Administratief financieel overzicht (bijlage bij een ambtelijke brief). Juli 1940 (betreft de boekhouding over de maand juni 1940). Directeur van het Marktwezen (Amsterdam). Wethouder voor de Levensmiddelen. Behoort bij brief no 10/4/g. d.d. -- Juli 1940.
aan den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen
van den Directeur van het Marktwezen

Opgave over de maand Juni 1940 van de
financiële gevolgen voor het Marktwezen (inclusief
het bedrijf van de Centrale Markt en het bedrijf
van de Vischmarkt) van den oorlogs-toestand
inderdaad.

Nadeelige financiële gevolgen

Salarissen van personeel, dat ter
vervanging van gemobiliseerden moest
worden aangenomen . . . . . . . . . . . . . 39.24
Huur derving ontstaan door het als
gevolg van den oorlogs toestand ontbinden
van huurovereenkomsten etc. . . . . . . . . 637.54
Minder opbrengst van belasting heffingen . . 694.12
Teruggaaf van marktgelden aan
gemobiliseerde kooplieden, . . . . . . . . . 113.90
Overwerk in verband met den
oorlogs toestand . . . . . . . . . . . . . . 120.57
Hoogere uitgaven door prijsstijging . . . . . . P.M.
----------
f 1605.37 Het document biedt een unieke inkijk in de directe economische impact van de Duitse inval (mei 1940) op de Amsterdamse gemeentelijke huishouding in de eerste volledige bezettingsmaand. De posten laten zien hoe de oorlog de bedrijfsvoering op verschillende vlakken ontregelde:

1. Arbeidsmarkt: De mobilisatie van het Nederlandse leger zorgde voor personeelstekorten die opgevuld moesten worden met (duurdere) tijdelijke krachten. Ook de extra werkdruk door de onzekere situatie leidde tot aanzienlijke overwerkkosten.
2. Handelsstagnatie: De grootste verliezen (huurderving en lagere belastingopbrengsten) wijzen op een plotselinge krimp van de handelsactiviteit op de Centrale Markt en de Vischmarkt. Kooplieden hieven hun contracten op, mogelijk door onzekerheid, schaarste of eigen mobilisatie.
3. Sociale compensatie: De post 'teruggaaf van marktgelden' toont aan dat de gemeente rekening hield met de persoonlijke omstandigheden van gemobiliseerde marktkooplieden die hun standplaats niet konden bezetten.
4. Inflatie: De aanduiding "P.M." (Pro Memorie) bij prijsstijgingen geeft aan dat men de inflatie al voelde, maar de exacte kosten daarvan op dat moment nog niet in harde cijfers kon vatten. Dit document is geschreven slechts twee maanden na de capitulatie van Nederland. De 'Wethouder voor de Levensmiddelen' was in deze periode een van de belangrijkste bestuurders in Amsterdam, verantwoordelijk voor de voedselvoorziening van de stad in een tijd waarin de distributie en rantsoenering (de 'bonnentijd') net in gang werden gezet.

Het 'Marktwezen' beheerde de cruciale knooppunten van de voedselketen, zoals de Centrale Markthallen aan de Jan van Galenstraat. De hier gerapporteerde schade van ruim 1600 gulden (omgerekend naar huidige koopkracht ongeveer €15.000,- tot €20.000,-) was voor één enkele gemeentelijke dienst in één maand een aanzienlijk bedrag, dat de voorbode was van de enorme economische ontwrichting die de bezettingsjaren zouden kenmerken.