15 April 1940 (waarschijnlijk, de 'x' lijkt een licht afgedrukte '19' te zijn). 1 15 April 1940
37/59/1 den Heer Wethouder voor de
Alhier. Levensmiddelen,

welke door de "leurders" worden ontdoken. Het euvel van het
"leuren" brengt met name de blijvende vestiging van den
aardappelhandel op de Centrale Markt voortdurend in gevaar.
Terwijl ik dus de suggestie van den heer Gemeente-
Advocaat, om tegen de koopers van den "leurder" een voor-
schrift op te nemen in de Algemeene Politie Verordening ont-
raadde, staat vast, dat ten deze toch maatregelen noodig
zijn. De bepaling, die ik thans voorstel is - evenals die,
welke de heer Gemeente-Advocaat in overweging gaf - tegen
de koopers gericht; zij is echter niet van strafrechtelijken,
doch uitsluitend van administratieven aard. De handelaren,
die van "leurders" koopen, kunnen in den regel de Centrale
Markt niet missen voor het koopen van producten, die bij den
"leurder" niet verkrijgbaar zijn (bijv. fruit, waarmede in
veel mindere mate wordt "geleurd" dan met aardappelen; en
bijvoorbeeld ook de versche tuinders-groente, die uitslui-
tend via de Centrale Markt wordt verhandeld). Ik geef daarom
in overweging om handelaren, van wie blijkt, dat zij waren
buiten de Centrale Markt om kochten, - daargelaten dus of de
koop al dan niet geschiedde met voorafgaande bestelling -
den toegang tot die markt te ontzeggen.
Indien een dergelijk voorschrift toelaatbaar is -
en ik ben, op grond van de hierna te melden overwegingen,
van meening, dat dit inderdaad het geval kan zijn - dan kan,
door eenvoudige contrôle in de stad worden waargenomen,
welke handelaren waren van "leurders" betrekken en wordt
door de mogelijkheid deze handelaren van de Centrale Markt
te weren, de leurhandel ongetwijfeld afdoende bestreden. Het
staat namelijk vast, dat nagenoeg geen handelaar zal ris-
keeren niet meer op de Centrale Markt te mogen komen en dus
zullen de "leurders" hun waren niet meer hier ter stede van
de hand kunnen doen.
De hier voorgestelde regeling is mijns inziens
toelaatbaar op grond van de volgende overwegingen. Indien
een verordening of reglement voorschrijft, dat koopers, die
toegang tot de Centrale Markt verlangen, zich bij hun des-
betreffende aanvrage (schriftelijk) accoord moeten verklaren,
met den van Gemeentewege gestelden eisch, dat zij hun waren * Kernproblematiek: De tekst beschrijft een economisch conflict tussen de gereguleerde handel op de Centrale Markt en de informele "leurhandel" (straathandel), met name in aardappelen. De leurders ontduiken regels, wat de officiële marktpositie van gevestigde aardappelhandelaren ondermijnt.
* Voorgestelde Oplossing: De schrijver adviseert tegen strafrechtelijke vervolging via de Politieverordening (zoals geopperd door de Gemeente-Advocaat). In plaats daarvan stelt hij een administratieve sanctie voor: handelaren die buiten de markt om van leurders kopen, de toegang tot de Centrale Markt ontzeggen.
* Dwangmiddel: De effectiviteit van deze maatregel berust op de afhankelijkheid van handelaren. Omdat leurders vaak alleen aardappelen verkopen, moeten handelaren voor andere producten (zoals fruit en verse groenten) nog steeds naar de Centrale Markt. De angst om daar geweerd te worden, zou hen moeten weerhouden van illegale inkopen bij leurders.
* Toon en Stijl: Het betreft een ambtelijk advies met een formele, juridische toon, typerend voor gemeentelijke correspondentie uit de vroege 20e eeuw. * Historische Context: Gezien de datum (april 1940) bevindt Nederland zich in de laatste weken voor de Duitse inval. Er was destijds al sprake van toenemende distributiemaatregelen en marktregulering om de voedselvoorziening te beheersen.
* Locatie: Hoewel de stad niet expliciet wordt genoemd, verwijst de term "Centrale Markt" in deze context vaak naar de Centrale Markthallen in Amsterdam (tegenwoordig het Food Center Amsterdam), die in 1934 werden geopend om de handel te centraliseren en te controleren.
* Leurhandel: Leuren was een doorn in het oog van de overheid omdat het onttrokken was aan belastingheffing, kwaliteitscontrole en prijsafspraken. Dit document toont de verschuiving in handhavingsstrategie: van het direct aanpakken van de verkoper naar het sanctioneren van de afnemer via uitsluiting van faciliteiten.