[Linksboven: Gemeentewapen Amsterdam]
Telefoon 43321, 43130
Toestellen 483, 568, 569, 576

[Rechtsboven: Stempel/Kenmerk]
$N^o \underline{\underline{0}} 100/4/10$ M. $1940 \frac{17}{12}$
Verzoeke bij beantwoording datum en nummer van dezen brief te vermelden

No. $13a/46$ G.M.B.
Amsterdam, $16\ December$ 194$0$.

Gemeentelijk Materialenbureau
Oudezijds Achterburgwal 213 Amsterdam (Centrum)

Aan: Heeren Hoofden van
Diensten en Bedrijven.

[Handgeschreven in blauwe inkt over de adressering:] m.i.H. [onleesbaar krabbel]

Hierbij verzoek ik U beleefd mij vóór 21 December a.s. mede te willen deelen hoe groot Uw voorraad $\underline{harde\ zeep}$ was op 19 December en wel in kg en in stuks, gesplitst naar toiletzeep, huishoudzeep, zeep in poedervorm en andere soorten.

$v.d.B.$ [handgeschreven initialen]

Het Hoofd van het Gemeentelijk
Materialenbureau,

[Handgeschreven handtekening:] P. de Kruijff

[Linksonder:] 2000-'10-'40
[Rechtsonder, handgeschreven:] 600

--- * Inhoud: Het document is een dringende uitvraag van het Gemeentelijk Materialenbureau aan alle Amsterdamse gemeentediensten en -bedrijven. Er wordt gevraagd om een gedetailleerde opgave van de aanwezige voorraad zeep op een specifieke datum (19 december), slechts drie dagen na de dagtekening van de brief.
* Specificaties: De rapportage moet zeer nauwkeurig zijn: zowel het gewicht (kg) als het aantal eenheden (stuks) moet worden vermeld, onderverdeeld in vier categorieën (toiletzeep, huishoudzeep, poederzeep en overig).
* Vorm: De brief is opgesteld op officieel briefpapier van de gemeente Amsterdam. De tekst van de oproep zelf is gedrukt in een paarsblauwe inkt (mogelijk doorslag of stencil), terwijl de datum en handtekening handmatig zijn ingevuld.
* Urgentie: De korte tijdlijn tussen de verzenddatum (16 dec), de peildatum (19 dec) en de deadline (21 dec) duidt op een strakke centrale regie over schaarse goederen.

--- * Oorlogstijd en Distributie: In december 1940 bevond Nederland zich ruim een half jaar onder Duitse bezetting. Grondstoffen voor de productie van zeep (vetten en oliën) werden schaars omdat deze prioritair waren voor de voedselvoorziening of de Duitse oorlogsindustrie.
* Rationering: Zeep was een van de eerste producten die tijdens de bezetting op de bon ging (rationering). Het Gemeentelijk Materialenbureau speelde een cruciale rol in het beheren en distribueren van resterende voorraden binnen de gemeentelijke organisatie om verspilling of ongecontroleerd verbruik tegen te gaan.
* Bureaucratische Controle: De bezetter maakte dankbaar gebruik van de bestaande, efficiënte Nederlandse bureaucratie. Dergelijke inventarisaties waren noodzakelijk om een totaalbeeld te krijgen van de beschikbare middelen in de stad, wat vaak een opmaat was naar verdere inperking van het verbruik of vordering van goederen. G.M.B. Gemeente Amsterdam