Officiële brief / antwoordbericht. 20 april 1943. De Directeur (waarschijnlijk van een gemeentelijke dienst belast met marktzaken of voedselvoorziening in Amsterdam). Den Heer W.L. Dam, Stadhouderskade 114 B I, Amsterdam-Zuid (Wijk 14). 46a/130/2 M.

[Handgeschreven:] Verzonden 20/4

HB.

20 April 1943.

Den Heer W.L. Dam,
Stadhouderskade 114 B I,
Amsterdam-Zuid.
Wijk 14.

Naar aanleiding van Uw brief d.d. 12 April jl. bericht
ik U, dat krachtens de bestaande regeling, voorrang bij den
verkoop van visch op de markten alhier uitsluitend wordt
verleend aan zwangere vrouwen, die van den Nederlandschen
Volksdienst een voorrangskaart hebben gekregen.

De Directeur, Deze brief is een formeel antwoord op een verzoek of navraag van de heer W.L. Dam betreffende voorrangsregels op de Amsterdamse markten. De kern van de boodschap is dat er een strikt beleid geldt: alleen zwangere vrouwen die in het bezit zijn van een officiële voorrangskaart, verstrekt door de 'Nederlandschen Volksdienst', krijgen voorrang bij het kopen van vis.

De toon is kortaf en ambtelijk. Het gebruik van archaïsche spelling zoals "visch" en de formele aanspreekvormen zijn typerend voor die tijd. De aanwezigheid van een handgeschreven verzenddatum suggereert dat dit een doorslag of een kopie voor het archief is. Het document dateert uit april 1943, midden in de Tweede Wereldoorlog tijdens de Duitse bezetting van Nederland. In deze periode was er sprake van toenemende schaarste en distributie van levensmiddelen. Voorrangsregelingen voor kwetsbare groepen zoals zwangere vrouwen waren noodzakelijk om hen van de nodige voedingsstoffen te voorzien.

Bijzonder saillant is de vermelding van de Nederlandschen Volksdienst (NV). De NV was een nationaalsocialistische hulporganisatie, opgericht door de bezetter in 1941, bedoeld om alle bestaande (vaak levensbeschouwelijke) liefdadigheidsinstellingen te vervangen. Dat deze organisatie de kaarten voor voorrang bij de viskraam verstrekte, illustreert hoe diep de nationaalsocialistische structuren in het dagelijks leven van de Nederlandse burger waren doorgedrongen. Zelfs voor zoiets basaals als het kopen van vis was men afhankelijk van door de bezetter gecontroleerde instanties. W.L. Dam