21 mei 1940 DIRECTIE MARKTWEZEN
AMSTERDAM

Vervolg No. 2 van brief dd. 21 Mei 1940
No. M. aan den Heer Wethouder voor de
te Levensmiddelen, alhier.

Ik neem aan, dat door technische diensten van de Gemeente reeds wordt onderzocht, in hoeverre het mogelijk is de bestaande benzine-auto's zoodanig in te richten, dat zij door andere brandstof (hout, houtskool en dergelijke) kunnen worden voortbewogen.

Ten slotte diene, dat bij de hier voorloopig aan- geduide [doorgestreept: regeling] [handgeschreven: wijze van] vervoer ongetwijfeld [handgeschreven: heel] meer arbeids- krachten noodig zijn, dan in normale omstandigheden het geval is. Het lijkt daarom gewenscht, dat werkloozen worden ingeschakeld, teneinde, zoowel den tuinders, als den winke- liers, bij het vervoer der producten behulpzaam te zijn. Deze inschakeling van werkloozen behoort, naar mijn meening, georganiseerd te geschieden, bij voorbeeld door een soort markt-arbeidersreserve in het leven te roepen. [Doorgestreept: Ik geef U beleefd in overweging ten aanzien van dit laatste punt met spoed het advies te vragen van Uw Ambtgenoot voor den maat- schappelijke steun.]

[Sierlijk doorgehaalde tekst/handtekening]

De Directeur,
P.

Model A.Z. 15-2000-3-'38-1403 * Onderwerp: Dit document betreft de logistieke uitdagingen van de voedselvoorziening in Amsterdam direct na de capitulatie van Nederland.
* Brandstoftekort: De directeur anticipeert op een brandstoftekort door te suggereren om vrachtwagens om te bouwen naar houtgasgeneratoren (het rijden op hout of houtskool). Dit werd gedurende de oorlogsjaren een veelgebruikte oplossing.
* Arbeidsinzet: Er wordt voorgesteld om werklozen in te zetten in een 'markt-arbeidersreserve'. Dit diende twee doelen: het ondersteunen van de distributieketen (tuinders en winkeliers) en het aan het werk helpen van de grote groep werklozen in die tijd.
* Wijzigingen: Opvallend is dat de laatste passage, waarin geadviseerd wordt om de wethouder van Maatschappelijke Steun te consulteren, volledig is doorgestreept. Dit duidt mogelijk op een verandering in de besluitvorming of een wens om de uitvoering directer binnen de eigen dienst te houden. Ook de handgeschreven correcties ("wijze van" in plaats van "regeling") wijzen op een zorgvuldige formulering van het beleid. De brief is gedateerd op 21 mei 1940, slechts een week na het bombardement op Rotterdam en de daaropvolgende Nederlandse capitulatie (15 mei 1940). Het document weerspiegelt de acute noodzaak voor de Amsterdamse overheid om de voedselvoorziening veilig te stellen in een tijd van onzekerheid en beginnende schaarste. Het Marktwezen speelde hierin een cruciale rol. De genoemde 'houtgasgeneratoren' werden in de jaren die volgden een iconisch beeld van de bezettingstijd, omdat benzine vrijwel uitsluitend voor de Duitse Wehrmacht gereserveerd was.