder genaamd A. de Rooy. Vanwege ziekte vraagt De Rooy ontheffing van de plicht om zijn standplaats op de Lindengracht-markt in Amsterdam persoonlijk in te nemen. De kernpunten uit het advies zijn: 1. **Instemming:** Er is in principe geen bezwaar tegen het verzoek. 2. **Financiële verplichting:** De aanvrager moet ondanks zijn afwezigheid wel het wekelijkse marktgeld blijven betalen om zijn rechten op de plek te behouden. 3. **Termijn:** De vrijstelling wordt geadviseerd voor een maximale duur van drie maanden. 4. **Bewijs:** Er wordt verwezen naar een bijgevoegde doktersverklaring als onderbouwing voor de ziekte. De verschillende data en parafen (van Th. Wolff en De Boer) laten de ambtelijke loop van het verzoek zien door het apparaat van de gemeente Amsterdam (waarschijnlijk de Marktdienst).
Officiële brief/correspondentie.
Deze brief is een formeel besluit van een Amsterdamse directeur (waarschijnlijk van de afdeling Marktwezen) gericht aan een marktkoopman, de heer A. de Rooy. De kern van de brief is de toekenning van een tijdelijke ontheffing. * **Inhoud:** De heer De Rooy krijgt maximaal drie maanden uitstel van zijn plicht om persoonlijk aanwezig te zijn op zijn standplaats op de Lindengrachtmarkt. * **Reden:** Dit uitstel wordt verleend vanwege zijn gezondheidstoestand. * **Voorwaarde:** Ondanks zijn afwezigheid blijft de verplichting bestaan om het verschuldigde marktgeld regelmatig te betalen aan de dienstdoende ambtenaar op de markt. * **Taalgebruik:** De brief hanteert de voor die tijd gebruikelijke ambtelijke spelling en stijl (zoals "hierby", "tydens", "den" en "na dato dezes").
Officiële sommatie / waarschuwingsbrief.
* **Inhoud:** De brief is een formele waarschuwing aan een marktkraamhouder (de heer A. de Rooy) wegens een betalingsachterstand van meer dan drie weken voor een standplaats op de Nieuwmarkt. * **Juridische basis:** De directeur van het Marktwezen beroept zich op artikel 11 van het 'Reglement op de Markten'. De sanctie is zwaar: het definitief verliezen van de vaste standplaats. * **Toon:** De toon is ambtelijk, dwingend en zakelijk. Belangrijke data en de sanctie ("onherroepelijk wordt ingetrokken") zijn met een typemachine extra benadrukt of onderstreept. * **Sociale clausule:** Er wordt expliciet ruimte gelaten voor coulance indien er sprake is van overmacht, zoals ziekte of het ontvangen van een steunuitkering ("steun geniet"). Dit duidt op de bureaucratische maar gereguleerde sociale zorgvuldigheid van het vooroorlogse Amsterdamse stadsbestuur.
Oproepingskaart/registratiekaart voor marktwezen.
Dit document is een administratieve vastlegging van een verzuim door een marktkoopman in Amsterdam tijdens het begin van de Duitse bezetting. * **Verzuim:** De heer A. de Rooy wordt opgeroepen omdat hij zijn toegewezen standplaats (nummer 208) op de markt aan de Lindengracht niet "geregeld" (regelmatig) bezet. Het bezetten van een marktplaats was aan strikte regels gebonden; wie zijn plaats niet gebruikte, liep het risico deze kwijt te raken. * **Handhaving:** De inspecteur noteert dat De Rooy niet is verschenen op de afspraak van 24 juli 1940 om 9:00 uur ("Aan oproeping geen gevolg gegeven"). * **Administratieve afhandeling:** Er is een notitie gemaakt om de vergunning in te trekken op de dag van het verzuim (24-7-'40), maar deze regel is later met een groot kruis doorgehaald. Dit suggereert een wijziging in de besluitvorming of een voortzetting van de procedure in een ander dossier. De verwijzing onderaan ("Zie 20/54/6") duidt op een vervolgstuk of een gerelateerd dossier.
Administratieve kaart/bijblad (Alg. Zaken Model No. 14).
Dit document is een administratieve notitie betreffende de handhaving van marktplaatsvergunningen in Amsterdam. De kern van de zaak is dat de heer A. de Rooy een standplaats toegewezen heeft gekregen op de Lindengracht (nummer 208), maar deze blijkbaar niet naar behoren inneemt. Uit het rapport van de marktopzichter blijkt dat De Rooy wel actief is op een standplaats in de Rijnstraat (hoek Amstelkade), waar hij fruit verkoopt op basis van een vergunning uit januari 1940. De ambtenaar (Th. Wolff) adviseert om een nieuw verzoek van De Rooy af te wijzen. Er wordt gedreigd met het intrekken van de vergunning voor de Lindengracht als hij daar niet verschijnt, aangezien hij reeds een "laatste waarschuwing" heeft ontvangen op 24 juli 1940.
Administratief bijblad / dossierstuk (Model No. 14, Algemene Zaken).
* **Inhoud:** Het document betreft een administratieve afhandeling van een vergunning of standplaats op de Lindengracht in Amsterdam (plaats 200). Er is sprake van het "intrekken" van een recht of vergunning per 5 augustus 1940. * **Personen:** De namen A. de Rooy en H. de Wolff worden genoemd. Gezien de context van de Lindengracht betreft dit zeer waarschijnlijk marktkooplieden. * **Terminologie:** "n.v.p." zou kunnen staan voor "niet van toepassing" of een specifieke ambtelijke afkorting binnen de marktadministratie. "pl. 200" verwijst naar standplaatsnummer 200. * **Tijdlijn:** De mutatie wordt ingezet op 24 juli 1940. Diverse ambtenaren parafen het stuk in de loop van augustus en oktober, totdat het op 8 oktober definitief wordt gearchiveerd ("opbergen").
Administratieve lijst van Joodse ondernemers/grossiers.
Dit document is een administratieve inventarisatie van Joodse handelaren werkzaam op de Centrale Markthallen (C.M.) in Amsterdam. De lijst is opgesteld in de context van de economische 'ariënisering' van Nederland. Enkele opvallende administratieve details: * **Referent Gombault:** De handgeschreven notitie bovenin verwijst naar de distributie van de lijst naar de Duitse autoriteiten. Gombault was werkzaam bij het Referat Wirtschaft van de Beauftragte voor de stad Amsterdam. * **Verwalters:** Bij de firma Meyer Mok & Co wordt een 'Verwalter' (O. Wachter) genoemd. Dit duidt op een door de nazi's aangestelde bewindvoerder die het beheer van de Joodse zaak had overgenomen. * **Geliquideerd:** De onderste sectie toont bedrijven die reeds zijn opgeheven of waarvan de bezittingen zijn geconfisqueerd. * **Mutaties:** Handgeschreven aantekeningen zoals "overleden" (bij A. de Rooy-Sjouwerman) laten zien dat de lijst een werkdocument was dat continu werd bijgewerkt ten behoeve van de bezetter.
Administratieve lijst / Correspondentie.
Dit document is een interne lijst van de Amsterdamse marktadministratie (waarschijnlijk het Marktwezen, gezien de "M" in de stempels). De lijst inventariseert marktkooplieden die verzuimd hebben de door de gemeente in bruikleen gegeven "snoeren" (elektriciteitskabels voor de verlichting van marktkramen) in te leveren. Het document bevat 15 namen, maar onderaan staat "Totaal 17 snoeren". Dit verklaart de aanduiding "2 X" achter de namen van J. Reiss en E. Kleerekoper; zij hadden blijkbaar twee snoeren in bezit. De aantekening in blauw potlood ("Aanschrijven") duidt op de vervolgactie: het versturen van een formele aanmaning naar de genoemde personen.
Registerpagina / Handgeschreven lijst.
* **Afkortingen:** "a.gr. funt" staat waarschijnlijk voor "als gezin fundeerd" (ondersteund door een fonds of sociale instelling). De letter "D" in de laatste kolom staat in administraties uit deze periode vaak voor "Dood" (overleden) of "Deportatie", hoewel in Amsterdamse bevolkingsregisters uit die tijd ook "D" voor "Dienstbode" of een andere specifieke status werd gebruikt. Gezien de context van de namen is een oorlogsgerelateerde annotatie (overlijden) zeer aannemelijk. * **Geografie:** De lijst bevat veel adressen in de Amsterdamse Jodenbuurt (Jodenbreestraat, Rapenburgerstraat, Nieuwe Kerkstraat) en de Transvaalbuurt (Retiefstraat, Dan. Theronstraat, Maritzstraat), wat wijst op een document dat betrekking heeft op de Joodse bevolking van Amsterdam. * **Structuur:** De letters in de vierde kolom (Z, O, C, W, N) duiden vermoedelijk op de gezinssituatie (bijv. Zelfstandig, Ongehuwd, etc.).
Document
* **Structuur:** De lijst is alfabetisch geordend op achternaam. Achter de namen staan volgnummers die lijken te refereren aan een groter kaartsysteem. * **Identificatie:** Veel persoonsnummers beginnen met een "**J**", wat duidt op de registratie van personen als "Jood" door de Duitse bezetter of de Joodse Raad. De handgeschreven voornamen aan de rechterkant dienden waarschijnlijk ter verificatie van de identiteit (veel Joodse mannen moesten de naam 'Israel' en vrouwen 'Sara' toevoegen aan hun officiële naam, maar hier zien we de daadwerkelijke roepnamen). * **Mutaties:** De rode doorhalingen en de rode kruisjes in de marge suggereren dat deze personen niet langer deel uitmaakten van deze specifieke administratieve groep, bijvoorbeeld door deportatie, overlijden of verhuizing naar een andere wijk of 'Sperre'-categorie. * **Topografie:** De adressen beslaan bekende Amsterdamse wijken met een grote Joodse populatie in die tijd, zoals de Transvaalbuurt, de Rivierenbuurt en de oude Jodenbuurt rondom de Nieuwmarkt.
Archieflijst-vermeldingen
Administratieve lijst / Correspondentie.
| 56 | A. de Rooy | Nw: Prinsengr: 46 | |
Registerpagina / Handgeschreven lijst.
| 21/218 | A. de Rooy | 29/8 '87 | Z | Ververstraat 36 | " |
Koopliedenlijsten
Waterlooplein — standplaats knoopen en lappen
Waterlooplein — standplaats knoopen en lappen
Relevante Archieffragmenten
M. de Haan.
# TRANSCRIPTIE W. v. Rooijen Waterl. Plein 69 <u>a</u>. <u>Bart de Jongh.</u> <u>Piet de Haan</u>
# TRANSCRIPTIE aanvoer 14 Dec In Kalestraat Zoetwatervisch (voorw) van A Fonn . a B Fonn en W Ruiter 80p 40p + 40p. aanvoerders A Fonn <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> || Ik heb alleen vink af laten houden van de aanvoerder doch **niet** van de beide andere aanv...
# TRANSCRIPTIE [Stempel linksboven:] BIJBLAD VAN: M. No. 28/31/1 1939 DOORGEZONDEN: 16/3 [Rechtsboven handgeschreven:] 843 A. de Rooy, (~~[onleesbaar doorgehaald]~~) ~~[Handtekening/naam doorgehaald]~~ alleen voor de Lindengracht is nr 204 Lindengracht [Hoofdtekst:] Th. Wolff ~~[Handtekening doorgehaald]~~ Tegen inwilliging van het verzoek van A. de Rooy om in verband met zijn ziekte vrijge- s...
# TRANSCRIPTIE [Stempel/Kader linksboven] BIJBLAD VAN: M. No. 28/54/6 1940 DOORGEZONDEN: 26/7 [Hoofdtekst] A. de Rooy ~~Westerstraat~~ pl. 208 Lindengracht. Is opgeroepen per 24/7 '40. M. i. [Mijns inziens] moet verzoek worden afgewezen. Zie rapport marktopzichter; De Rooy bezet wel zijn standplaats Rijnstraat; verg. dd. 25/1 '40 no. 7646 H. 39 met fruit; Indien de Rooy zijn plaats op Lgt. [L...