Getypte ambtelijke bijlage/financieel overzicht. 29 april 1940 (betreft de maand maart 1940). Directeur van het Marktwezen (Amsterdam). De heer Wethouder voor de Levensmiddelen. Behoort bij brief No.10/4/6 W. d.d. 29 April 1940 aan den heer Wethouder voor de Levensmiddelen van den Directeur van het Marktwezen.____________

Opgave van de financieele gevolgen, die het Marktwezen (inclusief het bedrijf van de Centrale Markt en het bedrijf van de Vischmarkt) van den oorlogstoestand ondervindt over de maand Maart 1940.
______________________________________________________________________________

A. NADEELIGE GEVOLGEN.

Salarissen van personeel, dat ter vervanging van gemobiliseerden moest worden aangesteld . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ƒ 39,24
Huurderving, ontstaan door het als gevolg van de mobilisatie ontbinden van huurovereenkomsten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . " 395,84
Mindere opbrengst van belastingheffingen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . " 479,78
Hoogere uitgaven door prijsstijging . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . p.m.
________
ƒ 914,86
========

B. VOORDEELIGE FINANCIEELE GEVOLGEN.

Aan gegradueerde gemobiliseerden minder uitgekeerd dan het normale salaris of loon . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ƒ 422,73
Vergoedingen voor het in gebruik geven van kantoor- en pakhuisruimten voor militaire doeleinden . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . " 97,16
________
ƒ 519,89
======== Dit document is een financiële verantwoording van de Dienst van het Marktwezen (waarschijnlijk Amsterdam, gezien de titels en de structuur van de "Centrale Markt"). Het geeft een gedetailleerd beeld van hoe de mobilisatie en de dreigende oorlogssituatie direct invloed hadden op de gemeentelijke begroting in de maand voorafgaand aan de Duitse inval.

De posten laten het volgende zien:
* Kostenposten (A): Er moesten vervangers worden ingehuurd voor gemobiliseerde werknemers. De inkomsten liepen terug doordat handelaren hun huur opzegden en er minder marktgeld/belasting binnenkwam. Ook is er sprake van inflatie ("prijsstijging").
* Besparingen/Inkomsten (B): Er werd bespaard op loonkosten omdat gemobiliseerde ambtenaren minder uitbetaald kregen dan hun reguliere loon (een toenmalige wettelijke regeling). Daarnaast ontving de dienst vergoedingen van het leger voor het vorderen van gebouwen.

De netto balans over maart 1940 was negatief: de extra kosten en gederfde inkomsten (ƒ 914,86) waren bijna dubbel zo hoog als de "voordelen" (ƒ 519,89). Het document is gedateerd op 29 april 1940, slechts elf dagen voor de Duitse inval in Nederland op 10 mei 1940. Hoewel Nederland op dat moment nog neutraal was, verkeerde het land sinds augustus 1939 in staat van mobilisatie.

Dit document illustreert de economische ontwrichting die deze "waakzame neutraliteit" met zich meebracht. Het Marktwezen was cruciaal voor de voedselvoorziening in de stad. De "Wethouder voor de Levensmiddelen" (toenmalig wethouder in Amsterdam was de SDAP'er Florentinus Marinus Wibaut, hoewel de functie in 1940 werd bekleed door een opvolger, waarschijnlijk In 't Veld) hield nauwgezet toezicht op de kosten en de stabiliteit van deze vitale sector terwijl de oorlogsdreiging aan de grenzen toenam. De genoemde bedragen lijken naar huidige maatstaven klein, maar vertegenwoordigden in 1940 een aanzienlijke waarde.