Handgeschreven brief (verzoekschrift/klacht). juli 1940 (genoteerd als 7/ 1940). Directeur Marktwezen, Amsterdam. [Stempel/Kenmerk linksboven:]
№ 33/58/ M. 1940 8/6

Amsterdam 7/ 1940

Mijnheer Direkteur Markt weze [Marginale aantekening rechts:] ni insp.

Daar S. Degen en vaste plaats heeft
op de 3 Westerstraat en ze vrouw
Lena Koekoek ook en plaats heef bij haar
Vader op den hoek van de 3 westerstraat dat deze plaats
van haar vader is maar niet van Lena Koekoek Degen
Wil u zoo goed weze daar Nota van teneemen zij is J.L
Donderdag getrouwd want ik als loteling die elken-
week mee loot sta zonder plaats en zoo veele menschen
die naar huis moeten zonder plaats
Hoopende daar Nota van teneemen

Hoogachtend
Vaste Loteling * Inhoud: De schrijver, die zichzelf identificeert als een "vaste loteling", dient een klacht in bij de Directeur van het Marktwezen. De klacht betreft het echtpaar S. Degen en Lena Koekoek. Volgens de briefschrijver heeft S. Degen al een vaste plaats in de Westerstraat, maar bezet zijn vrouw (Lena) ook een plaats op de hoek van diezelfde straat. De schrijver stelt dat die plek officieel van haar vader is en dat zij er, nu ze getrouwd is, geen recht op heeft.
* Taalgebruik en spelling: Het document is geschreven in een volks handschrift met diverse spelfouten die kenmerkend zijn voor de tijd en de sociaaleconomische achtergrond van de schrijver (bijv. "en" in plaats van "een", "ze vrouw" in plaats van "zijn vrouw", "weze" in plaats van "wezen").
* Toon: De toon is enerzijds formeel ("Mijnheer Direkteur", "Hoogachtend"), maar ook dwingend en verongelijkt. De schrijver wijst op de sociale ongelijkheid tussen degenen met vaste (soms dubbele) plaatsen en de "lotelingen" die vaak met lege handen naar huis moeten.
* Administratieve sporen: Rechtsboven is met potlood de afkorting "ni insp." geschreven, wat waarschijnlijk staat voor "naar inspectie" of een vergelijkbare ambtelijke aantekening voor verdere afhandeling. * Historische periode: De brief is gedateerd in juli 1940, slechts twee maanden na de capitulatie van Nederland aan nazi-Duitsland. Hoewel de bezetting net was begonnen, was het dagelijks leven op de Amsterdamse markten nog grotendeels georganiseerd volgens de vooroorlogse gemeentelijke regels.
* Het marktsysteem: In Amsterdam werkten markten met een systeem van vaste vergunninghouders en "lotelingen". Lotelingen waren marktkooplieden zonder vaste plek die dagelijks moesten loten voor de overgebleven plaatsen. De schaarste aan plekken leidde vaak tot spanningen en "verklikking" bij het Marktwezen als men vermoedde dat regels (zoals het verbod op het bezetten van meerdere plekken binnen één gezin) werden overtreden.
* Locatie: De Westerstraat in de Jordaan was (en is) een van de belangrijkste marktlokaties van Amsterdam. De strijd om een goede staanplaats was hier letterlijk een strijd om het dagelijks brood.