Ambtelijke brief/memorandum. 5 november 1940. De Directeur (van de Centrale Markt, mogelijk dhr. Müller gezien de handgeschreven aantekening rechtsboven). [Handgeschreven rechtsboven:]
hr Müller

[Getypt:]
VP/HG.

10/9/9 M.
1

5 November 1940.

[In de linkermarge:]
Gebruik van onverhuurde
pakhuisafdeelingen en
andere ruimten op de
Centrale Markt door
derden.

[Adres:]
den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r .

[Inhoud:]
Onder terugzending van het met Uw kantbrief d.d. 31 October jl. om advies ontvangen stuk no. 986 L.M.1940 heb ik de eer U te berichten, dat in het jaar 1939 drie kantoorlokalen in de hal op de Centrale Markt (de no.’s H 97, 98 en 101), benevens een pakhuisafdeeling op die markt (no. H 5), gedurende eenigen tijd zijn gebruikt door Genietroepen van het Nederlandsche leger. Terzake werd een vergoeding van ƒ 1161,62 ontvangen. Voorts diene, dat, krachtens besluit van Burgemeester en Wethouders d.d. 14 Juni 1935 (No. 714 L.M. 1935) het kantoorlokaal no. H 89 in de hal op de Centrale Markt gratis in gebruik is gegeven als cantine voor de aardappellossers, die op de markt werkzaam zijn.

[In de linkermarge bij de volgende alinea:]
/in 1939

In verband met de bijzondere tijdsomstandigheden zijn voorts eenige ruimten gratis in gebruik gegeven aan: de Vrijwillige Burgerwacht, de Politie, den Luchtbeschermingsdienst en de Universiteitsbibliotheek.

Ik heb de eer U beleefd in overweging te geven Uw Ambtgenoot voor de Financiën van het vorenstaande mededeeling te doen.

De Directeur, In deze brief rapporteert de directeur van de Centrale Markt aan de wethouder over het (kosteloze) gebruik van marktgebouwen door externe instanties. De kernpunten zijn:

1. Militair gebruik (1939): Voorafgaand aan de Duitse inval hebben Nederlandse Genietroepen ruimten gehuurd voor een bedrag van ruim 1100 gulden.
2. Sociale voorziening (sinds 1935): Een kantoorruimte dient als kantine voor aardappellossers, een besluit dat al voor de oorlog was genomen.
3. Crisis- en oorlogsgebruik: Vanwege de "bijzondere tijdsomstandigheden" (een eufemisme voor de staat van oorlog en bezetting) zijn diverse ruimtes gratis afgestaan aan civiele en semi-militaire diensten zoals de Burgerwacht en de Luchtbeschermingsdienst (LBD). Opvallend is ook het gebruik door de Universiteitsbibliotheek, wat vaak duidde op de veilige opslag van kwetsbare boeken collecties tijdens de oorlog.
4. Financieel overleg: De directeur adviseert de wethouder om de wethouder van Financiën te informeren, waarschijnlijk omdat de gederfde huurinkomsten invloed hebben op de begroting. Het document dateert van november 1940, zes maanden na de Nederlandse capitulatie. De "Centrale Markt" verwijst naar de Centrale Markthallen aan de Jan van Galenstraat in Amsterdam. Tijdens de vroege bezettingsjaren werden veel grote publieke ruimten gevorderd of herbestemd voor de verdediging van de stad (Luchtbescherming) en het handhaven van de orde.

De term "bijzondere tijdsomstandigheden" werd in ambtelijke correspondentie veelvuldig gebruikt om de complexe situatie van de bezetting aan te duiden zonder direct politiek stelling te nemen. De aanwezigheid van de Universiteitsbibliotheek op de markt suggereert dat de kelders of pakhuizen van de markt werden gezien als relatief veilige locaties tegen bombardementen voor cultureel erfgoed.