Getypte officiële mededeling of circulair (pagina 3). -3-

b. aan nieuwe afnemers, zooals nieuw gevestigden en in het algemeen zij, die een grooter geschat verbruik in de periode 1940/41 zullen hebben dan in de periode 1939/40 werd aangeschaft, 20 % van het geschatte jaarverbruik, welke schatting door de handelaren dient te geschieden, die hiervoor verantwoordelijk zijn. Aan den handel worden hiervoor echter geen extra hoeveelheden ter beschikking gesteld.

Verzoeken om toewijzing van een extra kwantum moeten tot nader order worden afgewezen.

Verbruikers, die vóór einde September 1940 het kwantum van 20% van hun jaarverbruik niet hebben afgenomen, hebben na dien datum geen recht meer op levering van dit kwantum of van het resteerende gedeelte daarvan. Degenen, die de hoeveelheid van 20% van hun jaarverbruik niet vóór 1 October a.s. hebben ontvangen, behoeven zich echter niet ongerust te maken, daar rekening zal worden gehouden met de dan bij de verbruikers aanwezige voorraden.

Verzoeken om van de getroffen regeling te mogen afwijken, kunnen onder geen enkele omstandigheid worden ingewilligd.

Rijksbureau voor Chemische Producten.

Dit Rijksbureau is uitgebreid met een nieuwe Sectie, de Sectie verf en verfgrondstoffen.

Bij de desbetreffende beschikking zijn verf en verfgrondstoffen aangewezen als distributiegoederen.

Voor verbruikers van verf (consumenten-niet-handelaars) geldt geen inschrijvingsplicht. Deze vallen geheel buiten de werkingssfeer dezer beschikking.

Bij de regeling van de zeepdistributie is bepaald, dat in het algemeen zeep alleen tegen bons verkrijgbaar zal zijn, en wel
Eenheidstoiletzeep, in stukken van 75 gram, met een vetzurengehalte van 40%
Eenheidshuishoudzeep, in stukken van 120 gram, met een vetzurengehalte van 50% en
voorts zeeppoeder en waschpoeder.

Voor het schoonhouden van gebouwen wordt geen zeep beschikbaar gesteld. In verband hiermede wordt er op gewezen, dat schuurpoeder en andere reinigingsmiddelen buiten deze distributie vallen en dat deze artikelen dus zonder bon gekocht kunnen worden.

Ziekenhuizen e.d., waar het gebruik van zeep om hygiënische redenen onvermijdelijk is, zullen extra toewijzingen ontvangen.

Volgens mededeeling van het Rijksbureau voor Chemische Producten wordt geen terpentijn, enz. meer gereserveerd voor de vervaardiging van boenwas, andere dergelijke reinigingsmiddelen, schoen- en ledercrème, vervaardiging of waschmiddelen van simili-perkament, ontvetten van metalen, vervaardiging van vuurmakers, enz.

Rijksbureau voor Aardolieproducten.

Bepaald is, dat voortaan door of namens den Inspecteur-Generaal van het Verkeer behandeld zullen worden alle aanvragen om vergunning tot het koopen van petroleum ten behoeve van de binnenscheepvaart, voor zoover het betreft motorische doeleinden, alsmede navigatieverlichting.

Dientengevolge worden door het Rijksbureau voor Aardolieproducten ten behoeve van deze categorie verbruikers rechtstreeks geen toewijzingen meer verstrekt.

Toewijzing van petroleum voor de navigatie-verlichting zal slechts geschieden op vertoon van een "certificaat voor afgeschermde lichten" met bijbehoorend vergunningsbewijs, af te geven namens den Inspecteur-Generaal voor de Scheepvaart door het Districtshoofd, belast met de Scheepvaartregeling in Uw district. Dit document is een ambtelijke tekst die de overgang naar een strengere distributie-economie markeert. Opvallend is de bureaucratische taal ("kwantum", "werkingssfeer", "ingewilligd") en de nadruk op standaardisatie. Zo wordt er gesproken over "Eenheidstoiletzeep" en "Eenheidshuishoudzeep" met vaste vetzuurpercentages, wat duidt op een sterke kwaliteitsvermindering en schaarste van grondstoffen.

De tekst illustreert hoe de overheid (onder toezicht van de bezetter) de controle over bijna alle facetten van het dagelijks leven en de industrie overnam. Zelfs het gebruik van terpentijn voor schoensmeer of boenwas werd verboden om deze schaarse grondstof te sparen voor essentiële doeleinden. De gecentraliseerde aanpak blijkt ook uit het feit dat petroleumtoewijzingen voortaan via de Inspecteur-Generaal lopen. Het document dateert uit de vroege fase van de Duitse bezetting van Nederland (najaar 1940). Hoewel de distributie van sommige goederen al vóór de oorlog was voorbereid, werd het systeem door de Duitsers snel uitgebreid en aangescherpt om de Nederlandse economie dienstbaar te maken aan de Duitse oorlogsvoering.

De vermelding van "afgeschermde lichten" voor navigatieverlichting refereert direct aan de verduisteringsvoorschriften die van kracht waren om de geallieerde luchtmacht het navigeren te bemoeilijken. De oprichting van verschillende 'Rijksbureaus' was een direct gevolg van de noodzaak om schaarse goederen en grondstoffen strikt te rantsoeneren. Dit document diende waarschijnlijk als instructie voor lagere overheden of distributeurs in de regio.