Doorslag van een getypte zakelijke brief. 15 augustus 1940. De Directeur (vermoedelijk van een Amsterdamse gemeentelijke dienst, gezien het onderwerp). Het Gemeente Energiebedrijf, Amsterdam-West. M/HG.

10/36/1 M.

15 Augustus 1940.

het Gemeente Energiebedrijf,
Tesselschadestraat 1,
Amsterdam-West.
Wijk 21.

Wegens levering van gas over de maanden Mei en
Juni 1940 ten behoeve van het marktkantoor Jonas Daniël
Meijerplein meter nummer 196137 werd door U in rekening
gebracht: 1022 m3.

Aangezien het normale gasverbruik over het ka-
lenderjaar 1939 over dezen meter slechts 1119 m3 heeft
bedragen en over de maanden Maart en April 1940, waarin
evenals in de maanden Mei en Juni 1940 het verbruik van
gas uitsluitend diende ter verwarming van water (en niet
voor kantoorverwarming), een verbruik van 80 m3 werd
genoteerd, moet een verbruik van 1022 m3 in twee zomer-
maanden als abnormaal hoog worden aangemerkt.

Beleefd verzoek ik U te doen onderzoeken, of
bij het opstellen van de bovenbedoelde rekening een abuis
is begaan.

De Directeur, * Inhoud: De brief is een formele klacht over een buitensporig hoge gasrekening voor de maanden mei en juni 1940. De schrijver voert een logische bewijsvoering aan: het verbruik in deze twee zomermaanden (1022 m3) is bijna even hoog als het totale jaarverbruik van 1939 (1119 m3). Bovendien was het verbruik in de voorgaande twee maanden (maart en april) slechts 80 m3.
* Toon: De toon is ambtelijk en beleefd ("Beleefd verzoek ik U"), kenmerkend voor correspondentie tussen gemeentelijke instanties in die tijd.
* Argumentatie: De auteur benadrukt dat het gas in die periode enkel voor waterverwarming werd gebruikt en niet voor kantoorverwarming, wat het hoge verbruik technisch onverklaarbaar maakt. Er wordt geconcludeerd dat er sprake moet zijn van een "abuis" (fout) in de rekening of de meting. * Tijdsgeest: De brief is gedateerd op 15 augustus 1940, slechts drie maanden na het begin van de Duitse bezetting van Nederland. Ondanks de ingrijpende politieke veranderingen ging de dagelijkse bureaucratie en administratie van de stad Amsterdam in eerste instantie op de gebruikelijke wijze door.
* Locatie: Het marktkantoor was gevestigd aan het Jonas Daniël Meijerplein. Dit plein lag in het hart van de Joodse buurt van Amsterdam. Hoewel deze brief een puur administratieve kwestie over een nutsrekening betreft, krijgt de locatie in retrospectief een zware lading; het plein zou enkele maanden later, in februari 1941, het toneel worden van de eerste grote razzia's.
* Instelling: Het Gemeente Energiebedrijf (GEB) was destijds de centrale leverancier voor gas en elektriciteit in de stad. De Tesselschadestraat 1 was het bekende hoofdkantoor van dit nutsbedrijf.