L. Reens

Getypte ambtelijke brief/bevestiging.

De brief is een officiële bevestiging van een reeds in 1936 verleende vergunning. De ontvanger, de heer G. Reens, krijgt opnieuw bevestigd dat hij toestemming heeft om een zekere L. Reens (vermoedelijk een familielid) bij te staan op diens marktplaats op de Dappermarkt in Amsterdam. Een belangrijk administratief detail is de toevoeging "niet te vervangen". Dit betekent dat G. Reens enkel mag helpen zolang L. Reens zelf ook aanwezig is; hij mag de standplaats niet zelfstandig exploiteren als vervanger. De brief is een reactie op een schrijven van G. Reens van enkele weken daarvoor (22 juli 1939), wat suggereert dat er wellicht een controle was geweest of dat de geldigheid van de oude afspraak getoetst moest worden.

Ambtsbrief / correspondentie (doorslag of archiefkopie).

* **Inhoud:** De brief is een formele bevestiging van een eerder verleende vergunning. G. Reens heeft op 22 juli (1939) een brief gestuurd met een vraag over zijn status. De instantie antwoordt dat hij al sinds 5 mei 1936 toestemming heeft om L. Reens bij te staan op de Dappermarkt. * **Juridische nuance:** Er wordt een cruciaal administratief onderscheid gemaakt: G. Reens mag L. Reens "bijstaan" (assisteren), maar uitdrukkelijk "niet vervangen". In de marktverordeningen van die tijd was het recht op een staanplaats strikt persoonsgebonden; assistentie was toegestaan, maar het overnemen van een plek zonder officiële overdracht was verboden. * **Toon:** De toon is kort, zakelijk en bureaucratisch, typerend voor gemeentelijke correspondentie uit de vooroorlogse periode.

Document

Dit document is een officiële melding van een overtreding van de marktverordening op de Dappermarkt in Amsterdam. Dertien kooplieden worden gerapporteerd omdat zij op zaterdag 22 juni 1940 om 21:00 uur ('9 uur n.m.') nog steeds op de markt aanwezig waren, ondanks eerdere waarschuwingen door de opzichter en de politie. De voorgestelde strafmaat is een schorsing van één dag. De lijst bevat de standplaatsnummers (bijv. 10, 2, 38), namen en woonadressen van de kooplieden. Opvallend is de grote vertegenwoordiging van Amsterdammers met een Joodse achtergrond in deze lijst (o.a. Cohen, Gokkes, Morpurgo, Reens, Vischjager, Blitz), wat kenmerkend was voor de bevolkingssamenstelling van de markthandel in Amsterdam-Oost en de nabijgelegen Jodenbuurt in die periode.

Registerblad / Presentielijst van marktkooplieden.

* **Administratieve nauwkeurigheid:** Het document getuigt van een strikte bureaucratische controle op marktactiviteiten kort voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog. De presentie wordt per dag bijgehouden om de status van 'vaste plaatshouder' te rechtvaardigen. * **Demografisch profiel:** Veel van de namen op deze lijst (zoals Polak, Reens, Prijs, Sluis, Tasch) zijn kenmerkend voor de Joodse gemeenschap in Amsterdam, die historisch een groot aandeel had in de ambulante handel. * **Economische diversiteit:** Het assortiment varieert van dagverse producten (vis, groenten, fruit) tot duurzame goederen (emaille, vloerkleden) en specialistische diensten (kledingreparatie). * **Sociale context:** De vermelding "permanent in steun" bij L. Keizer illustreert de economische malaise van de late jaren '30, waarbij zelfs geregistreerde kooplieden soms volledig afhankelijk waren van overheidssteun. De kolom 'Winkelier' dient om onderscheid te maken tussen ambulante handelaren en ondernemers met een vast pand.

Administratieve lijst van marktkooplieden.

* **Structuur:** De lijst is opgedeeld in drie kolommen. Hoewel de eerste kolom redelijk oplopend is (van 21 naar 147), verspringen de nummers in de tweede kolom aanzienlijk (van 159 naar 306 en terug naar 2), wat duidt op een administratieve groepering in plaats van een strikt geografische volgorde op straat. * **Demografie:** Een opvallend groot aandeel van de namen is van Joodse oorsprong (bijv. Melhado, Morpurgo, Heilbron, Boas, Sigaar, Speyer). Dit weerspiegelt de historische bevolkingssamenstelling van de Amsterdamse Dapperbuurt en de sterke vertegenwoordiging van de Joodse gemeenschap in de markthandel van die tijd. * **Bijzonderheden:** * Er wordt onderscheid gemaakt tussen de "vaste plaatshouders" die de hele week staan en deze groep die specifiek alleen op **zaterdag** komt. * Vrouwen worden soms vermeld met hun eigen achternaam of als "wed:" (weduwe), zoals *wed: Casserus*. * Dubbele namen zoals *de Jong-Gerritsen* en *Clarenburg-Hijmans* komen voor.

Dienstbrief van de Amsterdamse politie.

* **Inhoud:** De politie stuurt een verzoekschrift ("adres") door naar de afdeling Marktwezen. Dit verzoekschrift is oorspronkelijk ingediend bij of doorgegeven door de Duitse bezettingsautoriteiten (de Beauftragte van Seyss-Inquart). * **Betrokkene:** L. Reens, een marktkoopman woonachtig in de Dapperstraat 42-I. De Dapperstraat bevond zich in een buurt met veel Joodse inwoners. * **Functionaris:** De brief is ondertekend door Hendrik Holsbergen (1888-1959), die als commissaris van politie belast was met de administratie. Hij bleef tijdens de bezetting in functie. * **Bureaucratische weg:** De brief illustreert de nauwe verwevenheid tussen het Nederlandse overheidsapparaat en de Duitse bezettingsmacht. De "Polizeioffizier" van de Beauftragte fungeert hier als schakel.

Document

* **Structuur:** De lijst is alfabetisch geordend op achternaam. Achter de namen staan volgnummers die lijken te refereren aan een groter kaartsysteem. * **Identificatie:** Veel persoonsnummers beginnen met een "**J**", wat duidt op de registratie van personen als "Jood" door de Duitse bezetter of de Joodse Raad. De handgeschreven voornamen aan de rechterkant dienden waarschijnlijk ter verificatie van de identiteit (veel Joodse mannen moesten de naam 'Israel' en vrouwen 'Sara' toevoegen aan hun officiële naam, maar hier zien we de daadwerkelijke roepnamen). * **Mutaties:** De rode doorhalingen en de rode kruisjes in de marge suggereren dat deze personen niet langer deel uitmaakten van deze specifieke administratieve groep, bijvoorbeeld door deportatie, overlijden of verhuizing naar een andere wijk of 'Sperre'-categorie. * **Topografie:** De adressen beslaan bekende Amsterdamse wijken met een grote Joodse populatie in die tijd, zoals de Transvaalbuurt, de Rivierenbuurt en de oude Jodenbuurt rondom de Nieuwmarkt.

(Bovenaan midden) @ A. Hegeman A. Lopes Dias L. Caransa

# TRANSCRIPTIE VP/HG. [handgeschreven in cursief:] *extra* 72/74/2 M. 11 Augustus 1939. den Heer G. Reens, Hemonystraat 64 II, Amsterdam-Zuid. Wijk 17. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 22 Juli jl. beves- tig ik hierbij, dat U op 5 Mei 1936 toestemming is verleend om L.Reens, Mauritskade 107, op diens plaats op de markt aan de Dapperstraat bij te staan, niet te vervangen. De Directeur, b.a.D...

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven, rechtsboven:] *M. de Boer* [Getypt, linksboven:] VP/HG. 72/74/2 M. [Handgeschreven, middenboven:] *verzonden 11/8* [Getypt, rechts:] 11 Augustus 1939. den Heer G.Reens, Hemonystraat 64 II, Amsterdam-Zuid. Wijk 17. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 22 Juli jl. beves- tig ik hierbij, dat U op 5 Mei 1936 toestemming is verleend om L.Reens, Mauritskade 107, o...

# TRANSCRIPTIE Mw. C.Renes, Weteringstraat 30, A l h i e r (C)

# TRANSCRIPTIE Mr. Rens. Spoedig advies. 29/9. [Grote, gestileerde paraaf of handtekening, mogelijk J.H. of H.v.D.]