M. Pront

Ambtsbericht/Rapport betreffende standplaatsen.

Het document is een administratief verslag over de ruimtelijke ordening van straathandel in de Amsterdamse Weesperbuurt eind 1938. De kernpunten zijn: 1. **Locatie-specificatie:** De controleur beschrijft zeer nauwkeurig waar venters mogen staan, vaak op het trottoir ("trottoir") om de rijweg vrij te houden voor het verkeer. Er wordt gerefereerd aan specifieke gebouwen (Diamantbeurs, Joodsche Invalide), bomen en brugvleugels. 2. **Producten:** De handel betreft voornamelijk verse vis (haring), groenten, fruit (bananen) en bloemen. 3. **Toezicht en Regulering:** Er wordt melding gemaakt van illegale praktijken ("staan clandestien altijd naast elkaar") en de noodzaak om vergunninghouders te verplaatsen om de doorgang te verbeteren (geval A. de Wilde vs. M. Pront). 4. **Belangenverstrengeling:** De krabbels op de rechterpagina duiden op interne discussie over concurrentie met gevestigde winkeliers (zoals viswinkel Wijntschenk en nabijgelegen bloemenwinkels) en het negeren van verkeersbezwaren bij bepaalde toewijzingen.

Handgeschreven lijst met namen en adressen.

Het document betreft een administratieve lijst, opgesteld in drie informele kolommen: 1. **Naam:** Achternamen voorafgegaan door een of twee initialen. Veel namen zijn herkenbaar als Sefardisch of Asjkenazisch Joods (o.a. Cohen, Dotsch, Hamel, Verdoner, Porcelein). 2. **Adres:** Afgekorte straatnamen in Amsterdam (voornamelijk in de voormalige Joodse buurt: Nieuwmarkt, Lepelstraat, J.D. Meijerplein, Plantage Kerklaan, en de diverse 'Nieuwe' grachten). 3. **Classificatie:** Achter elk adres staat een hoofdletter 'E'. De betekenis hiervan is niet direct uit dit blad af te leiden, maar in de context van de Tweede Wereldoorlog werd de 'E' vaak gebruikt voor 'Evacuatie' of 'Entjudung' (onteigening) in specifieke administraties. Het handschrift is verzorgd en consistent. Het gebruik van "Nw." voor "Nieuwe" en "Pl." voor "Plantage" is standaard voor Amsterdamse administraties uit die periode.

Briefkaart (achterzijde met adresgegevens)

* **Tijdsbeeld:** De kaart is verstuurd tijdens de Duitse bezetting van Nederland (oktober 1941). Dit was een periode waarin de anti-Joodse maatregelen in Amsterdam drastisch toenamen. * **Afzender:** De afzender, M. Pront, woonde aan de Rapenburgerstraat 65-II. De Rapenburgerstraat was een prominente straat in de Joodse buurt van Amsterdam. Uit archiefonderzoek (o.a. Joods Monument) blijkt dat de familie Pront op dit adres woonde en grotendeels is weggevoerd en vermoord tijdens de Holocaust. * **Geadresseerde:** De kaart is gericht aan de Directeur van het Marktwezen. De Jan van Galenstraat was de locatie van de Centrale Markthallen in Amsterdam. * **Schrift:** Het handschrift is een duidelijk, verzorgd lopend schrift (cursief) met gebruik van de klassieke aanhef "Aan Den". Opvallend is de doorhaling bij de functietitel, wat kan duiden op een correctie van de specifieke afdeling binnen het Marktwezen.

Dienstbrief / Aanmaning.

Dit document is een officiële sommatie van de Amsterdamse dienst Marktwezen aan een marktkoopman, de heer H.C.A. Out. Hij heeft een betalingsachterstand van meer dan drie weken voor zijn standplaats op de Nieuwmarkt. De toon van de brief is dwingend en bureaucratisch; er wordt gedreigd met de onherroepelijke intrekking van de vaste marktplaats binnen drie dagen na dagtekening van de brief. Opvallend zijn de handgeschreven toevoegingen die wijzen op de administratieve afhandeling. De vermelding "in steun gekomen" is cruciaal; dit duidt aan dat de betrokkene afhankelijk was geworden van de armenzorg (steun), wat als geldige reden kon dienen om de intrekking van de marktvergunning op te schorten of te heroverwegen.

Getypte administratieve lijst met handgeschreven annotaties.

Dit document is een register van marktkooplieden die werkzaam waren op een Amsterdamse markt, zeer waarschijnlijk de markt op het Waterlooplein of een van de speciaal aangewezen "Joodse markten" tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kolom 'Artikel' toont een grote diversiteit aan handel: van etenswaren (koek, ijs, vis, groente en fruit) tot textiel en schoenfournituren. De term "ongeregeld" duidt op de handel in diverse kleine goederen (snuffelmarkt). De berekening onderaan duidt op een organisatorische planning: een basiscapaciteit van 129 standplaatsen werd met 20% verhoogd (waarschijnlijk door plaatsen te verkleinen of de indeling te verdichten) om tot een totaal van 155 plaatsen te komen.

Document

* **Geografie:** De adressen concentreren zich sterk in de Amsterdamse Jodenbuurt en de omliggende wijken (Jodenbreestraat, Waterlooplein, Rapenburg, St. Anthoniesbreestraat). * **Economie:** Het document geeft een gedetailleerd beeld van de kleine middenstand en markthandel in die tijd. Veelvoorkomende artikelen zijn "ongeregeld" (diverse/tweedehands goederen), "visch", "fruit", "textiel" en "garen en band". * **Demografie:** De namen wijzen op een uitsluitend Joodse populatie, met zowel Asjkenazische als Sefardische namen (zoals Montesinos). De geboortedata lopen uiteen van de jaren 1860 tot 1913, wat duidt op een mix van gevestigde handelaren en jongere ondernemers.

Administratieve lijst / Register van marktkooplieden.

Dit document is een overzicht van marktkooplieden en de artikelen die zij verkochten. De lijst bevat specifieke persoonsgegevens zoals namen, geboortedata en woonadressen. Opvallend is dat de adressen zich concentreren in de Joodse buurt van Amsterdam (Jodenbreestraat, Nieuwe Uilenburgerstraat, Rapenburg, Waterlooplein) en de Transvaalbuurt (Retiefstraat, Krugerplein). De kolom "Artikel" toont een breed scala aan handelswaar, van basisbehoeften (groente, fruit, visch, aardappelen) tot luxe- of niche-artikelen zoals consumptie-ijs, zuurwaren, kinderjurkjes en tweedehands kleding. De berekening onderaan duidt op een ruimtelijke indeling van een marktlocatie, waarbij een capaciteit van 129 plaatsen is verhoogd met 20% om tot een totaal van 155 staanplaatsen te komen.

Handgeschreven administratieve mutatielijst.

* **Structuur:** Het document is verdeeld in een sectie 'bij' (toevoegingen aan een bestaande lijst of administratie) en 'af' (verwijderingen). De getallen in de rechterkantlijn (155, 156, 157) fungeren als een lopende nummering van het totale aantal personen of dossiers. * **Inhoud:** De lijst bevat namen, geboortedata, adressen en beroepen of statusaanduidingen van individuen. * **Adressen:** Waterlooplein, Nieuwe Achtergracht en Rapenburgerstraat wijzen eenduidig naar de Joodse buurt van Amsterdam. * **Beroepen:** "vish." is waarschijnlijk een afkorting voor visverkoper of vishersteller. De afkorting "nger. huishart." is minder gangbaar; het zou kunnen staan voor "ingeschreven huishoudster" of verwijzen naar een specifiek type huishoudelijke ondersteuning. * **Mutaties:** De berekeningen "156-1=155" tonen het proces van administratieve bijhouding waarbij het schrappen van H. Pront het totaal tijdelijk verlaagde voordat nieuwe toevoegingen het weer opwaarts bijstelden.

# TRANSCRIPTIE Hopende, een gunstig ant- woord van UEd. te mogen ont- vangen, teeken ik Hoogachtend Uw dw. dnr. S. Pront Rijnstraat 62 A’dam.

- 3 -

M. de Haan.

# TRANSCRIPTIE *Extra* vP/G. 25/45/2 M 20 Maart 1939. den Heer S.Pront, Danie Theronstraat 1, Amsterdam-Oost. Wyk 20. Naar aanleiding van Uw brief d.d.6 dezer verleen ik U hierby tot wederopzegging toestemming zich op Uw plaats op de markt Albert Cuypstraat in plaats van door L.Pront, te laten bystaan - niet vervangen - door S.Pront. De Directeur,

# TRANSCRIPTIE aanvoer 14 Dec In Kalestraat Zoetwatervisch (voorw) van A Fonn . a B Fonn en W Ruiter 80p 40p + 40p. aanvoerders A Fonn <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> <s>||||</s> || Ik heb alleen vink af laten houden van de aanvoerder doch **niet** van de beide andere aanv...