Handgeschreven ambtelijk memorandum of conceptbrief. [Linksboven:] 7

[In de linker marge, omcirkeld:] Zelfs dagelijks ook bij nacht?

[Hoofdtekst:]
de Distributiewet 1916
werd toegepast waarbij
geen ~~winstmarges maar~~
maximum
naast productieprijzen
tevens de voor ieder
product geldende
maximum groothandels-
en kleinhandelsprijzen
werden vastgesteld. Zoowel
de handel als het publiek
wisten waaraan zij zich
te houden hadden.
De heer B. bleek het
hiermede geheel eens
te zijn en duldde tevens
mede dat de Gr. s Pr. C.
stappen in die richting
had gedaan bij de
Gemachtigde voor de
Prijsbeheersching zonder
dat het beoogde
resultaat evenwel.
Ik acht het bestaan (?)
van een behoorlijk
controleerbaar stelsel
van zoodanig belang
dat ik meen U in
overweging te moeten
geven te bevorderen dat
Reg. Comm. in acht
verkrijgt de medewerking
verzocht van Reg. Comm.
Voorstel vraag: De tekst beschrijft de praktische uitvoering van prijsbeheersing onder de Distributiewet van 1916. Het hoofddoel van de maatregelen was om, naast de productiekosten, ook maximale marges voor de groot- en kleinhandel vast te leggen. Dit moest zorgen voor transparantie ("wisten waaraan zij zich te houden hadden") voor zowel ondernemers als consumenten.

De auteur noemt een "heer B." die instemde met dit beleid. Er wordt melding gemaakt van acties van een commissie (mogelijk de Groothandels Prijs Commissie, afgekort als Gr. s Pr. C.) richting de "Gemachtigde voor de Prijsbeheersching", die echter niet tot het gewenste resultaat leidden. De schrijver pleit krachtig voor een "behoorlijk controleerbaar stelsel" en adviseert om de medewerking van de Regeringscommissaris (Reg. Comm.) formeel te verzoeken of te bevorderen. De kanttekening over controles "bij nacht" suggereert dat er nagedacht werd over een zeer strikt toezicht op de naleving van deze prijsregels. Hoewel Nederland neutraal bleef tijdens de Eerste Wereldoorlog (1914-1918), ontstonden er door internationale handelsblokkades grote tekorten aan basisbehoeften. De Distributiewet van 1916 was de wettelijke basis voor het rantsoeneringssysteem en de prijsbeheersing. De overheid greep hiermee hard in de vrije markt in om woekerprijzen en hongersnood te voorkomen. Regeringscommissarissen werden aangesteld om toezicht te houden op de eerlijke verdeling van schaarse goederen zoals brood, brandstof en textiel. Dit document illustreert de bureaucratische inspanningen om deze complexe crisismaatregelen effectief en controleerbaar te maken.