Ambtsbericht of adviesnota (Pagina 2) 15 april 1940 2                                15 April                 1940
37/59/1               den Heer Wethouder voor de
Alhier.               Levensmiddelen,

namelijk gewassen van tuin- of akkerbouw, voor welker verhandeling de markt bestemd is, niet buiten die markt zullen betrekken, dan is dit een mijns inziens geoorloofde voorwaarde, die de Gemeente in het belang van haar markt mag stellen en die de aspirant-kooper kan aanvaarden of weigeren. Wordt de juistheid van dit principe aanvaard, dan volgt daaruit, dat de verordening of het reglement, waarbij de bedoelde voorwaarde wordt geregeld, ook de sanctie kan bepalen, die op overtreding dier voorwaarde wordt gesteld en wel: ontneming van het recht van toegang tot de markt. Ik meen, dat het niet noodig is, de onderhavige regeling in een verordening te vervatten, doch zij kan in het Reglement op de Centrale Markt worden opgenomen, als een "voorwaarde voor het verkrijgen van toegang tot het marktterrein", bedoeld in artikel 12 sub b van de Verordening op den dienst van het Marktwezen.

De redactie der vereischte aanvullingen van het Reglement op de Centrale Markt zou kunnen luiden als volgt:
          Aan artikel 5 worden toegevoegd een nieuw eerste, tweede en derde lid, luidende:
          "Als koopers van aardappelen, groente en/of fruit worden onverminderd het terzake elders in dit Reglement bepaalde, tot de Centrale Markt alleen toegelaten personen, die de voorwaarde aanvaarden, dat zij de bovengenoemde producten uitsluitend zullen betrekken op de Centrale Markt.
          De in het vorige lid bedoelde voorwaarde wordt vermeld op het in artikel 7 lid 1 bedoelde formulier.
          In bijzondere gevallen te zijner beoordeeling kan de Directeur van het Marktwezen, voor een door hem te bepalen tijdsduur geheele of gedeeltelijke ontheffing van de in het eerste lid bedoelde voorwaarde verleenen".

De sanctie op deze bepalingen staat reeds in artikel 35 van het Reglement; de daar vermelde straf van ontneming van het recht van toegang tot de markt geldt onder andere voor "degene, die de bepalingen van afdeeling I van dit Reglement overtreedt". * Juridische strekking: De kern van het document is het voorstel om kopers op de Centrale Markt te verplichten hun producten (aardappelen, groente en fruit) uitsluitend via deze markt te betrekken. Dit wordt gepresenteerd als een "geoorloofde voorwaarde" die de gemeente mag stellen ter bescherming van het marktbelang.
* Handhaving: Er wordt expliciet verwezen naar de sanctie: wie zich niet aan de inkoopvoorwaarde houdt, kan de toegang tot de markt worden ontzegd. Dit is gebaseerd op een bestaand artikel (art. 35) in het reglement.
* Bestuurlijke weg: De schrijver adviseert om dit niet via een nieuwe verordening te regelen, maar via een aanpassing van het bestaande 'Reglement op de Centrale Markt' (toevoeging aan artikel 5). Dit is procedureel eenvoudiger.
* Uitzonderingsclausule: Het voorstel bevat een flexibiliteitsbepaling: de Directeur van het Marktwezen krijgt de bevoegdheid om in bijzondere gevallen ontheffing te verlenen. * Tijdsgewricht: Het document is gedateerd op 15 april 1940, minder dan een maand voor de Duitse inval in Nederland. In deze periode van vooroorlogse mobilisatie en internationale spanningen was de voedselvoorziening en de controle daarop (via de Wethouder voor de Levensmiddelen) een cruciaal beleidsterrein.
* Economisch protectionisme: De maatregel lijkt bedoeld om de positie van de gemeentelijke Centrale Markt te versterken en 'buitenom' handel (directe inkoop bij boeren of andere handelaren) aan banden te leggen. Dit verzekerde de gemeente van marktgelden en gaf meer grip op de distributieketen van primaire levensmiddelen in een tijd van dreigende schaarste.
* Instelling: De "Centrale Markt" verwijst vrijwel zeker naar de Centrale Markthallen in Amsterdam (Jan van Galenstraat), die in 1934 waren geopend als centraal punt voor de groothandel in levensmiddelen.