Ambtsbericht / Rapportage.
Origineel
Ambtsbericht / Rapportage. 19 april 1944. De Marktmeester van de Centrale Markt (ondertekend, waarschijnlijk J. den Hartog). De Bedrijfschef van de Centrale Markt. [Stempel linksboven: Nº 37/52/1]
[Stempel middenboven: M. 1944 24/4]
Rapport.
Hedenmiddag werd door mij contrôle gehouden op de kadegeldinning aan de hulpmarkten van de Centrale Markt. ~~te Amsterdam~~ De situatie was als 't volgt:
Hulpmarkt Brouwersgracht )
" Prinsengracht ) als gewoonlijk geen vaartuigen
" Dijkgracht )
" Pl. Muidergracht ) aanwezig.
Aan de hulpmarkt Schinkelkade werden door mij aangetroffen:
| Schip | Schipper | Ton | opmerking |
|---|---|---|---|
| Catharina | Leenders | 549 | Leeg aan de markt, doch niet vertrokken. Door mij aangezegd dat als schip Woensdag niet vertrekt, Donderdag door schipper kadegeld moet worden betaald. |
| [Handgeschreven:] behand. 27/4 nr. 12323. fl 21.96 dagrapp 98 | |||
| Immanuel | Bot | 135 | in lossing. |
| Nooit Volmaakt | Visser | 71 | hedenmorgen in lossing. |
Hulpmarkt Weesperzijde :
Hoop op behoud | Kaptein | 149 | niet in lossing.
Hoop op zegen | Schaart | 143 | leeg aan de markt doch niet vertrokken, Door contrôleur Hijkamp werd dit schip in het boekje op 18 April als vertrokken vermeld. Ik heb deze fout laten herstellen.
Frouke | Bos | 90 | niet in lossing.
Mars | de Haan | 100 | idem
de Goede Verwachting | Ottens | 95 | idem
Voorzorg | Horrius | 118 | idem
Johanna | de Groot | 325 )
Wilhelmina | Flohil | 159 ) lichters.
Adriana | Flohil | 208 )
VL.
Amsterdam, 19 April 1944.
De Marktmeester,
[Signatuur]
Aan den Heer Bedrijfschef
van de Centrale Markt.
[Handgeschreven aantekeningen rechtsonder in blauw en rood potlood:]
Met Meester bespr. 21-4-44
Bedr. Chef besproken
[Paraaf] Dit document is een ambtelijk rapport over de controle op de "kadegeldinning" (het innen van liggeld) bij de Amsterdamse hulpmarkten tijdens de Tweede Wereldoorlog. De belangrijkste bevindingen zijn:
- Handhaving van ligduur: De marktmeester treedt streng op tegen schippers die "leeg" aan de kade blijven liggen zonder te vertrekken (zoals de Catharina). Hij dreigt direct met extra kosten als het schip niet tijdig vertrekt.
- Administratieve correctie: Er wordt een fout van een andere ambtenaar (contrôleur Hijkamp) gesignaleerd en gecorrigeerd. Dit wijst op een strikte administratieve discipline, zelfs onder oorlogsomstandigheden.
- Vervoerscapaciteit: De genoemde tonnages (variërend van 71 tot 549 ton) geven een beeld van de grootte van de schepen die de stad van voorraden voorzagen. Er is sprake van zowel actieve lossing als schepen die klaarliggen ("lichters").
- Handgeschreven toevoegingen: De latere aantekeningen in de kantlijn tonen aan dat het rapport is opgevolgd door de bedrijfsstaf en dat er financiële afhandelingen hebben plaatsgevonden (zie de fl. 21.96 bij de Catharina). In april 1944 was Nederland bezet door nazi-Duitsland. De voedselvoorziening in grote steden als Amsterdam was een kritieke operatie. De Centrale Markt (aan de Jan van Galenstraat) was het kloppend hart van de distributie. Omdat transport over land door brandstoftekorten en vorderingen moeizaam was, speelde vervoer over water een cruciale rol.
De hulpmarkten (zoals de Schinkelkade en Weesperzijde) werden gebruikt om goederen dichter bij de verschillende stadswijken te brengen. De strenge controle op het kadegeld had twee doelen: enerzijds het genereren van inkomsten voor de gemeente, maar anderzijds vooral het zorgen voor een snelle doorstroom. Schepen die onnodig kadeplaatsen bezet hielden, hinderden de efficiënte bevoorrading van de hongerende stad. Het document illustreert de bureaucratische werkelijkheid waarin de dagelijkse gang van zaken, ondanks de oorlogsdreiging en schaarste, zo nauwgezet mogelijk werd voortgezet. J. den Hartog