Getypte ambtelijke brief/adviesnota. 21 januari 1942. VD/HG. [Handgeschreven: Ex tra]

20/1/3 M.
21 Januari 1942.

Verdeeling bieten
op de Centrale Markt.

den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r .

Onder terugzending van het met Uw kantbrief d.d. 8 dezer om advies ontvangen stuk No.110 L.M.1942 heb ik de eer U te berichten, dat de bietenkokers-grossiers der Centrale Markt zich - evenals hun collega's-grossiers in stapelproducten (vide hieromtrent mijn advies d.d. 7 Januari 1942 No. 37/2/3 M. op een adres van den grossier Griffioen) - in één verband hebben vereenigd.

Tot de Combinatie hebben kunnen toetreden alle grossiers, die in de jaren 1937, 1938 en 1939 van het bietenkoken hun beroep hebben gemaakt. Leider der Combinatie is de grossier A.F.Kitss; een vijftal bietenkokers zijn erbij aangesloten. De Combinatie van bietenkokers betrekt haar bieten door bemiddeling van de hierboven genoemde combinatie van grossiers in stapelproducten, welke de bestellingen doet verzorgen door bemiddeling van het Bureau tot regeling van den aankoop van Groenten en Fruit te 's-Gravenhage (Bureau Velders).

De heer P.Kliffen is op de Centrale Markt als groothandelaar niet bekend. Hij heeft als kleinhandelaar in groenten en fruit eenige winkelzaken te dezer stede gedreven, doch deze zaken heeft hij ongeveer een jaar geleden aan eenige personen verkocht, die echter niet in het bezit waren van de door de Nederlandsche Groenten- en Fruitcentrale vereischte kleinhandelserkenning. Deze personen mochten derhalve met groenten en fruit geen zaken drijven, reden waarom Kliffen, die wel in het bezit van een kleinhandelserkenning is, zich heeft verbonden om als bedrijfsleider te blijven optreden. Kliffen verzorgt dan ook tot nu toe de inkoopen voor deze zaken.

Einde December 1940 is Kliffen begonnen met het drijven van een bietenkokerij, hetgeen hij toen zonder verdere formaliteiten kon doen. Aangezien hij echter in geen enkel opzicht voldeed aan de voorwaarden, gesteld door de bedoelde Combinatie van bietenkokers, heeft deze geweigerd om hem op te nemen. Dit document is een ambtelijk advies over de regulering van de handel in (gekookte) bieten tijdens de Tweede Wereldoorlog. Kernpunten zijn:
* Organisatievorming: Er is een "Combinatie" gevormd van professionele bietenkokers/grossiers op de Centrale Markt. Dit lijkt een vorm van kartelvorming of een door de overheid gestuurde beroepsorganisatie te zijn om de distributie te beheersen.
* Toelatingscriteria: Om lid te worden, moet men aantonen dat men al vóór de oorlog (1937-1939) beroepsmatig bieten kookte.
* De casus P. Kliffen: Een specifieke handelaar, P. Kliffen, wordt geweigerd door de Combinatie. De redenen zijn dat hij niet als groothandelaar bekend staat en pas eind 1940 met een bietenkokerij is begonnen, waardoor hij niet aan de anciënniteitseis voldoet.
* Regelgeving: Het document illustreert de strikte handhaving van vergunningen ("kleinhandelserkenning") en de complexe bureaucratie rondom de voedselvoorziening. Het document dateert van januari 1942, midden in de Duitse bezetting van Nederland. In deze periode was de schaarste groot en stond de volledige voedselvoorziening onder streng toezicht van de bezetter en Nederlandse collaborerende instanties (zoals de genoemde "Nederlandsche Groenten- en Fruitcentrale").

De nadruk op wie wel of niet tot een "Combinatie" mag behoren, is typerend voor de ordening van het bedrijfsleven tijdens de bezetting, waarbij getracht werd de distributiekanalen te centraliseren en "onbevoegden" (vaak kleinere handelaren of nieuwkomers) uit te sluiten. Bieten waren in die tijd een belangrijk volksvoedsel, vandaar de ambtelijke aandacht voor de "bietenkokers". De verwijzing naar 's-Gravenhage en het Bureau Velders duidt op de nationale coördinatie van de inkoop van schaarse levensmiddelen. P. Kliffen