Zakelijke brief / correspondentie op voorbedrukt briefpapier van een "Rekening". 6 november 1940 (gebaseerd op het archiefstempel rechtsboven: 6/11). Maurits Polak, Importeur „Jan Plank” (handel in scheerbenodigdheden en parfumerieën). [Briefhoofd]
MAURITS POLAK Nº 90/83 / M. 1940 6/11
IMPORTEUR „JAN PLANK”
SCHEERBENOOIDGHEDEN EN PARFUMERIËN
~~SWAMMERDAMSTRAAT 20 — AMSTERDAM-O.~~
TELEFOON 54607 — POSTCHEQUE EN GIRO No. 307158
in map [handgeschreven]

Huizerstraatweg 11 AMSTERDAM, .................... 193
Naarden. REKENING

VOOR ............................................................................................................................................

[Brieftekst]
Weldele Heer de Haan!

Inliggende kaart, verwondert
mij, daar ik reeds vóór 6 maanden,
mijn plaats van ’t Mr Visserplein
reeds heb opgegeven.
Hopend dat U van een
en ander nota neemt,
teeken ik, Hoogachtend

Maurits Polak.

Huizerstraatweg 11
Naarden. Het document is een korte, zakelijke mededeling van Maurits Polak aan een zekere heer De Haan. Polak reageert op een "inliggende kaart" (waarschijnlijk een factuur, oproep of herinnering) die naar zijn oude adres of standplaats is gestuurd. Hij verduidelijkt dat hij zijn "plaats" (vermoedelijk een marktkraam of verkooppunt) op het Mr. Visserplein in Amsterdam al een half jaar eerder heeft opgegeven.

Opvallend is het briefpapier: Polak gebruikt een factuurvel ("Rekening") als briefpapier. Het voorbedrukte adres in de Swammerdamstraat is doorgestreept en vervangen door een adres in Naarden. Dit duidt op een verhuizing van Amsterdam naar Naarden in de loop van 1940. De toon van de brief is formeel en beleefd, maar beslist ("verwondert mij"). Dit document stamt uit november 1940, de vroege fase van de Duitse bezetting van Nederland. De afzender, Maurits Polak (geboren in 1879), was een Joodse ondernemer. In deze periode werden Joodse burgers door de bezetter steeds verder beperkt in hun economische vrijheid.

Het feit dat hij zijn plek op het Mr. Visserplein (gelegen in de Amsterdamse Jodenbuurt) heeft opgegeven en naar Naarden is verhuisd, kan te maken hebben met de aangescherpte maatregelen tegen Joodse handelaren of een poging om de stad te verlaten. Uit historische bronnen (zoals het Joods Monument) blijkt dat Maurits Polak de oorlog niet heeft overleefd; hij werd in 1944 in Auschwitz vermoord. Dit geeft dit schijnbaar triviale administratieve briefje een beladen historische betekenis: het markeert een moment van administratieve afwikkeling vlak voordat de systematische uitsluiting van Joden uit de Nederlandse samenleving escaleerde. De Haan (De heer) Puls