Officiële ambtelijke brief / circulaire. 22 juli 1940. Gemeentebestuur van Amsterdam, Gemeentelijk Materialen Bureau. GEMEENTEBESTUUR VAN AMSTERDAM

GEMEENTELIJK MATERIALEN BUREAU

AMSTERDAM (C.), 22 Juli 1940
SINT AGNIETENSTRAAT 4, TEL. 43130, TOESTELLEN 483, 568, 569.

AAN den Heer Directeur van het Marktwezen,
Jan v. Galenstraat 14,
Amsterdam.

No. 10/26 G.M.B.
[Stempel: № 48/25/3 M. 1940 23/7]

Hierbij doe ik U toekomen een opgave-formulier in duplo voor Grootverbruikers van vaste brandstoffen (240 ton of meer per jaar) voor de maand Augustus 1940, met het verzoek de beide exemplaren nauwkeurig ingevuld en onderteekend vóór Dinsdag 23 Juli a.s. des namiddags te vier uur aan mijn Bureau in te leveren.

In verband met de omstandigheid, dat het Rijks-kolenbureau nog herhaaldelijk formulieren bereiken, waarin de soorten onvolledig zijn vermeld, vestig ik er nogmaals de aandacht op, dat het ter voorkoming van vertraging in de toewijzing van brandstoffen noodzakelijk is, bij de invulling der opgaven de nodige nauwkeurigheid te betrachten. Met de aanduiding steenkolen, nootjes, cokes of briketten, zondermeer, kan niet worden volstaan, doch dient in kolom 2, achter de in kolom 1 reeds gedrukte soorten, tevens de juiste afmeting als b.v. stukkolen, nootjes 1, 2, 3, 4, of 5, fijnkolen enz. te worden vermeld. Bij cokes is aan te geven: gascokes, gietcokes, grove cokes, cokes I, II, III, IV of wel cokesgruis; briketten zijn nader aan te duiden met steenkool- of bruinkoolbriketten.

Voor zoover de beschikbare hoeveelheden en de bestaande aanvoermogelijkheden zulks toelaten, wordt er naar gestreefd, aan wenschen ten aanzien van bepaalde soorten zooveel mogelijk te voldoen. Zoo noodig zullen echter ook andere soorten moeten worden toegewezen.

Het Hoofd van het
Gemeentelijk Materialen Bureau
[Handtekening]

[Linksonder:] 1000-11-'39 Deze brief is een voorbeeld van de strakke administratieve controle op brandstoffen kort na het begin van de Tweede Wereldoorlog. Het Gemeentelijk Materialen Bureau fungeert hier als tussenpersoon tussen de gemeentelijke instellingen (zoals het Marktwezen) en het landelijke Rijks-kolenbureau.

Kernpunten uit de tekst:
* Strikte deadlines: Het formulier wordt op 22 juli verzonden en moet de volgende dag om 16:00 uur alweer ingeleverd zijn. Dit duidt op een zeer korte planningscyclus en een gevoel van urgentie.
* Nauwkeurigheid: Er wordt specifiek geëist dat men niet volstaat met algemene termen, maar gedetailleerde kwalificaties geeft (zoals de grootte van de kolen of het type cokes). Dit was nodig voor de centrale planning van de beperkte voorraden.
* Schaarste en rantsoenering: De laatste alinea is een 'disclaimer': men probeert aan de wensen te voldoen, maar behoudt zich het recht voor om andere (waarschijnlijk minder kwalitatieve) soorten brandstof toe te wijzen als de voorraad dat vereist. De brief is gedateerd op 22 juli 1940, slechts twee maanden na de Nederlandse capitulatie. Hoewel het dagelijks leven voor velen nog enigszins normaal leek, was de economie al volledig omgeschakeld naar een staat van schaarste en distributie.

Het Rijks-kolenbureau was opgericht om de distributie van kolen – de belangrijkste energiebron van die tijd – landelijk te regelen. Omdat de import uit Engeland was weggevallen en de productie in de Limburgse mijnen onder toezicht van de bezetter kwam te staan, werd kolen een schaars goed. De "Grootverbruikers" (zoals industriële complexen of in dit geval het Amsterdamse Marktwezen met zijn grote hallen en abattoir) kregen als eerste te maken met deze strikte rapportageplicht om de toewijzing voor de naderende wintermaanden te regelen.