AI-Synthese 33

P. Bruinsma was een marktkoopman die in 1939 een pakhuis huurde aan de Vijfhuizerweg 12. In oktober 1939 ontving hij meerdere formele sommaties en oproepen van de directeur van de Centrale Markt (ontvanger) vanwege een huurachterstand en het feit dat zijn pakhuis al bijna twee weken leegstond. In 1942 staat hij op marktplijsten vermeld voor de Waterloopleinmarkt en de Centrale Markt, hoewel de specifieke producten en standplaats niet duidelijk zijn. Het lotgevallen in 1939 wijzen op administratieve problemen en mogelijke arisering of verlies van standplaats door niet-betaling van plaatsgeld en pakhuisuur.

Lotgevallen

1939 huurachterstand Formele sommatie en oproep tot opheldering vanwege huurachterstand pakhuis en leegstaande ruimte op Centrale Markt
1939 administratief Oproep tot verschijning op kantoor van de directeur; werkadres vervangen door woonadres
1942 onbekend Vermeld op marktplijst voor Waterlooplein en Centrale Markt; specifieke standplaats en producten onbekend

Handel

onbekend Centrale MarktWaterloopleinmarkt
huurachterstandpakhuisCentrale MarktWaterloopleinmarkt19391942
Gebaseerd op 9 archiefbronnen

Archiefdocumenten

Archief 745 | 745-288 | Pagina 351 | 1939

Getypte brief (vermoedelijk een doorslag voor het archief).

Deze korte, zakelijke brief is een formele oproep voor een verschijning op kantoor. De tekst is summier en vermeldt geen reden voor de afspraak, wat wijst op een routineuze administratieve handeling of een vervolgafspraak. Enkele opvallende kenmerken: * **Referentienummers:** De codes "37/190/1 M." en "KN." duiden op een gestructureerd archiefsysteem. * **Verzendnotitie:** De handgeschreven tekst "Verzonden 3/10 - '39" is een administratieve aantekening die bevestigt dat de brief op de dag van schrijven direct is gepost. * **Tijdsbeeld:** Het gebruik van "des voormiddags" en "mijnen kantore" is kenmerkend voor het formele Nederlands uit die periode.

Archief 745 | 745-288 | Pagina 352 | 1939

Getypte brief (waarschijnlijk een doorslag of dossierkopie).

* **Inhoud:** Het document is een korte, zakelijke oproep. De geadresseerde, de heer P. Bruinsma, wordt verzocht zich twee dagen na dagtekening te melden op het kantoor van de directeur. De aanleiding voor dit gesprek wordt in de brief niet gespecificeerd. * **Vorm:** De tekst is getypt op blanco papier. Het ontbreken van een voorbedrukt briefhoofd en de aanwezigheid van administratieve nummers bovenin suggereren dat dit een kopie is voor het eigen archief van de afzender. De handgeschreven toevoeging "extra" versterkt dit vermoeden. * **Taalgebruik:** Het taalgebruik is formeel en typerend voor de vroege 20e eeuw, met gebruik van de genitief ("des voormiddags") en archaïsche bezittelijke voornaamwoorden ("te mijnen kantore").

Archief 745 | 745-288 | Pagina 353 | 1939

Officiële brief/oproeping.

Het betreft een formele oproep voor een bespreking op het kantoor van de directeur van het Marktwezen. Het document bevat enkele significante handmatige wijzigingen: 1. **Adreswijziging:** Het oorspronkelijke werkadres (Pakhuisa fdeeling P 8 bij de Centrale Markt) is doorgestreept. Er is in potlood "Woonadres" bijgeschreven, wat impliceert dat de brief naar het huisadres van de heer Bruinsma moet worden gestuurd of dat hij niet meer op de pakhuisafdeling werkzaam was. 2. **Datumwijziging:** De afspraak is verschoven van woensdag 4 oktober naar donderdag 5 oktober 1939. 3. **Toon:** De formulering "te willen komen" is een dwingende beleefdheidsvorm, kenmerkend voor ambtelijke communicatie uit de vroege 20e eeuw.

Archief 745 | 745-288 | Pagina 354 | 1939

Oproepingskaart of administratieve notitie.

Dit document is een officiële oproep voor de heer P. Bruinsma om te verschijnen op het kantoor van de directeur. Het document bevat verschillende lagen van informatie: 1. **De basis-oproep:** De tekst onderaan is een formeel verzoek om op woensdag 4 oktober om 10:00 uur 's ochtends aanwezig te zijn. 2. **Adressering:** In potlood is de naam en het woonadres (Vijfhuizerweg 12, Haarlemmermeer) toegevoegd, evenals de werklocatie (Pakhuisafdeling P. 8 van de Centrale Markt in Amsterdam-West). 3. **Administratieve verwerking:** De rode cijfers "37/190/1 M" duiden waarschijnlijk op een dossier- of persoonsnummer binnen een archiefsysteem. De "37" zou kunnen verwijzen naar het jaar 1937. 4. **Instructie:** De tekst "oproepen voor Directeur" herhaalt de essentie van het bericht in groter schrift, mogelijk als instructie voor een administratief medewerker. De aanduiding "Z.O.Z." wijst erop dat er op de achterzijde nog relevante informatie staat.

Archief 745 | 745-288 | Pagina 360 | 1939

Zakelijke brief (doorslag/archiefkopie).

* **Inhoud:** De brief is een formele sommatie of verzoek om opheldering. De directeur reageert op een eerdere brief van de heer Bruinsma, maar brengt twee problematische feiten naar voren: het pakhuis van Bruinsma staat al bijna twee weken leeg/dicht, en de huur voor de lopende maand is nog niet voldaan. * **Toon:** De toon is zakelijk, direct en licht dwingend. De directeur verzoekt om een schriftelijke verklaring ("U gelieve mij thans schriftelijk... in te lichten") nadat een eerder beoogd gesprek blijkbaar niet heeft plaatsgevonden. * **Visuele kenmerken:** De rode onderstrepingen bij de data ("10 October", "1 October" en "October") dienen om de nadruk te leggen op de tijdlijn van het verzuim. De handgeschreven aantekening "Gehecht in administratie" wijst op de verwerking van dit document in een fysiek archiefsysteem. De naam "hr. Müller" rechtsboven kan duiden op de specifieke ambtenaar of medewerker die verantwoordelijk was voor dit dossier.

Archief 745 | 745-288 | Pagina 362 | 1939

Doorslag van een zakelijke brief (kantoorkopie).

* **Inhoud:** De directeur van een niet nader genoemde instantie schrijft aan de heer Bruinsma over een pakhuis dat hij huurt. Er zijn twee problemen geconstateerd: het pakhuis is al bijna twee weken gesloten en de huur voor de maand oktober is nog niet voldaan. De directeur eist een schriftelijke verklaring voor deze situatie. * **Toon:** De toon is formeel, zakelijk en dwingend. De brief is een reactie op een eerdere brief van Bruinsma van 10 oktober, waaruit blijkt dat er reeds contact was over de lopende zaken. * **Administratieve details:** De initialen "vdL/HG" verwijzen waarschijnlijk naar de opsteller en de typist(e). De handgeschreven namen rechtsboven ("Broux" en "Müller") duiden mogelijk op medewerkers die kopieën van dit document moesten ontvangen of die belast waren met de opvolging van dit dossier.

Archief 745 | 745-288 | Pagina 363 | 1939

Zakelijke brief (doorslag of kopie).

* **Inhoud:** De brief is een sommatie aan een huurder (P. Bruinsma) die een pakhuis huurt maar blijkbaar niet aanwezig is of de huur niet betaalt. De directeur refereert aan een eerdere brief van 13 oktober waar niet op is gereageerd. * **Keuzemogelijkheden:** De huurder krijgt twee opties: 1. Het pakhuis opnieuw in gebruik nemen en de huur voor oktober en november direct voldoen. 2. Het huurcontract laten ontbinden. * **Ultimatum:** De directeur stelt dat bij het uitblijven van een reactie ("per omgaande"), hij ervan uitgaat dat de huurder het contract wil beëindigen, zodat hij het pand aan een andere "grossier" (groothandelaar) kan verhuren. * **Taalgebruik:** Formeel en zakelijk ("beleefd", "per omgaande", "zoo mogelijk").

Archief 745 | 745-288 | Pagina 366 | 1939

Document

Dit document is een interne administratieve notitie, vermoedelijk van een gemeentelijke afdeling Grondzaken of Financiën in de Haarlemmermeer. Het betreft het huurcontract van een pakhuis (aangeduid als "P O") voor een bedrag van 800 gulden per jaar. De kern van het probleem is dat de huurder, P. Bruinsma, na september 1939 is gestopt met betalen en niet reageert op correspondentie. De ambtenaar in kwestie stelt interne vragen over de te volgen procedure: moet het contract via het College van Burgemeester en Wethouders (B&W) ontbonden worden, of moet men de huurder onverkort aansprakelijk blijven houden? Uit de laatste regels blijkt dat de zaak inmiddels is overgedragen aan een advocaat, de heer v.d. Berg.

Archief 745 | 745-372 | Pagina 265 | 1942

Getypte lijst/staat van vorderingen.

Dit document is een administratieve lijst van openstaande vorderingen van het Gemeentelijk Marktwezen in Amsterdam, gedateerd augustus 1942. De lijst bevat achterstallige betalingen voor 'plaatsgeld' (marktgeld voor een standplaats) en 'pakhuisuur' (huur van opslagruimte). Wat opvalt is de kolom "Aanteekeningen", waarin bij een groot deel van de personen de term **"belasting heffing"** staat vermeld. In de context van 1942 is dit een eufemisme of een directe verwijzing naar de onteigening van Joodse burgers. Veel van de namen op de lijst (zoals Waterman, Gobits, Mok, Boeken, Kloots, Piller) en de adressen (Jodenbreestraat, Waterlooplein, Uilenburgerstraat) wijzen op Joodse marktpluimveehouders, groentenhandelaren of andere marktkooplieden. Wanneer er "belasting heffing" staat, betekende dit vaak dat de bezittingen van deze personen waren bevroren of geconfisqueerd door de Duitse bezetter (via de roofbank Lippmann, Rosenthal & Co.). De gemeente Amsterdam kon hierdoor haar eigen vorderingen niet meer innen, aangezien het vermogen van de schuldenaar niet langer voor hemzelf of voor reguliere schuldeisers beschikbaar was.

Archieflijst-vermeldingen

Archief 745 | 745-372 | Pagina 262 | 1942

Boekhoudkundig register / staat van openstaande schulden.

#24 P. Bruinsma Vijfhuizerweg 12 Haarlemmermeer
register 68%

| P. Bruinsma | Vijfhuizerweg 12 Haarlemmermeer | 195.79 | " | 1939 | |

Archief 745 | 745-372 | Pagina 265 | 1942

Getypte lijst/staat van vorderingen.

#52 P. Bruinsma Vijfhuizerweg 12 Haarlemmermeer
overzichtslijst getypt 68%

| P. Bruinsma | Vijfhuizerweg 12 Haarlemmermeer | " 195,79 | " 1939 | |

Koopliedenlijsten

Bron: 745-372.md | 1942

Onbekend — standplaats " 1939

Bron: 745-372.md | 1942

Waterlooplein — standplaats " 1939

Relevante Archieffragmenten

Archief 745 | 745-288 | Pagina 355 | 1939

# TRANSCRIPTIE KN. 37/190/1 M. *extra* 3 October 1939. den Heer P. Bruinsma, Vijfhuizerweg 12, <u>Haarlemmermeer.</u> Hiermede verzoek ik U Donderdag 5 October a.s. om 10 uur des voormiddags te mijnen kantore te willen komen. De Directeur,

Relevantie: 84% ** de directeur (van een instantie aangeduid met het kenmerk "kn.")., ** den heer p. bruinsma, vijfhuizerweg 12 +1
Archief 745 | 745-288 | Pagina 354 | 1939

# TRANSCRIPTIE 37/190/1 M. KN. 3 October 1939. _Verzonden 3/10 - '39_ [handgeschreven in inkt] den Heer P. Bruinsma, Vijfhuizerweg 12, ...

Relevantie: 83% ** de directeur (organisatie niet expliciet vermeld op dit blad).
Archief 745 | 745-288 | Pagina 355 | 1939

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Getypte brief (waarschijnlijk een doorslag of dossierkopie). * **Datum:** 3 oktober 1939. * **Afzender:** De Directeur (van een instantie aangeduid met het kenmerk "KN."). * **Ontvanger:** Den Heer P. Bruinsma, Vijfhuizerweg 12, Haarlemmermeer. * **Kenmerken:** 37/190/1 M. en een handgeschreven aantekening "extra".

Relevantie: 83% ** de directeur (van een instantie aangeduid met het kenmerk "kn.")., ** den heer p. bruinsma, vijfhuizerweg 12 +1

(Bovenaan midden) @ A. Hegeman A. Lopes Dias L. Caransa

Relevantie: 83%
Archief 745 | 745-288 | Pagina 354 | 1939

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Getypte brief (vermoedelijk een doorslag voor het archief). * **Datum:** 3 oktober 1939. * **Kenmerk:** 37/190/1 M. / KN. * **Afzender:** De Directeur (organisatie niet expliciet vermeld op dit blad). * **Geadresseerde:** Den Heer P. Bruinsma, Vijfhuizerweg 12, Haarlemmermeer.

Relevantie: 83% ** de directeur (organisatie niet expliciet vermeld op dit blad).