Dienstbrief / Circulaire. 13 december 1940. [Briefhoofd]
CENTRALE DIENST VOOR DE
LEVENSMIDDELENVOORZIENING
Afd. KLEEDING & SCHOEISEL

No. 7830/182/CDL.

AMSTERDAM-W., 13 December 1940
van Reigersbergenstraat 2
Telefoon No. 81531.

[Handgeschreven in linkermarge:]
N.B.: rekening te houden met kleedingbesluit *)

[Adressering:]
Aan Heeren Hoofden van
Diensten en Bedrijven.

[Handgeschreven aantekeningen boven de tekst:]
Spoed
ni. Hr. J[...]
Vischmarkt
Th. Müller
[Paraaf]

[Tekst:]
Met verwijzing naar de circulaire No.7/39 d.d. 14 Nov. 1940 van het Gemeentelijk Materialenbureau, bericht ik U, dat ingevolge de van Hoogerhand getroffen maatregelen het aan textielfabrikanten, grossiers en detaillisten in textielgoederen, thans verboden is, textielgoederen, anders dan na bemiddeling van het Rijksinkoopbureau, aan Overheidsinstanties te leveren.

Ter uitvoering van zijn taak verlangt het Rijksinkoopbureau de invulling van bijgaande formulieren I t/m X.

Ik moge U verzoeken, deze formulieren, welke U in triplo hierbij gelieve aan te treffen, uiterlijk binnen 9 dagen na dagteekening dezes, ingevuld, in triplo, aan mij terug te zenden. Bij de invulling gelieve U rekening te houden met de aanwijzingen, vervat in de bijgevoegde circulaire No. 915 van het Rijksinkoopbureau.

Beleefd verzoek ik U, te willen bevorderen, dat:

de gevraagde gegevens zoo nauwkeurig mogelijk worden vermeld;

wat de scholen betreft, deze niet afzonderlijk een formulier invullen, doch dat voor alle scholen tezamen één formulier wordt opgemaakt, waarin de totale behoeften dezer inrichtingen zijn opgenomen.

Ter toelichting diene, dat vanzelfsprekend in kolom C. en de daaropvolgende kolom van de lijsten I t/m X door mij Uwe bestellingen zullen worden ingevuld, welke door tusschenkomst van onzen Dienst zijn gedaan. Indien, in afwijking van de bestaande bepalingen, door U rechtstreeksche bestellingen mochten zijn gedaan, zullen die door U in kolom C. en de daarop volgende kolom van de lijsten moeten worden vermeld.

Aanvragen tot het aanschaffen van textielgoederen kunnen overigens op geheel dezelfde wijze als tot nu toe gebruikelijk, bij onzen Dienst worden ingezonden. Voor afwikkeling hiervan — voor zoover in de huidige omstandigheden mogelijk — zal door mij worden zorggedragen.

Ten aanzien van de uniformen, zij nog het volgende aangeteekend.

De uniformen kunnen voorloopig op normale wijze bij de Gemeentelijke Inrichting voor Uniformkleeding worden besteld; een speciale toewijzing tot aanschaffing hiervan is niet noodig.

De Gemeentelijke Inrichting voor Uniformkleeding dient voor het aanschaffen der grondstoffen tot het vervaardigen van uniformen op de gebruikelijke wijze hare aanvragen aan onzen Dienst in te zenden; verdere stappen voor toewijzing worden dan door onzen Dienst bij het Rijksinkoopbureau gedaan.

Ik vestig er Uwe aandacht op, dat door niet tijdig of niet accuraat invullen dezer lijsten, de voorziening in de behoeften van textielgoederen van Uwen Dienst, ernstig in gevaar zal worden gebracht.

De Directeur,
[Handtekening]

[Rechtsonder handgeschreven:]
600/6/3 * Onderwerp: De brief betreft de strikte centralisatie van de inkoop en distributie van textielgoederen voor overheidsinstanties in Amsterdam.
* Kernboodschap: Vanwege nieuwe regels van "Hoogerhand" (de bezettingsautoriteiten) mogen textielleveranciers niet meer direct aan de overheid leveren. Alles moet voortaan via het Rijksinkoopbureau verlopen. De ontvangers moeten met spoed (binnen 9 dagen) gedetailleerde inventarislijsten in drievoud (triplo) aanleveren.
* Toon: Formeel-ambtelijk en dwingend. De afsluitende waarschuwing ("ernstig in gevaar zal worden gebracht") onderstreept de ernst van de schaarste en de bureaucratische druk.
* Bijzonderheden: De handgeschreven opmerking "Spoed" en de verwijzing naar het "kleedingbesluit" wijzen op de snelle opeenvolging van beperkende maatregelen in het eerste jaar van de Duitse bezetting. Dit document stamt uit december 1940, ruim een half jaar na het begin van de Duitse bezetting van Nederland. In deze periode begon de schaarste aan grondstoffen nijpend te worden. De bezetter voerde een strak geleide economie in om middelen te rantsoeneren en de productie te controleren (vaak ten behoeve van de Duitse oorlogsmachine).

De Centrale Dienst voor de Levensmiddelenvoorziening speelde een cruciale rol in de logistiek van het dagelijks leven onder deze nieuwe omstandigheden. Het Rijksinkoopbureau fungeerde hierbij als het centrale orgaan dat bepaalde wie wat kreeg. Textiel was een van de eerste goederen die op de bon gingen; het systeem van textielpunten was al in de zomer van 1940 ingevoerd. Deze brief laat zien hoe de gemeentelijke diensten van Amsterdam (zoals scholen en de uniformdienst) werden ingepast in dit gecentraliseerde distributiesysteem. De "Hoogerhand" waarnaar wordt verwezen, is een eufemisme voor de verordeningen van de Rijkscommissaris of de militaire bevelhebber.