Archiefdocument
Origineel
27 mei 1939 No 20/61/1 m 1939 27/5
Aan den Inspecteur
vh Marktwezen
alhier.
In verband met bijzondere klachten aan-
gaande onregelmatheden op de markt Lindengracht,
meld ik U het volgende.
De volgende kooplieden T. G. J. Veen,
T. Visser, Th. Strube, D. Schouten, K. Schouten, H. P.
Starreveld, J. Bos, A. v. Tielen, H. ten Vorst jr. weten
absoluut niet waar het eigenlijk over gaat.
Ze hebben geteekend, omdat Bosbaan hen
voorspiegelde „het is ten allen tijde beter dat je
teekend, alsdat je niet teekend.”
Aan van Tielen heeft hij verteld teeken
nu maar, dan zal ik maken dat je een
voorkeurskaart krijgt.
J. Dombruck, J. G. Bosbaan jr, J. G. Bosbaan Sr
en H. ten Vorst Sr willen ook wel eens een
grotere plaats hebben.
Bosbaan Sr heeft meermalen de kans om
een plaats er bij te nemen, dat hij die kans
nooit benut, is een teeken dat hij die plaats
niet noodig heeft, en als hij hem gedeeltelijk
benut, doet hij het voorkomen dat het de handel
van H. ten Vorst is, en gooit het dan later op zijn
eigen stal. Pedro zegt niets te klagen te hebben. Dit document is een ambtelijk rapport aan de Inspecteur van het Marktwezen in Amsterdam. De kern van het rapport is een onderzoek naar "onregelmatigheden" op de Lindengracht-markt.
Uit de tekst blijkt dat een zekere heer Bosbaan (waarschijnlijk J.G. Bosbaan Sr.) andere marktkooplui heeft aangezet tot het tekenen van een verklaring of petitie waarvan zij de inhoud niet kenden. Hij gebruikte hierbij vage dreigementen ("beter dat je tekent") of valse beloftes (het regelen van een "voorkeurskaart").
Het rapport suggereert een vorm van machtsmisbruik of manipulatie door de familie Bosbaan en mogelijk de familie Ten Vorst om meer marktruimte te bemachtigen. Er wordt expliciet vermeld dat Bosbaan Sr. kansen op extra ruimte onbenut laat, wat volgens de rapporteur bewijst dat hij de ruimte niet echt nodig heeft, maar deze wellicht gebruikt voor administratieve schijnconstructies met de handel van Ten Vorst. De afsluitende opmerking over "Pedro" die niets te klagen heeft, dient waarschijnlijk als contrast om aan te tonen dat niet iedereen ontevreden is of meegaat in de intriges. De Lindengracht is van oudsher een belangrijke marktlocatie in de Amsterdamse Jordaan. In de jaren 30 was het marktwezen streng gereguleerd. Een "voorkeurskaart" was een officieel document dat een koopman voorrang gaf bij de toewijzing van standplaatsen, wat cruciaal was voor het inkomen in een tijd van economische schaarste.
Dergelijke interne rapporten geven een inkijkje in de dagelijkse gang van zaken en de sociale dynamiek op de markt, waar concurrentie om de beste plekken vaak leidde tot onderlinge spanningen en pogingen om het systeem te beïnvloeden. De datum, mei 1939, plaatst dit document vlak voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog, in een periode waarin de overheid de controle op de openbare markten trachtte te handhaven tegenover informele machtsstructuren van de marktkooplieden zelf.