Typoscript (doorslag van een brief of memorandum, pagina 2). 21 mei 1940. De Directeur (vermoedelijk van de Marktwezen of een logistieke afdeling). 2 21 Mei x40
37/28/2 den Heer Wethouder voor de
Alhier. Levensmiddelen,

worden geladen.
Ik neem aan, dat door technische diensten van de Gemeente reeds wordt onderzocht, in hoeverre het mogelijk is de bestaande benzine-auto's zoodanig in te richten, dat zij door andere brandstof (hout, houtskool en dergelijke) kunnen worden voortbewogen.

    Ten slotte diene, dat bij de hier voorloopig aangeduide wijze van vervoer ongetwijfeld veel meer arbeidskrachten noodig zijn, dan in normale omstandigheden het geval is. Het lijkt daarom gewenscht, dat werkloozen worden ingeschakeld, teneinde, zoowel den tuinders, als den winkeliers, bij het vervoer der producten behulpzaam te zijn. Deze inschakeling van werkloozen behoort, naar mijn meening, georganiseerd te geschieden, bij voorbeeld door een soort marktarbeidersreserve in het leven te roepen.

                                        De Directeur, Dit document is een ambtelijk schrijven dat dateert van slechts één week na de Nederlandse capitulatie in mei 1940. Het behandelt de acute logistieke problemen die ontstonden aan het begin van de Duitse bezetting.

De kernpunten in de tekst zijn:
1. Brandstofschaarste: Er wordt gesuggereerd om benzineauto's om te bouwen voor alternatieve brandstoffen zoals hout of houtskool (de zogenaamde houtgasgeneratoren). Dit was een direct gevolg van de vordering van brandstofvoorraden door de bezetter en de blokkades.
2. Arbeidsintensiviteit: De directeur stelt vast dat alternatieve transportmethoden (mogelijk meer handwerk of paard-en-wagen, hoewel niet expliciet genoemd voorbij de motoraanpassing) meer mankracht vereisen.
3. Werkloosheidsbestrijding: Er wordt voorgesteld om werklozen in te zetten voor het transport van levensmiddelen van tuinders naar winkeliers. Het concept "marktarbeidersreserve" wordt geïntroduceerd als een gestructureerde oplossing voor zowel de voedseldistributie als de werkloosheid. De datum 21 mei 1940 is cruciaal. Nederland was net bezet en de normale economie lag deels stil. De distributie van levensmiddelen was een van de meest urgente taken van het gemeentebestuur om honger en chaos te voorkomen.

De suggestie om auto's om te bouwen naar houtgas (generatoren) was profetisch; gedurende de rest van de oorlogsjaren zou dit het straatbeeld bepalen omdat benzine uitsluitend voor de Wehrmacht en essentiële diensten beschikbaar bleef. De "Wethouder voor de Levensmiddelen" was een sleutelfiguur in de lokale crisisbeheersing tijdens de eerste oorlogsmaanden. De toon van de brief is pragmatisch en gericht op improvisatie binnen een instortend logistiek systeem. Marktwezen Wehrmacht