Getypt inspectierapport (Ambtelijk verslag). 18 november 1944. R A P P O R T.

Op Zaterdag 18 November 1944 bevond ik ondergeteekende,
C.G.de Vries, ambtenaar bij het Marktwezen, mij om ± 8 uu in op-
dracht van den heer Directeur van het Marktwezen op de Centrale
Markt met assistentie van de controleurs van Burg, Dijkema, de
Grebber en Veerman en onder uiteindelijk toe zicht van den heer Van
Duinhoven. Voor opdracht zie opdracht no. 1 d.d. 15 November 1944.
Schip Rijnsburg - schipper van Noordt-was reeds gelost.
Gecontroleerd werden de navolgende pakhuizen van z.g. buitengrossiers:
Pier A 12 huurder van Belle, Rijnsburg, alwaar werd aangetroffen
een partij groente betrokken buiten de "Groco" om. Controleur Dijkema
opgedragen om deze partij in beslag te nemen, herkomst na te gaan
en de groente te doen transporteeren naar de Gemeente-grossier Jac.
Broerse. Verder opdracht gegeven om van eigenaar de toegangskaart
Centrale Markt in te houden. Zie rapport van controleur Dijkema.
Pier A 10 huurders de gebroeders Valk, Rijnsburg; aangetroffen een
partij groente, betrokken buiten "Groco" om. Controleur van Burg be-
last met verder onderzoek en afhandeling als bij Belle
Pier B 8 huurder Den Heyer, Rijnsburg, alwaar werden aangetroffen
1000 kg gewasschen peen, betrokken buiten "Groco" om. Inbeslagnname
en verdere afhandeling opgedragen aan controleur De Grebber;
zie verder diens rapport.
Pier D 3 huurder Heemskerk, Rijnsburg. Geen groente of fruit aange-
troffen.
Pier D loods 19 huurder C. de Mooy. Geen groente of fruit aangetrof-
fen.
Pier B loods 12 huurder C.v.d. Mey, Huurder niet aanwezig. Door
controleur Veerman reservesleutel laten halen op de sleutelkamer C.M.
en pakhuis later doorzoeken. Zie verder rapport van Veerman.
Hal loods 14 huurder van Vliet. Aangetroffen 20 zakken + 1 kist knol-
selderie samen ± 500 kg. Inbeslagname en verdere afwikkeling opgedra-
gen aan controleur Veerman. Zie verder diens rapport.
Hal loods 2 huurder v.d. Eikel. Huurder niet aangetroffen. Loods is
afgesloteb met hangslot. De ringen voor bevestiging van het hangslot
zijn bevestigd aan de ijzeren deurposten. Deze bevestiging is kenne-
lijk geschied door lasschen.
Behalve genoemde z.g. buitengrossiers werd nog gecontroleerd loods
15 pier D, huurder C.Bras, alwaar aanwezig 171 kisten uien, die
daar volgens verklaring van Bras reeds ± 3 maanden lagen opgeslagen en
niet mochten worden afgeleverd. Volgens den heer Frans Draaisma is
verklaring van C.Bras als juist aan te nemen.
Aan het eerste gedeelte van opdracht nr. 1 innen bewijzen van schip-
per Mantel Roukema is, nadat de heer Van Duinhoven mij mededeelde,
dat de heer Steenbeek hiermede reeds was belast, geen verdere uit-
voering gegeven.
Schippers van Veen & Steenstra niet aangetroffen.

                                       Amsterdam, 18 November 44

Den Heer Directeur
van het Marktwezen.

                                       (C.G.de Vries). *   **Toezicht en Handhaving:** Het document toont de strikte controle op de voedselvoorziening tijdens de Tweede Wereldoorlog. De ambtenaren treden op tegen "buitengrossiers" die buiten de officiële distributiecentrale (de "Groco") om handelen.

• Sancties: Bij overtreding worden goederen (zoals peen en knolselderie) direct in beslag genomen en toegewezen aan een "Gemeente-grossier", wat duidt op herdistributie voor de officiële (vaak gerantsoeneerde) voedselvoorziening van de stad. Ook werden toegangskaarten voor de markt ingenomen, een zware economische straf.
• Taalgebruik: Het rapport is geschreven in de destijds gebruikelijke ambtelijke spelling (bijv. "ondergeteekende", "transporteeren"). Er staan enkele typfouten in het origineel (zoals "afgesloteb" en "Inbeslagnname").
• Methodiek: De inspecteurs deinzen er niet voor terug om reservesleutels te gebruiken als huurders afwezig zijn, wat de urgentie en de dwingende macht van het Marktwezen in oorlogstijd onderstreept. Dit rapport is geschreven op 18 november 1944, midden in de Hongerwinter. In deze periode was er een extreem tekort aan voedsel in West-Nederland. De Duitse bezetter en de Nederlandse autoriteiten probeerden de schaarse middelen via de Groenten- en Fruitcentrale (Groco) te reguleren om de zwarte markt in te dammen.

De "Centrale Markt" (het huidige Food Center Amsterdam aan de Jan van Galenstraat) was het logistieke hart van de Amsterdamse voedselvoorziening. De genoemde namen van huurders (Van Belle, Valk, Den Heyer, Heemskerk, De Mooy) zijn veelal bekende namen uit de Rijnsburgse en Amsterdamse groentehandel, waarvan sommige families nog steeds actief zijn in de sector. De vermelding van "1000 kg gewasschen peen" en "500 kg knolselderie" geeft de schaal aan van de partijen die op dat moment cruciaal waren voor de overleving van de stadsbevolking. C. de Mooy C.G. de Vries Dijkema (Controleur) Marktwezen