Bijblad (supplementaire bijlage) bij een officieel dossier. Doorgezonden op 16/10 (vermoedelijk 16 oktober 1940). [Bovenaan links in kader]
BIJBLAD VAN:
M. No. 100/13/1 1940
DOORGEZONDEN: 16/10

[Handgeschreven tekst en diagram]
dienst, bedrijf etc. ———> levering
|
order
|
A D
|
vrij/toewijzing leverancier
——————————————— —————> opdrachten met toewijz.
mat. bureau
|
verzamel verzoek toewijzing
| ^
vrij toewijzing |
——————————————— vrij toewijzing
Rijksbureau

[Onderaan links in druk]
Alg. Zaken Model No. 14
10.000-10-1937-1016 Dit document bevat een concept-stroomschema voor de procedure van goederentoewijzing in oorlogstijd. De kern van de notitie draait om de hiërarchie van aanvraag tot levering:
1. Aanvraag: Een 'dienst' of 'bedrijf' plaatst een order.
2. Controle: De order gaat via een tussenstation (mogelijk 'A D', Afdeling Distributie) naar het 'mat. bureau' (Materialenbureau).
3. Toewijzing: Het verzoek wordt verzameld en ter goedkeuring voorgelegd aan het relevante 'Rijksbureau'.
4. Uitvoering: Pas na een officiële 'vrij/toewijzing' kan de leverancier de opdracht uitvoeren.

De structuur is kenmerkend voor de bureaucratische afhandeling van schaarste, waarbij de vrije markt is vervangen door een systeem van overheidsvergunningen. Het document dateert van oktober 1940, enkele maanden na het begin van de Duitse bezetting van Nederland. In deze periode werden de zogeheten 'Rijksbureaus voor Handel en Nijverheid' opgericht om de distributie van grondstoffen en goederen strikt te reguleren. Bedrijven en overheidsdiensten konden niet langer zelfstandig zaken doen met leveranciers; voor vrijwel elke bestelling was een 'toewijzing' (permit) nodig van het desbetreffende Rijksbureau om te voorkomen dat voorraden ongecontroleerd uitgeput raakten of niet bij de bezetter terechtkwamen. Het formulier "Alg. Zaken Model No. 14" wijst erop dat dit een interne werknotitie is van een ambtenaar, waarschijnlijk werkzaam bij het Ministerie van Algemene Zaken of een gelieerde uitvoeringsinstantie. M. No Rijksbureau