Ambtelijk schrijven / Rapportage betreffende voedselvoorziening.
Origineel
Ambtelijk schrijven / Rapportage betreffende voedselvoorziening. 21 januari 1941. [Links boven, aantekening in potlood:]
Voorraad- [doorgehaald: vat]
en stapelgroente
op de Centrale Markt
[Rechts boven:]
A'dam, 21/1 1941
W. L. M.
[Linksboven, rode stempel en aantekeningen:]
22/1/41 108
[Grote rode datumstempel:] 21/1/41
[Body tekst:]
Hiermede heb ik de eer U
voor de goede orde te berichten,
dat [doorgehaald: in overleg met ambtgenoot van den C. D. ?] [ingevoegd: tengevolge] van de weersomstandigheden
[doorgehaald: ik i. v. m.]
op 8 Januari jl. van den voorraad
[doorgehaald: van de] stapelgroente, welke zijn genoemd
[in de kantlijn:] (op grond art. II)
in de overeenkomst, behoorende bij
besluit van B. & W. dd. 6 December jl.
aan den kleinhandel [ingevoegd: voor den verkoop] [doorgehaald: heb] [ingevoegd: van] [doorgehaald: kool] rapen,
[doorgehaald: heb] vrijgegeven: 8 wagons koolrapen,
benevens 2 wagons wortelen; tevens
worden nog vrijgegeven voor den
verkoop: 5 wagons wortelen en
2 wagons uien. De [doorgehaald: tot nu toe] vrijgegeven
voorraden [ingevoegd: naar wordt aangenomen] zijn voldoende om aan
de vraag van het publiek [ingevoegd: naar de onderhavige artikelen] tot einde
Januari te kunnen voldoen.
Van de aangelegde voorraad
stapelgroente is [doorgehaald: thans] nog op de Centrale Markt
[doorgehaald: opgeslagen] gereserveerd:
16 wagons koolrapen
8 " wortelen
8 " uien.
[Rechtsonder:]
D D / [Initialen] Dit document is een ambtelijk concept of een geannoteerde kopie van een verslag over de voedseldistributie in Amsterdam aan het begin van 1941. De tekst is doorspekt met doorhalingen en tussenvoegingen, wat wijst op een proces van nauwkeurige formulering, waarschijnlijk vanwege de politieke en logistieke gevoeligheid van voedselvoorraden tijdens de bezetting.
De kern van de rapportage is de gecontroleerde vrijgave van "stapelgroenten" (essentiële, houdbare groenten) aan de kleinhandel om de bevolking van Amsterdam te voeden. De genoemde eenheid ("wagons") onderstreept de grootschaligheid van de operatie. Er wordt expliciet verwezen naar besluiten van de Burgemeester en Wethouders (B. & W.) uit december 1940, wat duidt op een strak gereguleerd systeem van voorraadvorming.
Opvallend is de vermelding dat weersomstandigheden (de winter van 1940-1941 was zeer streng) invloed hadden op de timing van de vrijgave. De ambtenaar stelt de ontvanger gerust dat de huidige vrijgave voldoende moet zijn om de stad tot eind januari van groenten te voorzien, terwijl er nog een aanzienlijke reserve op de Centrale Markt aanwezig blijft. Het document dateert van januari 1941, ruim acht maanden na het begin van de Duitse bezetting van Nederland. De voedselvoorziening was op dat moment reeds volledig gecentraliseerd en onderworpen aan distributie (bonkaarten). Stapelgroenten zoals koolrapen, wortelen en uien vormden het basisdieet voor de meeste burgers nu luxere producten schaars werden.
De "Centrale Markt" in Amsterdam-West fungeerde als het kloppend hart van de stedelijke distributie. Ambtenaren moesten hier balanceren tussen de eisen van de bezetter, de beperkte voorraden en de toenemende nood onder de bevolking. Slechts een maand na dit schrijven, in februari 1941, zou de spanning in de stad tot een kookpunt komen met de Februari-staking, mede aangewakkerd door de verslechterende levensomstandigheden en de anti-Joodse maatregelen. Dit document biedt dus een unieke blik op de bureaucratische achterzijde van de overlevingsstrategie van een stad in oorlogstijd.