Archief 745
Inventaris 745-339
Pagina 30
Dossier 29
Jaar 1940
Stadsarchief

Administratieve lijst van openstaande schulden.

Origineel

Administratieve lijst van openstaande schulden. [Linksboven, paarse stempel/pen:] Nº 85/63/1
[Midden boven, stempel:] M. 1940 4/12
[Rechtsboven, handgeschreven:] Hemp. [?]

Schulden kramenverhuur
per 30 november 1940.

[Kolomkoppen, handgeschreven:]
[Naam / Adres / Bedrag huidig / Schuld vorige afrekening]

  1. S. Abram - Joden Houttuinen 42ᵃ - f 2.23 - f 0.13
  2. G. Nugent - v.v. Stelsstraat 19 - " 1.75 - " 5.62
  3. J. Brand - v. Anjelierstraat 7ᴵ - " 24.50 - " 20.15
  4. [Doorgehaald] J. Sleysman - Lijnbaansgracht 158ᴵᴵ - " 63.21 - " 48.75
  5. M. Gelder - Waterlooplein 53 - " 4.48 - [In rode cirkel:] tegoed 0.53
  6. M. Schelvis - Jodenstraat 34ᴵᴵ - " 1.44 - " 1.38
  7. A. Jansen - Lindestraat 93 - " 3.92 - " 5.65
  8. G. Melen - St. Anthoniesbreestraat 60 - " 2.46 - " 1.14
  9. A. J. Roger - Lijnbaansgracht 256 - " 3.15 - " 1.59
  10. S. Schelvis - Waterlooplein 56 - " 8.47 - " 6.22
  11. M. Vos - Bonairiestraat 103ᴵᴵ - " 5.42 - " 3.44
  12. P. Visser - h/h Riequert, Wagenaarstraat 84 - " 3.52 - [In rode cirkel:] tegoed 0.83

[Onder de lijst:]
Marktmeester

[Linksonder, diagonaal geschreven:]
opbergen
12-12-'40
de Boer

[Rechtsonder, blauwe stempel:]
-3 DEC. 1940

[Helemaal onderaan, kleine ronde stempel met cijfer 3] Dit document is een overzicht van de afdeling Marktwezen van de gemeente Amsterdam. Het betreft een lijst van marktkooplieden die een achterstand hadden in de betaling van hun kraamhuur per eind november 1940.

De lijst is systematisch opgebouwd met de naam van de pachter, het woonadres (vaak met verdieping aangeduid in Romeinse cijfers, bijv. 7ᴵ), het verschuldigde bedrag van de huidige periode en de schuld uit de vorige afrekening. Opvallend zijn de rode omcirkelingen bij M. Gelder en P. Visser; zij hadden geen schuld maar juist een klein "tegoed". De post van J. Sleysman is horizontaal doorgehaald en rood onderstreept, wat er doorgaans op wijst dat deze schuld inmiddels was voldaan of administratief was afgehandeld.

Het document is na opstelling door de marktmeester op 3 december 1940 binnengekomen bij de centrale administratie en uiteindelijk op 12 december door een beambte genaamd "de Boer" gemarkeerd om op te bergen (gearchiveerd). De datum van dit document, eind 1940, plaatst het in de eerste maanden van de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. Hoewel het een alledaags administratief document lijkt over marktgelden, krijgt het een beladen historische context door de namen en adressen.

Veel van de genoemde adressen (Joden Houttuinen, Waterlooplein, Jodenstraat, St. Anthoniesbreestraat) bevonden zich in het hart van de Amsterdamse Jodenbuurt. Namen als Abram, Gelder en Schelvis wijzen erop dat een aanzienlijk deel van de op de lijst voorkomende marktkooplieden van Joodse afkomst was.

In de periode dat dit document werd opgesteld, begonnen de eerste anti-Joodse maatregelen van de bezetter de Amsterdamse markthandel te beïnvloeden. Slechts enkele weken na de datum op dit document, in januari 1941, zouden Joodse kooplieden worden gedwongen zich te verplaatsen naar speciaal aangewezen "Joodse markten", alvorens later in de oorlog geheel uit het economische leven te worden verbannen. Dit document legt dus een laatste moment van de 'normale' bureaucratie vast voordat de deportaties en de vernietiging van de Joodse gemeenschap in Amsterdam deze levens en hun handel definitief zouden verwoesten.

Samenvatting

Dit document is een overzicht van de afdeling Marktwezen van de gemeente Amsterdam. Het betreft een lijst van marktkooplieden die een achterstand hadden in de betaling van hun kraamhuur per eind november 1940.

De lijst is systematisch opgebouwd met de naam van de pachter, het woonadres (vaak met verdieping aangeduid in Romeinse cijfers, bijv. 7ᴵ), het verschuldigde bedrag van de huidige periode en de schuld uit de vorige afrekening. Opvallend zijn de rode omcirkelingen bij M. Gelder en P. Visser; zij hadden geen schuld maar juist een klein "tegoed". De post van J. Sleysman is horizontaal doorgehaald en rood onderstreept, wat er doorgaans op wijst dat deze schuld inmiddels was voldaan of administratief was afgehandeld.

Het document is na opstelling door de marktmeester op 3 december 1940 binnengekomen bij de centrale administratie en uiteindelijk op 12 december door een beambte genaamd "de Boer" gemarkeerd om op te bergen (gearchiveerd).

Historische Context

De datum van dit document, eind 1940, plaatst het in de eerste maanden van de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. Hoewel het een alledaags administratief document lijkt over marktgelden, krijgt het een beladen historische context door de namen en adressen.

Veel van de genoemde adressen (Joden Houttuinen, Waterlooplein, Jodenstraat, St. Anthoniesbreestraat) bevonden zich in het hart van de Amsterdamse Jodenbuurt. Namen als Abram, Gelder en Schelvis wijzen erop dat een aanzienlijk deel van de op de lijst voorkomende marktkooplieden van Joodse afkomst was.

In de periode dat dit document werd opgesteld, begonnen de eerste anti-Joodse maatregelen van de bezetter de Amsterdamse markthandel te beïnvloeden. Slechts enkele weken na de datum op dit document, in januari 1941, zouden Joodse kooplieden worden gedwongen zich te verplaatsen naar speciaal aangewezen "Joodse markten", alvorens later in de oorlog geheel uit het economische leven te worden verbannen. Dit document legt dus een laatste moment van de 'normale' bureaucratie vast voordat de deportaties en de vernietiging van de Joodse gemeenschap in Amsterdam deze levens en hun handel definitief zouden verwoesten.

Locaties

Amsterdam (afgeleid van straatnamen zoals Waterlooplein en Joden Houttuinen).

Kooplieden in dit dossier 40

A.J. Roger Waterlooplein
A. Jansen Waterlooplein
A. Jansen Uilenburg
A. Jansen Waterlooplein
J. Rogers Uilenburg
D. Dubbeldijk Waterlooplein
A. Costan Waterlooplein
G. Meijers Uilenburg
J. Brand Uilenburg
J. Brand Waterlooplein [dubbele rode onderstreping]
J. Gleysman Waterlooplein **afgedaan** [dubbele rode onderstreping]
J.A.L. Jongbloed Waterlooplein
J. Mayenet Waterlooplein
J.G. Bosbaan Jr. Uilenburg
J.P. Raben Waterlooplein
J. Schilris Waterlooplein
M. Schelvis Waterlooplein
M. Schilris Waterlooplein
Alle 40 kooplieden →