13 november 1940 [Handgeschreven linksboven:] verzonden 13/11

MARKTWEZEN
AMSTERDAM
[Logo met de drie Amsterdamse kruisen]

TELEFOONNUMMER 85151 | VERZOEKE BIJ BEANTWOORDING DATUM EN NUMMER TE VERMELDEN

No. 33/99/1 M
BIJLAGE _
ONDERWERP : _

AMSTERDAM (W.) 13 November 1940.
JAN VAN GALENSTRAAT 14

AAN
den Heer L.H. Welman,
Lindengracht 191 I,
Amsterdam-Centrum.
Wyk 9.

Op grond van het feit, dat U geen geregeld gebruik van de U verleende voorkeurskaart voor de markt heeft gemaakt, behoort de [rkt Westerstraat] inschrijving op de sollicitantenlijst voor bovengenoemde markt, ingevolge artikel 10 van het Reglement op de Markten, te worden geschrapt.

Alvorens hiertoe te besluiten roep ik U op om op te komen bij den inspecteur van mijn dienst, Jan van Galenstraat 14, [15 November 1940 te 9 uur v.m.] Amsterdam-West.

De Directeur,

A.Z. MODEL NO. 8. 10.000-9-'39-526. Dit document is een formele aanzegging van de dienst Marktwezen Amsterdam aan een marktkoopman. De kern van de brief is de dreigende schrapping van de heer Welman van de sollicitantenlijst voor de markt in de Westerstraat. De reden hiervoor is het niet "geregeld gebruik" maken van zijn voorkeurskaart, wat in strijd is met Artikel 10 van het toenmalige Reglement op de Markten.

De voorkeurskaart was cruciaal voor kooplieden; het gaf hen recht op een vaste standplaats of voorrang bij de verdeling ervan. De brief fungeert als een 'hoorplicht'-uitnodiging: de betrokkene krijgt de kans om zijn situatie toe te lichten bij de inspecteur aan de Jan van Galenstraat (het hoofdkwartier van het Marktwezen bij de Markthallen) voordat de definitieve sanctie wordt opgelegd.

Opvallend is het gebruik van een doorslag/stencil (Model No. 8) waarbij de specifieke gegevens van de markt en de afspraak over de oorspronkelijke tekst zijn getypt, wat wijst op een gestandaardiseerde administratieve procedure voor dergelijke verzuimen. De afkorting "rkt" staat voor Markt. De datum van de brief, 13 november 1940, plaatst het document in het eerste jaar van de Duitse bezetting van Nederland. Hoewel de brief een louter administratief-technisch karakter lijkt te hebben, is de historische context van groot belang.

De geadresseerde, Leo Herman Welman (geboren in 1912), was een Joodse Amsterdammer. In de herfst van 1940 namen de beperkende maatregelen tegen de Joodse bevolking door de bezetter en de meewerkende Nederlandse administratie snel toe. Kort na deze brief, begin 1941, werden Joden stelselmatig van de openbare markten verbannen. Het "niet geregeld gebruik" maken van de kaart zou kunnen wijzen op de toenemende moeilijkheden die Joodse ondernemers ondervonden om hun beroep uit te oefenen.

Uit historische bronnen (zoals het Joods Monument) blijkt dat Leo Herman Welman later werd gedeporteerd en in oktober 1941 in concentratiekamp Mauthausen is vermoord. Dit document vormt daarmee een aangrijpend spoor van de bureaucratische weg die voorafging aan de totale uitsluiting en uiteindelijke vernietiging van Joodse burgers in Amsterdam. L.H. Welman Gemeente Amsterdam Marktwezen