8 december 1944 (betreft gebeurtenis op 7 december 1944). [Stempel linksboven:] Inrekg Dr.
[Stempel midden boven:] Nº 2 C / 91 / 35
[Stempel rechtsboven:] M.1944 N/S
[Rechtsboven handgeschreven:] 110

R a p p o r t
-----------------

Op Donderdag den 7 December 1944 bevonden ondergeteekenden E.A. Engelen en C. Veerman zich op de markt de Lindengracht ter controle. Wij zagen aldaar een vrouw, die achter een handkar appelen stond en daarvan verkocht aan het publiek. Wij hebben geconstateerd, dat zij deze appelen verkocht voor F. 3.50 per K.G. Zij gaf ons desgevraagd op te zijn genaamd:

Pieternella Helena Dieke,

geb. 7.1.1916, huisvrouw van J. Horstink en wonende te Amsterdam, Goudsbloemstraat 158 I.

Wij hebben deze appelen, circa 150 K.G. tegen 50 ct. per K.G. aan het publiek doen verkoopen.
Waarvan dit rapport te Amsterdam den 8 December 1944

[Handgeschreven links:] Gezien 8-12-'44 [onleesbare handtekening]

De ambtenaren voornoemd,

[Getypt:] E.A. Engelen [Handtekening:] p.b. E.A. Engelen
[Getypt:] C. Veerman. [Handtekening:] C. Veerman

[Handgeschreven in rood/bruin schuin over de tekst:]
markt koopvrouw?
heeft zij recht
op plaats?

[Handgeschreven onderaan:]
Is geen marktkoopvrouw
en heeft ook geen plaats op
een der dagmarkten.
d a b.

Den Heer Inspecteur
van het Marktwezen.

[Handgeschreven rechtsonder in rood:] Gezien 10-1-45 [paraf]
[Handgeschreven middenonder in blauw:] Gezien 9-1-45 [onleesbare handtekening] Dit rapport beschrijft een handhavingsactie op de Amsterdamse Lindengracht-markt tijdens de bezettingstijd. Twee ambtenaren, Engelen en Veerman, betrappen Pieternella Helena Dieke op het verkopen van appelen voor een veel te hoge prijs: 3,50 gulden per kilogram. Ter vergelijking: de ambtenaren dwingen haar vervolgens de gehele voorraad (circa 150 kg) te verkopen voor slechts 50 cent per kilo, wat blijkbaar de vastgestelde legale prijs was.

Uit de handgeschreven notities blijkt een vervolgonderzoek naar de status van de vrouw. Er wordt gevraagd of zij een officiële marktkoopvrouw is met een vaste staanplaats. Het antwoord luidt ontkennend: ze is geen erkende koopvrouw. Dit wijst erop dat zij waarschijnlijk illegaal (op de zwarte markt) probeerde te handelen. Het document is voorzien van diverse "gezien"-stempels en handtekeningen, wat duidt op een bureauctratische afhandeling door verschillende instanties (zoals de Inspecteur van het Marktwezen). De datum van het rapport, december 1944, plaatst dit incident midden in de beruchte 'Hongerwinter'. In het bezette westen van Nederland heerste op dat moment een acute schaarste aan voedsel en brandstof. De officiële rantsoenen waren verre van voldoende om te overleven, waardoor een enorme zwarte markt ontstond.

De prijzen op deze zwarte markt waren astronomisch hoog vergeleken met de vooroorlogse prijzen of de officieel vastgestelde maximumprijzen. De prijs van f 3,50 per kilo appelen was voor die tijd extreem hoog (een arbeidersloon lag destijds vaak rond de 20-30 gulden per week). De overheid en de bezettingsautoriteiten probeerden deze prijsopdrijving tegen te gaan door middel van controles en "gedwongen verkoop" tegen de officiële prijs, zoals in dit document beschreven. De Lindengracht in de Jordaan was van oudsher een belangrijke marktplaats waar dergelijke controles regelmatig plaatsvonden. C. Veerman E.A. Engelen I. Marktwezen