Dienstmededeling/Circulaire 10 October 1940 Dienst der Publieke Werken, Amsterdam (De Stadsingenieur) Heeren Hoofden van Diensten en Bedryven № 400/10/5 M. 1940 11/10

Dienst der Publieke Werken.
Raadhuis, kamer 198.

S.I.1905/111
Amsterdam, 10 October 1940.

Aan Heeren Hoofden van Diensten en Bedryven.

Het is wenschelyk gebleken, de aan-vragen voor ryvergunningen en voor toe-wyzingen van benzine voor verkeer te land voor alle Gemeentediensten en -be-dryven te centraliseeren. Ook de toe-wyzingen door de Ryksverkeersinspectie zullen voortaan voor de Gemeente cen-traal geschieden.

Ik verzoek U daarom, uiterlyk op Dinsdag 15 dezer Uw aanvragen voor November by my in te zenden.

Te zyner tyd ontvangt U dan van my bericht, betreffende de toewyzing aan Uw Dienst.

Mocht Uwerzyds inmiddels reeds een aanvrage rechtstreeks by een Ryksver-keersinspectie zyn ingediend, dan zal ik daarvan gaarne copie ontvangen.

LE.

De Stadsingenieur, Het document is een officiële mededeling van de Stadsingenieur van Amsterdam aan alle hoofden van gemeentelijke diensten. De kern van de boodschap is de centralisatie van de distributie van benzine en rijvergunningen.

Opvallende kenmerken:
* Taalgebruik: Er wordt gebruikgemaakt van de toen gangbare spelling (bijv. "ryvergunningen", "bedryven", "zyner tyd") waarbij de 'ij' als 'y' wordt geschreven.
* Sturing: De nadruk ligt op efficiëntie en controle ("te centraliseeren"). Er wordt een strikte deadline gesteld (binnen vijf dagen na dagtekening).
* Bureaucratic proces: De Stadsingenieur positioneert zich als het centrale schakelpunt tussen de gemeentelijke diensten en de landelijke Rijksverkeersinspectie. Dit document is gedateerd op 10 oktober 1940, slechts enkele maanden na het begin van de Duitse bezetting van Nederland in de Tweede Wereldoorlog.

De historische context is cruciaal voor het begrip van dit schrijven:
1. Schaarsche: Al direct aan het begin van de bezetting ontstonden tekorten aan brandstof. Benzine ging "op de bon" en het gebruik ervan werd strikt gereguleerd door de bezetter en de Nederlandse overheid om de schaarse voorraden te rantsoeneren.
2. Centralisatie onder bezetting: De Duitse bezetter voerde een beleid van centralisatie en stroomlijning van de Nederlandse overheid ("Gleichschaltung"). Hoewel dit een gemeentelijk document is, weerspiegelt de noodzaak tot centrale registratie de toenemende controle op middelen en mobiliteit.
3. Mobiliteitsbeperking: Het feit dat er specifiek om "ryvergunningen" wordt gevraagd, duidt erop dat niet langer iedereen vrijelijk mocht rijden; alleen voor noodzakelijke diensten werd nog toestemming verleend. Publieke Werken