30 mei 1939 Een anonieme straatventer (ondergetekende) WelEd. Heer Chef van het Marktwezen, Amsterdam [Stempel: № 72/52/1 M. 1939]
[Potlood: no] [Inkt: Insp.] Amsterdam 30/5 39

Aan den Chef. Wel. Ed Heer
van het Marktwezen

Ondergetekende verzoekt beleefd
doch dringent om op zondag's
een onderzoek te doen instellen
daar er deze dag (zondag) gevent
word met groenten Aardappelen
in de Retiefstraat (Oost) Daar
schrijver deze brief ook in het
besit is van een ventvergunning en
al eenige boetes daarvoor heeft
betaalt Daar het niet op mijn
weg ligt om zoo mijn mede vent
genooten te laten bekeuren, hoop
ik als dat hier door een Controleur
of door de politie een einde zal
worden gemaakt Want daar ik
mij al heb gewent naar kamer 154
Stadhuis doch geen vergunning

[Rechtsonder in potlood: 72] * Taal en Spelling: De brief bevat diverse spellings- en grammaticafouten die kenmerkend zijn voor de gesproken taal van die tijd of een beperkte schoolopleiding van de schrijver (bijv. "dringent", "besit", "betaalt" en "gewent"). De toon is formeel-onderdanig ("verzoekt beleefd") maar tegelijkertijd aandringend.
* Kern van de klacht: De afzender beklaagt zich over illegale straathandel op zondag in de Retiefstraat. Hij ervaart dit als onrechtvaardig omdat hij zelf wel over een vergunning beschikt en al meermaals beboet is voor overtredingen.
* Motivatie: Hoewel de schrijver beweert dat het "niet op zijn weg ligt" om collega's aan te geven, doet hij dit toch uit frustratie over de ongelijke handhaving. Hij heeft blijkbaar zelf geprobeerd een (zondags)vergunning te krijgen bij het stadhuis (kamer 154), maar kreeg nul op het rekest.
* Administratieve afhandeling: De brief is voorzien van officiële kenmerken en stempels, wat aangeeft dat dergelijke klachten van burgers serieus werden genomen en gearchiveerd door de gemeentelijke inspectie. * Historische periode: Mei 1939, een klein jaar voor de Duitse inval in Nederland. De economische omstandigheden waren zwaar en de regels voor straathandel waren streng om de gevestigde winkelier te beschermen.
* Locatie: De Retiefstraat bevindt zich in de Transvaalbuurt in Amsterdam-Oost. In 1939 was dit een volksbuurt met een grote Joodse populatie waar veel straathandel plaatsvond.
* Regulering: Het 'Marktwezen' was de gemeentelijke instantie die toezag op markten en venters. De 'Zondagswet' verbood in principe alle handel op zondag, tenzij er sprake was van een specifieke ontheffing. De brief illustreert de spanning tussen de behoefte van arme venters om zeven dagen per week te verdienen en de strenge controle van de overheid op de zondagsrust en vergunningen. Marktwezen Politie Stadhuis