Getypte officiële mededeling of circulair (pagina 2 van een meerdelig stuk). Vermoedelijk zomer 1940 (gezien de vermelding van "29 Augustus a.s." en "September 1940"). -2-

streefd moet worden te zoeken naar plakmiddelen zonder rubber. De Directeur van het Rijksbureau voor Rubber wil bij het zoeken naar deze plakmiddelen gaarne behulpzaam zijn en zal in dit verband gaarne opgave ontvangen van de hoeveelheden, die belanghebbenden denken noodig te hebben voor proefnemingen van de in Duitsland gebruikte M.V.-emulsie, L.I.-emulsie of Opanol, waaruit men in Duitsland door toevoeging van harsen vervangingsmiddelen voor rubber-plakmiddelen vervaardigt. De M.V.- en L.I.-emulsie dienen overigens ter vervanging van latex voor de kunstlederfabricage, terwijl ze eerst door toevoeging van harsen of kunstharsen als plakmiddel bruikbaar worden. Zoolang hier in Nederland proefnemingen, als hierboven bedoeld, nog niet met gunstig resultaat zijn bekroond en de ingrediënten voor plakmiddelen zonder rubber of latex nog niet in voldoende mate aanwezig zijn, moet uiteraard het doel zijn zoo min mogelijk rubber of latex in plakmiddelen te gebruiken. De directeur van het RBR. verzoekt hun, die goede plakmiddelen fabriceeren, hem monsters en bijzonderheden omtrent gebruik, resultaten en bereikte besparing aan rubber of latex (alles in viervoud) toe te zenden. Deze worden dan voorgelegd aan het Rijksbureau voor Huiden en Leder en het Rijksproefstation en Voorlichtingsdienst ten bate van de Leder- en Schoenenindustrie te Waalwijk, resp. Rijksrubberdienst, Delft, die de plakmiddelen op hun deugdelijkheid zullen onderzoeken. Het ligt in de bedoeling om bij bevredigende resultaten het verbruik van rubberhoudende plakmiddelen sterk te beperken of stop te zetten, zoodra de mogelijkheid bestaat om geen natuurrubber houdende plakmiddelen van goede hoedanigheid hier te lande in voldoende hoeveelheid te vervaardigen. Het Rijksbureau voor Rubber is gevestigd Heerengracht 182 te Amsterdam.

Rijksbureau voor Yzer en Staal.

Ter kennis wordt gebracht, van hen, die z.g. schrot of oud ijzer, d.w.z. afval van ijzer en staal, in hun bedrijf verwerken, of schrot in hun bezit hebben, dat het noodzakelijk is, dat zij dit schrot niet vasthouden, doch het integendeel verzamelen en langs de gebruikelijke kanalen afgeven, opdat het zoo spoedig mogelijk ter beschikking kan komen van degenen, die dit materiaal als grondstof noodig hebben.
Het vasthouden van schrot, in de hoop langs den weg van compensatie nieuw ijzer in ruil te kunnen betrekken, moet tot teleurstelling leiden, daar compensatiezaken met Duitschland niet zullen worden toegestaan en het schrot voorshands naar geen andere landen dan Duitschland zal kunnen worden geëxporteerd.

Rijksbureau voor Nonferro-metalen.

Diensten en Bedrijven, die geregeld nonferro-metalen voor het eigen bedrijf verwerken, zijn verplicht zich te doen inschrijven bij bedoeld Rijksbureau.
Over de vraag of de Dienst zelf, dan wel het Gemeentelijk Materialenbureau, zich zal doen inschrijven, is nog niet beslist.
Aan verschillende diensten zijn aanvraagformulieren reeds toegezonden, welke uiterlijk 29 Augustus a.s. bij mijn bureau terug verwacht worden.
Diensten, welke bedoelde formulieren niet hebben ontvangen en wel onder de betreffende regeling vallen, worden verzocht met spoed bij mijn bureau deze formulieren aan te vragen.

Rijkskolenbureau.

Naar aanleiding van de talrijke tot dit bureau gerichte vragen over de voorziening van kolen voor kook- en verwarmingsdoeleinden, wordt o.a. het volgende medegedeeld.
Tot einde September 1940 mag door den handel voor kook- en verwarmingsdoeleinden worden afgeleverd, zonder dat daartoe eenige vergunning is vereischt:
a. aan oude afnemers 20% van het kwantum, dat van April 1939 t/m Maart 1940 door hen werd afgenomen; * Toon: De tekst is formeel, dwingend en bureaucratisch. Het ademt de sfeer van een centrale geleide economie waarin de overheid grip probeert te krijgen op alle strategische grondstoffen.
* Taalgebruik: Er wordt gebruikgemaakt van de spelling-Marchant (bijv. "zoo", "noodig", "Duitschland"). Termen als "schrot" (schroot) en "kwantum" zijn typerend voor de periode.
* Inhoudelijke focus: De nadruk ligt op de overgang van schaarse natuurlijke grondstoffen (rubber, ijzer, kolen) naar surrogaten of strikte distributie. Opvallend is de expliciete focus op de samenwerking met of export naar Duitsland.
* Administratieve details: Er wordt herhaaldelijk gevraagd om informatie "in viervoud" en er worden harde deadlines gesteld (29 augustus). Dit document stamt uit de vroege fase van de Duitse bezetting van Nederland in de Tweede Wereldoorlog. Direct na de inval in mei 1940 begonnen de bezetter en de Nederlandse bureaucratie met het reguleren van de economie om deze dienstbaar te maken aan de Duitse oorlogvoering.

De genoemde "Rijksbureaus" waren overheidsinstellingen die tijdens de mobilisatie en bezetting belast waren met de distributie van schaarse goederen. Dat ijzer en staal uitsluitend naar Duitsland geëxporteerd mochten worden, onderstreept de economische onderschikking van Nederland aan het Derde Rijk. De tekst over rubber laat zien hoe Nederland afhankelijk werd van Duitse chemische innovaties (zoals de genoemde emulsies en Opanol, een synthetisch rubberproduct van IG Farben) nu de aanvoer van natuurrubber uit de koloniën onzeker werd of afgesneden was. De regeling voor het Rijkskolenbureau wijst op de naderende eerste oorlogswinter, waarbij brandstofschaarste een groot probleem zou worden. Rijksbureau