Archiefdocument
Origineel
[Stempel/Handschrift linksboven:] № 1/76/1 M. 1939 19/9
[Handschrift links:] 715 hm. 1939
[Getypt rechtsboven:] Verdeeling werkzaamheden onder den Voorzitter en de leden van het College van Burgemeester en Wethouders.
[Getypt links:] No. 429 Bur.G.
[Handschrift rechts:] Marktw.
[Handschrift/paraaf midden rechts:] in dict[?]
E x t r a c t
uit het Boek der Besluiten van
Burgemeester en Wethouders van Amsterdam
Dinsdag 5 September 1939.
Na beraadslaging besluit de vergadering, te stellen:
I. onder beheer van den Burgemeester:
a. de afdeeling Algemeene Zaken (waaronder gerekend worden te ressorteeren: Politie, Havendienst, Archief en Brandweer);
b. de afdeeling Militaire Zaken;
c. de afdeeling Gemeenteblad;
d. de afdeeling Financiën, voor zooveel het Bureau voor Organisatie en Efficiency betreft;
II. onder beheer van den Wethouder Mr. G.C.J.D. Kropman:
a. de afdeeling Arbeidszaken (waaronder gerekend worden te ressorteeren: het Pensioenbureau en de Gemeente-arbeidsbeurs);
b. de afdeeling Handelsinrichtingen (waaronder gerekend wordt te ressorteeren: de Dienst der Handelsinrichtingen);
c. het Bureau van Statistiek;
III. onder beheer van den Wethouder Dr. E. Boekman:
a. de afdeeling Onderwijs;
b. de afdeeling Kunstzaken (waaronder gerekend worden te ressorteeren: de Musea, de Stadsschouwburg en de Bevordering van het Vreemdelingenverkeer);
IV. onder beheer van den Wethouder Jacs Rustige:
a. de afdeeling Financiën (waaronder gerekend wordt te ressorteeren: het Gemeentelijk Girokantoor), met uitzondering van het Bureau voor Organisatie en Efficiency;
b. de afdeeling Belastingen;
c. de afdeeling Gemeentebedrijven (waaronder gerekend worden te ressorteeren: Gemeentegasfabrieken, Gemeentewaterleidingen, Gemeentetelefoon, Gemeentetram, Gemeente-electriciteitswerken, Stadsreiniging, Gemeentelijke Inrichting voor Uniformkleeding en Stadsdrukkerij);
d. de afdeeling Assurantiezaken en Bureau Algemeene Dienst;
V. onder beheer van den Wethouder F. van Meurs:
a. de afdeeling Maatschappelijke Steun (waaronder gerekend worden te ressorteeren: het Gemeentelijke Bureau voor Maatschappelijken Steun; de Gemeentelijke Verzorgingshuizen voor Ouden van Dagen en het Weduwenhof; het Burgerweeshuis; de Inrichting voor Stadsbestedelingen en de Stads-bank-van-leening);
b. de afdeeling Levensmiddelen, Wasch- en schoonmaak-, bad- en zweminrichtingen (waaronder gerekend worden te ressorteeren: de dienst van het Marktwezen, de Centrale Dienst voor de Levensmiddelenvoorziening; de Dienst van de Veemarkt en het Abattoir; de Keuringsdienst van Waren voor het gebied Amsterdam en de Dienst der Gemeentelijke Wasch- en schoonmaak-, bad- en zweminrichtingen);
--- Dit document is een officieel uittreksel (extract) van een besluit genomen door het College van Burgemeester en Wethouders van Amsterdam op 5 september 1939. De tekst is getypt op een schrijfmachine met diverse handgeschreven annotaties en codes die wijzen op de administratieve verwerking binnen het gemeentelijk apparaat.
Opvallende punten:
* Taalgebruik: Het document hanteert de toenmalige spelling (bijv. "verdeeling", "den", "ressorteeren").
* Structuur: De portefeuilleverdeling is strikt hiërarchisch opgebouwd (I t/m V). De burgemeester behoudt de regie over de openbare orde (Politie, Brandweer) en efficiency.
* Gemeentelijke Breedte: De lijst met 'ressorterende' diensten onder punt IV.c geeft een indruk van de enorme omvang van het Amsterdamse gemeentelijk apparaat in die tijd, inclusief eigen gasfabrieken, telefoon- en tramdiensten, en zelfs een inrichting voor uniformkleding.
* Efficiency: Het "Bureau voor Organisatie en Efficiency" wordt specifiek genoemd als uitzondering onder de algemene afdeling Financiën, wat duidt op een vroege vorm van modern management binnen de overheid.
--- De datum van het document, 5 september 1939, is historisch zeer relevant. Het is slechts vier dagen na de Duitse inval in Polen en twee dagen nadat Groot-Brittannië en Frankrijk de oorlog aan Duitsland verklaarden. Hoewel Nederland op dat moment strikt neutraal was, was de sfeer gespannen. De vermelding van de "afdeeling Militaire Zaken" onder de burgemeester getuigt van de voorbereidingen op de mobilisatie.
Prominente figuren:
* Dr. E. Boekman: Emanuel Boekman was een invloedrijk SDAP-wethouder voor cultuur en onderwijs. Hij staat bekend om zijn visie op cultuurspreiding. Hij zou in mei 1940, na de Nederlandse overgave, samen met zijn vrouw een einde aan zijn leven maken.
* Jacs Rustige: Jacobus Rustige (ARP), verantwoordelijk voor de grote gemeentebedrijven.
* F. van Meurs: Florentinus van Meurs (SDAP), die de zware portefeuille sociale steun en levensmiddelenbevoorrading beheerde, een taak die door de oorlogsdreiging cruciaal zou worden.
De handgeschreven notitie "Marktw." (Marktwezen) rechtsboven suggereert dat dit specifieke afschrift bedoeld was voor of gearchiveerd werd door de Dienst van het Marktwezen, die onder de verantwoordelijkheid van wethouder Van Meurs viel (zie punt V.b). E. Boekman F. van Meurs G.C.J.D. Kropman Jacs Rustige (Wethouder) Marktwezen Politie