Officiële circulaire/brief van het Gemeentebestuur van Amsterdam. 23 mei 1940. Burgemeester en Wethouders van Amsterdam. № 10/26/1 M. 1940 GEMEENTE AMSTERDAM

No. 690/21.7 Fin. ’40.
Amsterdam, 23 Mei 1940.

490 Km. 1940

Bij Koninklijk Besluit van 10 Mei 1940, Staatsblad No. 483, is overgegaan tot het instellen van een bankenmoratorium, waarvan de strekking is, het onnoodig opvragen van banksaldi in het algemeen belang zooveel mogelijk tegen te gaan en te beperken. Behalve de gewone bankinstellingen vallen ook instellingen als b.v. het Gemeente Girokantoor onder het moratoriumbesluit. Het is ons gebleken, dat de omstandigheid, dat bij het moratoriumbesluit de vrije beschikking in contanten over saldi aan beperkingen is onderworpen bij ambtenaren en werklieden, die gewoon waren hun salaris geheel of ten deele op hun rekening bij het Gemeente Girokantoor te laten overschrijven, de neiging heeft doen ontstaan om het salaris in den vervolge uitsluitend in contanten op te nemen. Voor deze wijze van handelen is echter geen enkele gegronde reden aanwezig. Zij, die tot dusver een deel van hun salaris lieten overschrijven ter betaling van huren, belastingen, verzekeringspremies, etc. behooren dit in het algemeen belang te blijven doen. Voor het doen van overschrijvingen is geen enkele beperking opgelegd en bovendien is met ingang van 21 Mei 1940 toegestaan per maand 6% van het tegoed per 10 Mei 1940 of minstens f.100.- per 7 dagen in contanten op te nemen.

Ten einde een normale functionneering van het Giroverkeer te handhaven en het baargeldverkeer tot het noodzakelijke te beperken, waardoor gewichtige, algemene belangen worden gediend, zooals trouwens met de instelling van het bankenmoratorium wordt beoogd, verzoeken wij U er bij het onder U ressorteerende personeel op aan te dringen op dezelfde wijze als voorheen over het salaris te beschikken en het gireeren van betalingen zooveel mogelijk aan te moedigen.

EL

K.M. 83

Burgemeester en Wethouders van Amsterdam,
[handtekening]
de Secretaris,
[handtekening]

Aan Heeren Hoofden van diensten,
bedrijven en administratiën. * Kernboodschap: De gemeente roept haar personeel op om niet massaal over te stappen op contante loonuitbetaling. Men wil dat ambtenaren hun salaris via het Gemeente Girokantoor blijven ontvangen en gebruiken voor girale betalingen (huur, belasting, etc.).
* Argumentatie: Het bestuur benadrukt dat hoewel contante opnames beperkt zijn door het landelijke bankenmoratorium, het girale verkeer (overschrijvingen) volledig ongehinderd doorgaat. Daarnaast wordt gewezen op de versoepeling dat men wekelijks minimaal 100 gulden in contanten mag opnemen.
* Bestuurlijke toon: De brief is dringend ("aan te dringen", "aan te moedigen") en appelleert aan het "algemeen belang" om de economische stabiliteit en de werking van het girosysteem te waarborgen in een tijd van crisis.
* Formele kenmerken: De brief bevat de paraaf "EL" en een handgeschreven nummer "K.M. 83". De ondertekening geschiedt namens B&W door de secretaris en een tweede functionaris (mogelijk de waarnemend burgemeester). * Historisch moment: De brief is gedateerd op 23 mei 1940, slechts dertien dagen na de Duitse inval in Nederland en acht dagen na de capitulatie. Nederland bevond zich in de eerste dagen van de bezetting.
* Financiële paniek: De instelling van het bankenmoratorium op 10 mei (de dag van de inval) was bedoeld om een 'bank run' te voorkomen. Burgers probeerden uit angst hun geld veilig te stellen door het massaal in contanten op te vragen.
* Gemeente Girokantoor: Amsterdam had een eigen girodienst (opgericht in 1918), die losstond van de rijkspostgiro. Voor de stad was het essentieel dat dit systeem bleef functioneren om de eigen kasstromen en de stedelijke economie stabiel te houden.
* Continuïteit van bestuur: Dit document illustreert hoe het civiele apparaat direct na de bezetting probeerde de "normale" gang van zaken te herstellen en de rust onder het overheidspersoneel te bewaren, terwijl de nieuwe realiteit van de bezetting nog maar net was ingezonken.