Handgeschreven brief (recto). 3 februari 1940. Onbekend (werknemer, destijds 16 jaar oud). Den Weledel. ZeerGel. Heer Dr. van der Laan, Amsterdam. Amsterdam 3 Februari 1940

Den Weledel. ZeerGel. Heer Dr van der Laan
Amsterdam

Nº 11/5/1 M.1940 5/2 [stempel]
in Dir [handgeschreven]

WelEdel. ZeerGel. Heer.

Naar aanleiding van het persoonlijk onderhoud dat ik
Zaterdag l.l. met U mocht hebben dien ik U hierbij
schriftelijk mijn toelichting in.
Ongeveer 8 jaar geleden was ik werkzaam bij
Uw bedrijf t.w: de Gem: Vischvoorz: en naar mijn beste
weten Tot volle tevredenheid van mijn onmiddelijke chefs
en tevens den Heer Stam. Ook het publiek waar ik dagelijks
mee omging heb ik steeds naar behooren bediend. Het laatst
was Ik werkzaam in de vischhal op de Westerstraat.
Op een dag zag ik op de (Westerstras) Nassaukade een
verkeersongeval plaats vinden hetgeen geheel de schuld
was van zekeren Heer de Haas. Deze Heer gedroeg zich
toen tamelijk brutaal tegenover een bejaarde man. Hierbij
beging ik de fout mij te mengen in dit geval. Ik was
echter deze zaak alweer vergeten toen U mij den zelfden
dag opbelde en om toelichting vroeg. Daar ik meende dat
U dit geval gezien had was ik bang iets gedaan te hebben
wat ik niet had mogen doen en trachtte mij er met een
leugentje af te maken. Dit bleek het echter slechter voor
mij te maken gezien de betreffende Heer de Haas zich
op Uw kantoor bevond. Ik als 16 jarige vond het verschriklijk
dat iemand mij op deze wijze wilde straffen en wond mij
daar erg over op hetgeen mijn geval steeds slechter maakte. * Inhoud: De schrijver van de brief probeert een incident recht te zetten dat acht jaar eerder heeft plaatsgevonden (circa 1932). De aanleiding is een recent gesprek met Dr. van der Laan op de zaterdag voorafgaand aan 3 februari 1940.
* Het incident: De schrijver werkte destijds bij de Gemeentelijke Visvoorziening in de vishal aan de Westerstraat. Hij was getuige van een verkeersongeluk op de Nassaukade, veroorzaakt door een zekere Heer de Haas, die zich onbeschoft gedroeg tegen een oudere man. De schrijver (toen 16 jaar) mengde zich in de ruzie.
* De escalatie: Wanneer zijn superieur (Dr. van der Laan) hem later die dag opbelde voor opheldering, raakte de jongen in paniek en loog hij over de situatie. Hij wist echter niet dat de heer De Haas op dat moment bij Dr. van der Laan op kantoor zat, waardoor de leugen direct uitkwam.
* Doel: De schrijver probeert zijn toenmalige gedrag te verklaren vanuit zijn jeugdige onbezonnenheid en emotionele reactie op de situatie, vermoedelijk in de hoop op rehabilitatie of een nieuwe kans bij de dienst. * Tijdsbeeld: De brief is geschreven in februari 1940, slechts enkele maanden voor de Duitse inval in Nederland. De toon is uiterst formeel, wat blijkt uit de aanhef en de gebruikte titels.
* Instelling: De "Gem: Vischvoorz:" verwijst naar de Gemeentelijke Visvoorziening van Amsterdam. De vishal in de Westerstraat (Jordaan) was een bekend punt in de stad.
* Sociale context: Het document illustreert de strikte hiërarchie op de werkvloer in de jaren '30 en '40. Een fout die acht jaar eerder begaan is door een 16-jarige weegt blijkbaar nog steeds zwaar genoeg om in 1940 schriftelijk te moeten worden toegelicht aan een hooggeplaatste functionaris. De economische onzekerheid van de jaren '30 kan hebben bijgedragen aan de angst van de jongen om zijn baan te verliezen na het incident.