Archief 745
Inventaris 745-339
Pagina 24
Dossier 10
Jaar 1940
Stadsarchief

Administratieve lijst van openstaande schulden.

Origineel

Administratieve lijst van openstaande schulden. [Stempel linksboven:]
Nº 85/60/M. 1940 19/11

[Koptekst:]
Schulden kramenverhuur
per 16 November 1940.

[Lijst met namen, adressen en bedragen:]
M. Schelvis. / vorige afrekening
Foeliestraat 34 II / f 1.38 / 1.29

A. Jansen
Lindenstraat 93 . / 3.02 . / 2.50.

A.J. Roger
Lindengracht 256 / 5.85. / 4.60.

S. Schelvis
Waterlooplein 56 / 3.67. / 1.30.

J. Kleijman
Lindengracht 158 II / 33.93. / 22.26.

Brand [onderstreept in rood]
Anjeliersdwarsstraat 7 I / 25.71. / 21.93.

Abram [onderstreept in rood]
Joden Houttuinen 42 a / 4.- . / 2.53.

[Annotatie in rood potlood/inkt:]
Th. de Haer
de schuld is weer vermeerderd!

[Stempels rechtsonder:]
19 NOV. 1940
[Rond paraafstempel]

[Handgeschreven notitie onderaan:]
Opberge - Go
27-11-40
de Haer Het document betreft een overzicht van marktkooplieden in Amsterdam die een betalingsachterstand hadden bij de gemeente voor het huren van kramen. Het is een administratief bewijsstuk van de nauwgezette boekhouding tijdens de vroege bezettingsjaren.

Opvallend is dat de bedragen in de middelste kolom (de actuele schuld) consequent hoger zijn dan die in de rechterkolom (de vorige afrekening), wat duidt op een verslechterende financiële situatie voor deze kleine handelaren. De ambtenaar Th. de Haer merkt dit ook expliciet op met de uitroep: "de schuld is weer vermeerderd!". De rode onderstrepingen bij de namen 'Brand' en 'Abram' suggereren dat deze gevallen speciale aandacht behoefden, mogelijk vanwege de hoogte van de schuld of de identiteit van de schuldenaar. Dit document stamt uit november 1940, zes maanden na het begin van de Duitse bezetting van Nederland. De adressen op de lijst (zoals Waterlooplein en Joden Houttuinen) en de familienamen (Schelvis, Kleijman, Abram) wijzen erop dat een aanzienlijk deel van de genoemde schuldenaren van Joodse afkomst was en woonachtig was in de traditionele Joodse buurt of de Jordaan.

In deze periode begonnen de eerste beperkende maatregelen van de bezetter de Joodse bevolking economisch te raken, hoewel de grootschalige uitsluiting van de markten pas later in 1941 volledig werd doorgevoerd. De toenemende schuldenlast die uit dit document blijkt, is een directe afspiegeling van de groeiende armoede en economische druk op kleine zelfstandigen in Amsterdam aan het begin van de Tweede Wereldoorlog.

Samenvatting

Het document betreft een overzicht van marktkooplieden in Amsterdam die een betalingsachterstand hadden bij de gemeente voor het huren van kramen. Het is een administratief bewijsstuk van de nauwgezette boekhouding tijdens de vroege bezettingsjaren.

Opvallend is dat de bedragen in de middelste kolom (de actuele schuld) consequent hoger zijn dan die in de rechterkolom (de vorige afrekening), wat duidt op een verslechterende financiële situatie voor deze kleine handelaren. De ambtenaar Th. de Haer merkt dit ook expliciet op met de uitroep: "de schuld is weer vermeerderd!". De rode onderstrepingen bij de namen 'Brand' en 'Abram' suggereren dat deze gevallen speciale aandacht behoefden, mogelijk vanwege de hoogte van de schuld of de identiteit van de schuldenaar.

Historische Context

Dit document stamt uit november 1940, zes maanden na het begin van de Duitse bezetting van Nederland. De adressen op de lijst (zoals Waterlooplein en Joden Houttuinen) en de familienamen (Schelvis, Kleijman, Abram) wijzen erop dat een aanzienlijk deel van de genoemde schuldenaren van Joodse afkomst was en woonachtig was in de traditionele Joodse buurt of de Jordaan.

In deze periode begonnen de eerste beperkende maatregelen van de bezetter de Joodse bevolking economisch te raken, hoewel de grootschalige uitsluiting van de markten pas later in 1941 volledig werd doorgevoerd. De toenemende schuldenlast die uit dit document blijkt, is een directe afspiegeling van de groeiende armoede en economische druk op kleine zelfstandigen in Amsterdam aan het begin van de Tweede Wereldoorlog.

Locaties

Amsterdam (afgeleid uit de straatnamen: Lindengracht Waterlooplein Joden Houttuinen etc.).

Kooplieden in dit dossier 40

A.J. Roger Waterlooplein
A. Jansen Waterlooplein
A. Jansen Uilenburg
A. Jansen Waterlooplein
J. Rogers Uilenburg
D. Dubbeldijk Waterlooplein
A. Costan Waterlooplein
G. Meijers Uilenburg
J. Brand Uilenburg
J. Brand Waterlooplein [dubbele rode onderstreping]
J. Gleysman Waterlooplein **afgedaan** [dubbele rode onderstreping]
J.A.L. Jongbloed Waterlooplein
J. Mayenet Waterlooplein
J.G. Bosbaan Jr. Uilenburg
J.P. Raben Waterlooplein
J. Schilris Waterlooplein
M. Schelvis Waterlooplein
M. Schilris Waterlooplein
Alle 40 kooplieden →