Getypte ambtelijke brief/missive. 12 september 1940. [Handgeschreven rechtsboven:] M. Müller
[Handgeschreven middenboven:] Verzonden w/g

VP/HG.

99/5/2 M.

12 September 1940.

Vaststelling monopolierechten
verschuldigd door N.V. Service
voor tweede kalenderhalfjaar
1940.

den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r .

Blijkens de missive van Burgemeester en Wethouders d.d. 21 November 1939 (No.705 L.M.1938) is aan de N.V. Service, Zaagmolenstraat 15, toegestaan tot nader order een beperkte uitvoering te geven aan de met haar gesloten overeenkomst, behoorende bij het besluit van Burgemeester en Wethouders d.d. 25 Augustus 1939 (No.705 L.M.1938). Blijkens deze overeenkomst betaalt de voornoemde naamlooze vennootschap wegens de exploitatie van een benzine service-station op de Centrale Markt aan grondhuur een bedrag van ƒ 400,- 's jaars, terwijl zij bovendien aan monopolierechten een wisselend bedrag verschuldigd is, dat voor het eerste kalenderhalfjaar van 1940 aanvankelijk ƒ 200,- heeft bedragen, doch dat bij besluit van Burgemeester en Wethouders d.d. 15 Maart 1940 (No.274 L.M.1940) in verband met de plaatsing van een dieselpomp, met ƒ 50,- voor de toen nog resteerende drie maanden van het kalenderhalfjaar is verhoogd.

In bijlage dezes heb ik de eer U te doen toekomen twee door de voornoemde N.V. ingediende kwartaal-balansen per 31 Maart en per 30 Juni 1940, benevens een afschrift van een op 24 Augustus jl. door haar aan mij gerichten brief.

Ingevolge de voorwaarden, vervat in den op 2 October 1939 door de voornoemde N.V. aan Burgemeester en Wethouders gerichten brief, welke voorwaarden als basis voor de beperkte uitvoering van de overeenkomst zijn aanvaard, zal halfjaarlijks, op grond van de verkregen bedrijfsresultaten en met inachtneming van een redelijk loonende exploitatie, door beide partijen, in onderling overleg, worden bepaald of het verschuldigde bedrag aan monopolierechten behoort te worden verhoogd of moet worden verlaagd. De N.V. Service verzoekt thans om voor het tweede kalenderhalfjaar van 1940 de monopolierechten niet te behoeven te betalen, zulks op grond van de tot nu toe verkregen bedrijfsresultaten. Inwilliging van dit verzoek lijkt mij billijk, waarbij ik in aanmerking neem, dat reeds een drastische vermindering van benzine-verbruik is ingetreden, waardoor de toestand van de N.V. Service in het loopende halfjaar zeker niet gunstig kan worden beoordeeld. * Onderwerp: Een verzoek tot vrijstelling van de betaling van "monopolierechten" door N.V. Service voor hun benzinestation op de Centrale Markt.
* Kern van het betoog: De exploitant (N.V. Service) betaalt jaarlijks ƒ 400,- grondhuur en een variabel bedrag aan monopolierechten. Vanwege tegenvallende resultaten en de economische situatie verzoeken zij om kwijtschelding van de variabele rechten voor het tweede deel van 1940.
* Argumentatie: De ambtenaar die de brief schrijft, adviseert de Wethouder om het verzoek in te willigen ("billijk"). De belangrijkste reden is de "drastische vermindering van benzine-verbruik".
* Contextuele details: De Centrale Markt (waarschijnlijk Amsterdam) was een cruciaal logistiek punt. De brief verwijst naar eerdere besluiten uit 1938 en 1939, wat duidt op een langlopende contractuele relatie tussen de gemeente en de N.V. Dit document dateert van september 1940, slechts vier maanden na de Duitse inval in Nederland. De brief weerspiegelt de directe economische gevolgen van de bezetting. De "drastische vermindering van benzine-verbruik" waar de schrijver over spreekt, was het gevolg van de brandstofdistributie en vordering van voertuigen door de bezetter. Benzine werd vrijwel onmiddellijk na de inval schaars en was uitsluitend nog beschikbaar voor essentieel transport.

De brief illustreert hoe de gemeentelijke bureaucratie in de eerste maanden van de bezetting nog volgens de oude procedures (overeenkomsten uit 1938/1939) probeerde te functioneren, maar tegelijkertijd gedwongen werd rekening te houden met de nieuwe realiteit van de oorlogseconomie. De genoemde "Wethouder voor de Levensmiddelen" had in deze periode een cruciale taak in het beheer van de schaarste in de stad.