Ambtelijk rapport/proces-verbaal. 28 maart 1940. De Controleur (handtekening lijkt op 'Jong'). rapport Nº 37/50/1 M. 1940 2/4

Den Heer Bedrijfschef der C.M.
Alhier.

Hedenmorgen ± 10.15. deelde de grossier de Wild, Hal 3 mij mede, dat hij regelmatig lege kisten van zijn plaats vermist. Ook vanmorgen miste hij 3 kisten van de veiling "Septer" te Tiel.

Toen hij vanmorgen, na markttijd een poosje weg was geweest, deelde de grossier Walz (Hal 2) hem mede, dat hij (Walz) 3 kisten van "Septer" had omgeruild voor 3 kisten van de veiling te Kesteren. Van deze ruiling had Walz de grossier Verseveld (Hal 4) getuige doen zijn. Dhr. Verseveld bevestigde mij dit.

Dhr. de Wild constateerde, dat de 3 "Septersche" kisten dezelfde waren, die hij oorspronkelijk vermiste.

Desgevraagd kon dhr. Walz mij niet verklaren van wie hij deze kisten in ontvangst had genomen en wanneer hij precies deze in zijn bezit gekregen had. Dhr. de Wild had gisteren 27/3 de kisten van een merkteeken voorzien. Hij verzoekt een nader onderzoek van "Marktwezen". Hangende dit onderzoek heb ik de 3 Septersche kisten in beslag genomen en op Kamer 117 gedeponeerd.

De Controleur
[handtekening]

A’dam - 28/3 - 1940. Dit document is een rapport van een controleur op de Centrale Markt in Amsterdam betreffende een vermoedelijke diefstal of onrechtmatige toe-eigening van veilingkisten.

De kern van de zaak is een conflict tussen twee grossiers:
1. Dhr. De Wild (Hal 3): Rapporteert stelselmatige vermissing van lege kisten en mist specifiek drie kisten van veiling "Septer" uit Tiel. Hij had deze preventief gemerkt op 27 maart.
2. Dhr. Walz (Hal 2): Beweert dat hij drie "Septer"-kisten heeft geruild voor drie "Kesteren"-kisten, met Dhr. Verseveld (Hal 4) als getuige. Hij kan echter niet verklaren hoe hij aan de "Septer"-kisten kwam.

Omdat De Wild de kisten herkent aan zijn eigen merktekens, is er een sterk vermoeden van onregelmatigheden. De controleur heeft de kisten geconfisqueerd en overgedragen aan de afdeling "Marktwezen" voor verder onderzoek. Het taalgebruik is zakelijk en procedureel ("in beslag genomen", "gedeponeerd"). Het document dateert van 28 maart 1940, slechts anderhalve maand voor de Duitse inval in Nederland. De locatie is de Centrale Markthallen aan de Jan van Galenstraat in Amsterdam, destijds het logistieke hart van de voedselvoorziening in de stad.

In die tijd waren houten veilingkisten (fust) waardevol eigendom. Het was gebruikelijk dat deze kisten rouleerden tussen veilingen, grossiers en winkeliers tegen statiegeld of in ruilsystemen. Vanwege de waarde en de schaarste kwam "fust-zwendel" of diefstal van lege kisten regelmatig voor. Grossiers merkten hun kisten vaak met eigen brandmerken of verftekens om hun eigendom te kunnen bewijzen, zoals Dhr. De Wild in dit rapport deed. Dit rapport illustreert de interne ordehandhaving en de administratieve afhandeling van dergelijke kleine criminaliteit binnen de marktorganisatie vlak voor het uitbreken van de oorlog. C.M. Marktwezen