Ambtelijke rapportage / interne correspondentie 25 januari 1940 Waarschijnlijk een marktopzichter of controleur (getekend: Veenhoff) No 33/16/1 m 1940 25/1

Den Heer Inspecteur
th. Marktwezen
alhier

Wat deze anonieme klacht betreft diene
het volgende. Haarman en ook zijn vrouw
bezetten op maandag ieder een stal,
dit is al sinds 5 jaar.
Dat hun dochtertje speciaal op maan-
dag van school zou thuisgehouden worden
lijkt mij onwaarschijnlijk.
Haarman en zijn vrouw bezetten de ge-
heelen maandag op de markt, en eten
ook hun brood achter de stal op.
Dat hun dochtertje tusschen schooltijd
naar haar vader en moeder gaat lijkt mij
heel gewoon.
Dat een kind van 13 jaar meer verstand
van de handel zou hebben dan haar
vader is onzin. Daar Haarman al 5
jaar zwaar werk is, lijkt mij het z.g.n.
verzuim wel wat lang duren.

25-1-1940.
[Handtekening: Veenhoff] * Inhoud: Het document is een schriftelijke weerlegging van een anonieme klacht tegen de familie Haarman, die een marktstal drijft. De klager suggereerde vermoedelijk dat hun 13-jarige dochter op maandagen van school werd gehouden (schoolverzuim) om te helpen bij de handel.
* Argumentatie van de opsteller:
1. Continuïteit: De ouders werken al vijf jaar op deze wijze (beiden een eigen stal op maandag).
2. Logica: Omdat de ouders de hele dag op de markt zijn en daar zelfs eten, is het natuurlijk dat het kind hen in de pauzes of na schooltijd opzoekt.
3. Expertise: De bewering dat een kind van 13 bekwamer zou zijn in de handel dan de vader wordt als "onzin" afgedaan.
4. Scepsis over de klacht: De schrijver trekt de geloofwaardigheid van de klacht over het "zogenaamde verzuim" in twijfel, mede omdat de situatie al vijf jaar ongewijzigd is.
* Toon: De toon is zakelijk maar verdedigend ten opzichte van de beklaagden. Er spreekt een zekere irritatie uit over de "anonieme klacht", wat in die tijd vaak werd gezien als uiting van jaloezie tussen marktkooplieden. Dit schrijven dateert van januari 1940, de periode van de 'Mobilisatie' vlak voor de Duitse inval in Nederland. In deze tijd was de sociale controle groot en was de Inspectie van het Marktwezen een belangrijk orgaan voor de regulering van de handel en de openbare orde op de markt.

De focus op een 13-jarig kind heeft te maken met de Leerplichtwet (die toen gold tot 13 of 14 jaar). Het inzetten van kinderen als werkkracht in familiebedrijven was een punt van aandacht voor de autoriteiten. Dit document illustreert hoe lokale ambtenaren vaak optraden als bemiddelaar of beoordelaar bij burenruzies of valse beschuldigingen die via anonieme brieven bij de inspectie binnenkwamen.