Officieel administratief overzicht (bijlage bij een brief). 29 april 1940. Directeur van het Marktwezen. Wethouder voor de Levensmiddelen (Gemeente Amsterdam). Behoort bij brief No.10/4/6 W. d.d. 29 April 1940 aan den heer Wethouder
voor de Levensmiddelen van den Directeur van het Marktwezen.

Opgave van de financieele gevolgen, die het Marktwezen (inclusief het be-
drijf van de Centrale Markt en het bedrijf van de Vischmarkt) van den oor-
logstoestand ondervindt over de maand Maart 1940.

A. NADEELIGE GEVOLGEN.

Salarissen van personeel, dat ter vervanging van gemobiliseerden
moest worden aangesteld ƒ 39,24
Huurderving, ontstaan door het als gevolg van de mobilisatie
ontbinden van huurovereenkomsten " 395,84
Mindere opbrengst van belastingheffingen " 479,78
Hoogere uitgaven door prijsstijging P.M.
ƒ 914,86
========

B. VOORDEELIGE FINANCIEELE GEVOLGEN.

Aan gegradueerde gemobiliseerden minder uitgekeerd dan het
normale salaris of loon ƒ 422,73
Vergoedingen voor het in gebruik geven van kantoor- en
pakhuisruimten voor militaire doeleinden " 97,16
ƒ 519,89
======== Het document is een nauwkeurige boekhoudkundige verantwoording van de economische impact van de naderende oorlog op een specifiek gemeentelijk apparaat: het Marktwezen van Amsterdam.

De "nadeelige gevolgen" (post A) laten zien dat de mobilisatie direct leidde tot extra personeelskosten voor vervangers en inkomstenderving door opgezegde huurcontracten en teruglopende belastinginkomsten. Opvallend is de post "Hoogere uitgaven door prijsstijging", die op 'P.M.' (Pro Memorie) staat, wat aangeeft dat men de inflatie wel signaleerde maar op dat moment nog niet exact kon kwantificeren.

De "voordeelige gevolgen" (post B) tonen een cynisch administratief voordeel: omdat gemobiliseerde werknemers (deels) door het rijk werden betaald of een lager militair loon ontvingen, bespaarde de gemeente op hun reguliere salarissen. Daarnaast leverde de inkwartiering van militairen in marktgebouwen een vergoeding op. Per saldo was de maand maart 1940 voor het Marktwezen een verliespost van ƒ 394,97 (914,86 minus 519,89). Dit document is gedateerd op 29 april 1940, slechts elf dagen voor de Duitse inval in Nederland op 10 mei 1940. Hoewel Nederland op dat moment nog neutraal was en niet in actieve oorlog verkeerde, was het land al sinds augustus 1939 in staat van mobilisatie.

De genoemde "oorlogstoestand" verwijst naar deze mobilisatieperiode en de economische ontregeling die de oorlog in de omringende landen teweegbracht. De "Wethouder voor de Levensmiddelen" speelde een cruciale rol in de voorbereiding op schaarste en distributie. Het Marktwezen (beheerder van o.a. de Centrale Markthallen aan de Jan van Galenstraat) was de spil in de voedselvoorziening van de stad. Uit dit overzicht blijkt hoe de administratie van de stad Amsterdam tot in de kleinste details probeerde de grip op de financiën te houden terwijl de dreiging van een werkelijke invasie met de dag groter werd.