Archief 745
Inventaris 745-409
Pagina 38
Dossier 100
Jaar 1943
Stadsarchief

Archiefdocument

30 april 1943. Van: De Directeur (identiteit niet gespecificeerd, mogelijk van een gemeentelijke dienst of distributie-instantie), kenmerk VD/SV.

Origineel

30 april 1943. De Directeur (identiteit niet gespecificeerd, mogelijk van een gemeentelijke dienst of distributie-instantie), kenmerk VD/SV. 46a/146/2 M.

[Handgeschreven in blauwe inkt:] Verzonden 30/4

VD/SV

30 April 1943.

Den Heer Directeur van het Gewestelijk
Arbeidsbureau
Stadhouderskade 6
Amsterdam-West. wijk 21

    Regelmatig bereiken mij klachten, dat de

vischhandelaar M. de Groot, geboren 25 Augustus
1910 en wonende Van Boetzelaerstraat 19 huis werk-
zaamheden bij de Duitsche Weermacht in Nederland
(Zandvoort of Ymuiden) zou verrichten. Aangezien
De Groot ook zijn vischtoewijzingen op de Visch-
markt in ontvangst laat nemen, verzoek ik U te
doen onderzoeken of De Groot voornoemd door Uw
bureau is tewerkgesteld en zoo ja sedert wanneer
en waar.

                 De Directeur, Deze brief is een voorbeeld van de bureaucratische controle en de sociale dynamiek tijdens de Duitse bezetting van Nederland. De kernpunten zijn:
  1. Sociale controle en aangifte: De brief is gebaseerd op "klachten" die de afzender hebben bereikt. Dit wijst op een klimaat van wantrouwen en sociale controle, waarbij burgers de gedragingen van hun buren rapporteerden aan instanties.
  2. Mogelijke collaboratie of dubbelrol: M. de Groot wordt ervan beschuldigd werkzaamheden te verrichten voor de Duitse Weermacht in de kustregio (Zandvoort/IJmuiden).
  3. Distributiesysteem: De irritatie zit hem in het feit dat de persoon in kwestie, ondanks zijn vermeende werk voor de bezetter, nog steeds aanspraak maakt op civiele "vischtoewijzingen" op de vismarkt. In een tijd van schaarste werd het als onrechtvaardig ervaren als iemand profiteerde van zowel de bezetter als het reguliere (schaarse) toewijzingssysteem.
  4. Administratieve samenwerking: De brief illustreert hoe verschillende overheidsinstanties (in dit geval de afzender en het Gewestelijk Arbeidsbureau) gegevens uitwisselden om de status en tewerkstelling van burgers te verifiëren. In 1943 was de Duitse bezetting van Nederland verhard. Het Gewestelijk Arbeidsbureau (GAB) speelde een cruciale rol in de registratie van de beroepsbevolking, mede met het oog op de Arbeidseinsatz (gedwongen tewerkstelling in Duitsland).

Tegelijkertijd was de distributie van voedsel en grondstoffen streng gereguleerd via een bonnen- en toewijzingssysteem. Handelaren zoals visverkopers waren volledig afhankelijk van officiële toewijzingen om hun nering te kunnen drijven. De visserij was door de bezetter beperkt (onder meer door de aanleg van de Atlantikwall, waar de genoemde locaties Zandvoort en IJmuiden deel van uitmaakten), wat vis tot een schaars goed maakte. De spelling in het document (zoals "visch" en "Duitsche") volgt de toen geldende spelling-Marchant, die pas in 1947 officieel werd vervangen.

Samenvatting

Deze brief is een voorbeeld van de bureaucratische controle en de sociale dynamiek tijdens de Duitse bezetting van Nederland. De kernpunten zijn:

  1. Sociale controle en aangifte: De brief is gebaseerd op "klachten" die de afzender hebben bereikt. Dit wijst op een klimaat van wantrouwen en sociale controle, waarbij burgers de gedragingen van hun buren rapporteerden aan instanties.
  2. Mogelijke collaboratie of dubbelrol: M. de Groot wordt ervan beschuldigd werkzaamheden te verrichten voor de Duitse Weermacht in de kustregio (Zandvoort/IJmuiden).
  3. Distributiesysteem: De irritatie zit hem in het feit dat de persoon in kwestie, ondanks zijn vermeende werk voor de bezetter, nog steeds aanspraak maakt op civiele "vischtoewijzingen" op de vismarkt. In een tijd van schaarste werd het als onrechtvaardig ervaren als iemand profiteerde van zowel de bezetter als het reguliere (schaarse) toewijzingssysteem.
  4. Administratieve samenwerking: De brief illustreert hoe verschillende overheidsinstanties (in dit geval de afzender en het Gewestelijk Arbeidsbureau) gegevens uitwisselden om de status en tewerkstelling van burgers te verifiëren.

Historische Context

In 1943 was de Duitse bezetting van Nederland verhard. Het Gewestelijk Arbeidsbureau (GAB) speelde een cruciale rol in de registratie van de beroepsbevolking, mede met het oog op de Arbeidseinsatz (gedwongen tewerkstelling in Duitsland).

Tegelijkertijd was de distributie van voedsel en grondstoffen streng gereguleerd via een bonnen- en toewijzingssysteem. Handelaren zoals visverkopers waren volledig afhankelijk van officiële toewijzingen om hun nering te kunnen drijven. De visserij was door de bezetter beperkt (onder meer door de aanleg van de Atlantikwall, waar de genoemde locaties Zandvoort en IJmuiden deel van uitmaakten), wat vis tot een schaars goed maakte. De spelling in het document (zoals "visch" en "Duitsche") volgt de toen geldende spelling-Marchant, die pas in 1947 officieel werd vervangen.

Gerelateerde Documenten 6