Handgeschreven rapport/dienstbrief. 21 maart 1940. A.W. Rijvorst (inspecteur of controleur). 21 Maart 1940

Aan den Heer Inspecteur
v/h Marktwezen.

Van de op de lijsten voorkomende 112 Adressen van vischverkoop-
bedrijven in Amsterdam, bleek bij controle op 19-20 en 21 Maart 1940,
het volgende.

33.. Winkels of hallen, verkochten naast versche visch (Als hoofdzaak)
gebakken en gerookte visch.
31.. Winkels of hallen, verkochten alleen versche visch, waarbij
enkele ook wat gerookte visch verkochten.
Onder deze 31 winkels waren 2 vischkelders waar visch verkocht werd.

20 Winkels verkochten geen versche visch, maar wel gebakken en gerookte
visch alsmede haring en zuurwaren en comestibles. Onder deze
20 winkels waren er 2 die alleen stokvisch, zoutevisch en levertraan
verkochten en 1 winkel verkocht alleen gerookte paling.

13 Adressen bleken niet meer te bestaan, of waren geen vischwinkels.

11 Adressen waren grossiers aan de vischhal De Ruyterkade.

4 Adressen bleken dichte loodsen te zijn, waar niet
geconstateerd kon worden of er nog visch verkocht werd.

A.W. Rijvorst Dit document is een feitelijk inspectieverslag over de staat van de vishandel in Amsterdam, kort voor de Duitse inval in mei 1940. De controleur heeft een lijst van 112 adressen nagelopen om te verifiëren wat voor soort handel daar daadwerkelijk plaatsvond.

De resultaten laten een divers beeld zien van de toenmalige detailhandel:
* De meerderheid (64 adressen) verkocht verse vis, vaak gecombineerd met bewerkte vis (gebakken/gerookt).
* Een aanzienlijk deel (20 adressen) richtte zich uitsluitend op bewerkte producten, zuurwaren of specifieke zaken zoals stokvis en levertraan.
* Er is sprake van "vischkelders", een destijds bekend fenomeen in de Amsterdamse binnenstad.
* De administratieve lijst bleek niet geheel actueel: circa 11,6% (13 adressen) van de genoteerde zaken bestond niet meer als viswinkel.
* De optelling van de categorieën (33+31+20+13+11+4) komt exact uit op het totaal van 112 adressen. Het "Marktwezen" was de gemeentelijke instantie die toezicht hield op de handel op markten en in winkels, met name wat betreft vergunningen en volksgezondheid. In 1940, terwijl de Tweede Wereldoorlog in Europa al woedde maar Nederland nog neutraal was, was een strakke controle op de voedselvoorziening en distributiekanalen van groot belang voor de overheid.

De vermelding van de De Ruyterkade is historisch relevant; hier bevond zich de centrale visafslag en de vismarkt van Amsterdam, waar de "grossiers" (groothandels) gevestigd waren. De term "comestibles" duidt op fijnere eetwaren of delicatessen, wat aangeeft dat sommige viswinkels een breder assortiment voerden dan alleen vis.